Кіріспе
Нигериялық футболшы
Селестин Хайсиет Бабаяро (29 тамыз 1978 жылы туған) – нигериялық бұрынғы кәсіби футболшы, сол қаптал қорғаушы немесе жартылай қорғаушы ретінде ойнаған. Бабаяро мансабының көп бөлігін Англия Премьер-лигада өткізді, негізінен 1997 жылдан 2005 жылға дейін «Челси» клубында, содан кейін 2005 жылдан 2008 жылға дейін «Ньюкасл Юнайтед» клубында. Ол MLS клубы «LA Galaxy» құрамында қысқа ғана уақыт ойнады, бірақ клуб үшін ресми матчтарда қатыспады. 2010 жылы бос агент ретінде футболдан кетті. Бабаяро 1995 жылдан 2004 жылға дейін Нигерия Ұлттық футбол құрамасы сапында өнер көрсетті және екі Олимпиада құрамасына, екі әлем чемпионатына және үш Африка Ұлттар Кубогы құрамасына кірді.
Ерте мансап
Кадунада туылған, сол кездегі жасөспірімге клуб рекордтық сома төленген. Ол УЕФА Кубок иелері кубогында «Слован Братиславамен» ойын өткізіп, дебют жасады, бірақ 1997 жылғы желтоқсандағы «Тоттенхэм Хотспурға» қарсы 6-1 есебімен жеңіске жеткен кезде алған жарақаты маусымның қалған бөлігінде ойнауға мүмкіндік бермеді. Осының салдарынан ол 1998 жылғы Футбол лигасы кубогының және 1998 жылғы УЕФА Кубок иелері кубогының финалдарында жеңіске жете алмады. Дегенмен, «Челси» сапында ол 1998 жылғы УЕФА Суперкубогын, 2000 жылғы Англия кубогын (FA Cup) және қайырымдылық кездесуін (Charity Shield) жеңіп алды, сондай-ақ 2002 жылғы Англия кубогының финалына өтті. Ол 1999-2000 жылдардағы УЕФА Чемпиондар лигасына «Челсидің» жолында да маңызды рөл атқарды. Бабаяро «Барселонаға» қарсы өткен қосымша уақытта қызыл карточка алып алаңнан қуылды, нәтижесінде команда турнирдің ширек финалындағы күрестен шығып қалды. Ол жеті жыл бойы Грэм Ле Содан бәсекелестік көрді, бірақ клуб үшін 200-ден астам ойын өткізді. Оның акробатикалық қуаныштары, артқа секірулермен атақты болды және клуб жанкүйерлерінің назарына ілікті. Уэйн Бриджтің тұрақты ойынының арқасында Бабаяро 2004-05 маусымында жаңа бас тренер Жозе Моуринью басшылығымен «Челси» үшін Премьер-лигада тек төрт ойынды бастады. «Челси» маусымды Премьер-лиганың чемпионы ретінде аяқтады.
Ньюкасл Юнайтед
2005 жылдың қаңтар айында ол «Челсиді» тастап, «Ньюкасл Юнайтедке» ауысты. Ол өзінің алғашқы және жалғыз голын ФА Кубогында «Ковентри Ситиге» қарсы өткен 3:1 есебімен жеңіске шығу кезінде соқты. 2006 жылдың қыркүйегінде Бабаяро «Ливерпульдің» шабуылшысы Дирк Куйтты бетінен ұрғандығы үшін Футбол қауымдастығынан үш матчқа қатысудан шеттетілді. Бұл оқиға төреші Марк Холсидің назарынан тыс қалды, бірақ кейіннен түсірілген видеода Бабаяро голландықтың бетін ұрғаны анық көрінді. Бабаяро айыптауларды қабылдап, Куйттен кешірім сұрады. 2007 жылдың 10 ақпанында «Ливерпульді» 2:1 есебімен жеңгеннен кейін «Ньюкаслдың» бас жаттықтырушысы Гленн Родер ойынға 12 сағат қалғанда Бабаяроның інісі Дэвидтің туберкулезден қайтыс болғаны туралы хабарлағанын айтты. Осыған қарамастан, Бабаяро ойнауға ниеттеніп, Родер мен жанкүйерлердің мақтауына ие болған жақсы ойын көрсетті. Оның осы сапасы «Ньюкаслдың» УЕФА кубогында «Зулте Уэрегемді» 3:1 есебімен жеңген кезде де жалғасты. Көптеген жарақаттарына байланысты 2007 жылдың 10 желтоқсанында Бабаяромен келісімшартты өзара келісіммен тоқтату туралы шешім қабылданды және компенсация төлеу туралы мәміле жасалды. 2009 жылдың қаңтар айында «Ньюкаслдың» бұрынғы төрағасы Фредди Шепард телеарнадағы BBC сұхбатында Бабаяроны «өз міндетін орындамаған» деп сипаттады.
Кейінгі мансап
2008 жылдың 21 қаңтарында 30 жастағы Бабаяро LA Galaxy клубымен үш жылдық келісімшартқа қол қойды, ол дереу күшіне енді. Осы трансфермен нигериялық футболшы бұрын 1997 жылы оны «Челсиге» әкелген «Галакси» клубының бапкері Рууд Гуллитке қайта қосылды, ол сол жерде бір маусым оны жаттықтырған. Осы жолы да Бабаяроны жаңа клубына жаңадан келген Гуллит шақыртты. Алайда, көп ұзамай бұл келісімге қанағаттанбады. Бір жыл бұрын Дэвид Бекхэмге 250 миллион долларлық келісімшарт ұсынған американдық «суперклубқа» келгенін ойлаған Бабаяро, «жаман» деп есептеген жағдайларға ашуланды – эконом-класспен ұшудан бастап, саяхат кезінде қонақүй бөлмесін бөлісуге дейін. Оның жаттығулардағы және маусым алдындағы ойындардағы ынтасының жоқтығы осы сезімдерін көрсетті, ол тез арада Гуллит пен клуб президенті және бас менеджері Алекси Лаластың наразылығына ілікті. 3 наурызда Бабаяро ФК Сеулға қарсы маусым алдындағы жолдастық матчта 45 минут ойнағаннан кейін «Галакси» клубынан босатылды, сол кезде ол сары карточка алып, пенальти жасады. Клубтың бас кеңсесі бұл күтпеген босатудың себебін нақты айтпады. «Бірнеше бағалаудан кейін, клуб пен ойыншының ең жақсысы – жолдарды айыру екеніне келістік», - деді Лалас мәлімдемесінде. «Бұл осылай болғаны өкінішті, бірақ Рууд және біздің техникалық командамыз осы команданы құру үшін тырысып жұмыс істеп жатыр және қиын шешімдер қабылдау керек». 2008-09 жылғы Англия лигасының маусым алдындағы дайындық кезінде Бабаяро Премьер-лиганың «Портсмут» клубымен жаттықты, бұл шақыруды бас тренер Гарри Реднапп жасады, мақсаты – FA кубогының иегеріне қосылу. 2008 жылдың 14 тамызында Реднапп Бабаяроға «Фраттон Паркте» келісімшарт ұсынбайтынын мәлімдеді. 2010 жылдың 8 шілдесінде Бабаяро футболдан кетуін ресми түрде жариялады.
Халықаралық мансап
1993 жылы 17 жасқа дейінгі әлем чемпионатында жеңімпаз Нигерия құрамасының құрамында болғаннан кейін, Бабаяро 1995 жылы Өзбекстанға қарсы Африка-Азия ұлттары кубогында халықаралық ересек деңгейдегі алғашқы ойынын өткізді. Келесі жылы ол 1996 жылғы Атлантадағы жазғы Олимпиада ойындарында Нигерияның Олимпиада алтын медалін жеңіп алған құрамасының құрамында болды және турнирдің символдық құрамасына ілікті. Ол Аргентинаға қарсы алтын медаль үшін өткен матчта гол соқты. 1997 жылдың желтоқсанында Премьер-лигада тізесіне жарақат алғаннан кейін, Бабаяро Франция-98 құрамасына қатысу үшін уақтылы жазылып үлкерді. Ол сондай-ақ 2000 жылғы Сиднейдегі жазғы Олимпиада ойындарында Нигерия құрамасының капитаны болды және 2002 жылғы Корея/Жапониядағы ФИФА әлем чемпионатында өнер көрсетті. Бабаяро 2004 жылы Тунисте өткен Африка Ұлттары кубогына Нигерия құрамасының құрамында қатысты, бірақ тәртіпсіздік жасағандықтан Якубу мен Виктор Агалимен бірге даулы түрде елге қайтарылды. Халықаралық футболдан ресми түрде зейнеткерлік жарияламаса да, ұлттық құрама сапындағы соңғы ойыны топтық кезеңде Мароккоға қарсы болды.
Жеке өмір
Селестин Бабаяроның інісі Эммануэль, қақпашы, 1996 жылғы Олимпиада ойындарында Нигерия құрамасының алтын медаль жеңіп алған құрамында болды. Бабаяро 1999 жылы ұятты әрекет жасады деген айыптан ақталды. Кейін ол Daily Star газетін сотқа берді, себебі газет бетінде оның зорлау қылмысымен айыпталғаны туралы мақала жарияланған еді. Ол кешірім алды және өтемақы төленді. 2011 жылы ол банкрот деп жарияланды.