Кіріспе
Курт Эллинг (2 қараша 1967 жылы туған) – американдық джаз әншісі және ән жазушы. Иллинойс штатының Чикаго қаласында туып, Рокфордта өскен Эллинг музыкаға лютеран шіркеуінде капельмейстер болған әкесінің арқасында қызығушылық танытқан. Ол хорға қатысып, музыкалық аспаптарда ойнаған. Джазбен Минесота штатындағы Густав Адольф колледжінде оқып жүргенде танысқан. Колледжді бітірген соң Чикаго университетінің дінтану факультетіне түсті, бірақ джаз вокалисі ретінде мансап құру үшін бір пән қалдырып оқуын аяқтамады. Эллинг Чикагода ән айтып, сөздерін спонтанды түрде импровизациялауды бастады. 1990 жылдардың басында демо-жазба жасап, Blue Note компаниясымен келісімшартқа отырды. Ол он рет «Грэмми» сыйлығына ие болды, «Dedicated to You» (2009) және «Secrets Are the Best Stories» (2021) альбомдары үшін «Үздік вокалдық джаз альбомы» номинациясын жеңіп алды. Эллинг «Down Beat» журналының сыншылар сауалнамасында көш бастап тұрады. Ол пианист Лоренс Хобгудпен ұзақ жылдар бойы бірлесіп жұмыс істеді, оның жетекшілігімен квартет әлемдік турнелерге шықты.
Kurt Elling (born November 2, 1967) is an American jazz singer and songwriter. Born in Chicago, Illinois, and raised in Rockford, Elling became interested in music through his father, who was Kapellmeister at a Lutheran church. He sang in choirs and played musical instruments. He encountered jazz while a student at Gustavus Adolphus College in Minnesota. After college, he enrolled in the University of Chicago Divinity School, but he left one credit short of a degree to pursue a career as a jazz vocalist. Elling began to perform around Chicago, scat singing and improvising his lyrics. He recorded a demo in the early 1990s and was signed by Blue Note. He has been nominated for ten Grammy Awards, winning Best Vocal Jazz Album for Dedicated to You (2009) and Secrets Are the Best Stories (2021). Elling often leads the Down Beat magazine Critics' Poll. He had a longtime collaboration with pianist Laurence Hobgood, leading a quartet that toured throughout the world.
Ерте өмір
Эллинг 1967 жылғы 2 қарашада Чикаго қаласында Генри мен Марта Эллингтің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның музыкаға деген қызығушылығы лютеран шіркеуінде капельмейстер болған әкесінен басталды. Эллинг бастауыш мектепті Рокфордтағы Сент-Пол лютеран мектебінде оқыды, ал балалық шағында хорларда ән шырқап, скрипка, валторна, фортепиано және барабан ойнады. Орта мектепте оқығанда Эллинг Тони Беннетт пен Вуди Герман тобының телеарнадағы өнерлерін тамашалап, топпен бірге ән айтудың қалай болатынын қиялдаған еді. Эллинг Миннесота штатының Сент-Питер қаласындағы Густав Адольф колледжінде тарих мамандығы бойынша оқып, дінтануды қосымша пән ретінде орындады. Колледжде Эллинг 70 адамдық Густав хорында ән салды, ол түрлі композиторлардың шығармаларын орындайтын а капелла хоры болатын, бұл оған өзінің техникалық шеберлігін жетілдіруге көмектесті. Эллинг сонымен қатар колледж хорымен бірге Еуропаға гастрольдік сапар жасады. Ол университетті бітіргеннен кейін академиялық жұмыспен айналысуды немесе Әлемдік шіркеулер кеңесінде жұмыс істеуді ойлады. Эллинг еске алады: "Күндіз мен Кант пен Шлейермахерді оқып, олардың идеяларын түсінуге тырыстым, ал түнімен клубтарда болып, әрине, екеуін бірдей тиімді ету мүмкін емес. Соңында сенбі кешін жексенбі таңынан жоғары қойдым". Ол 1992 жылдың қаңтарына дейін аспирантурада оқыды, бірақ бітіруге бір кредит жетпей оқуын тоқтатты. Эллинг джаз әншісі Марк Мерфидің вокализмін тыңдай бастады, ол оны Джек Керуактың поэзиясымен таныстырды. Чет Бейкердің музыкасының минимализмі мен сезімталдығы да оған үлкен әсер етті.
Мансап
1995 жылы Чикаго қаласында тұрғанда Эллинг жазуға дайын екенін шешті. Ол дүйсенбі күндері кешке "Грин Милл" клубында ойнайтын Эд Петерсен арқылы пианист Лоренс Хобгудпен танысты. Эллинг Хобгудты студияға баруға көндірді, олар тоғыз сапалы әнмен шықты. Пианист Фред Саймонның кеңесімен кассеталық жазба Лос-Анджелестегі менеджер Билл Траутқа жіберілді, ол оны Блю Ноттың Брюс Лундваллға тапсырды. 1995 жылы Эллинг Blue Note компаниясымен келісімшарт жасады, ал демодағы әндер Грэмми сыйлығына ие болған «Close Your Eyes» (1995) альбомына айналды. Альбомда Эдвард Петерсен және Фон Фриман тенор саксофонда, Дейв Ондердонк гитарада, Лоренс Хобгуд фортепианода, Эрик Хохберг пен Роб Амстер контрабаста, ал Пол Вертико барабанда орындады. «Close Your Eyes» альбомынан кейін «The Messenger» (1997) альбомы шықты. 1999 жылы Эллинг Ұлттық жазба өнері және ғылымы академиясының ұлттық сенімді мүшесі болды, ал 2003 жылы вице-президент болып сайланды және екі мерзім қызмет етті. 2006 жылы Эллинг «Джаз әншілері» атты эпизодында «Джаз аңыздары» телебағдарламасында өнер көрсетті. Эллинг «She's Funny That Way» әнін орындап, «Take Five» әнінде Аль Джарромен дуэтке шықты. Жазба CD және DVD форматында жарық көрді. Сол жылдың тамызында Эллинг Concord Jazz компаниясымен келісімшартқа қол қойды, ал оның осы лейблдегі тұңғыш альбомы «Nightmoves» 2007 жылы шықты. Одан кейін «Dedicated to You: Kurt Elling Sings the Music of Coltrane and Hartman» (2009) альбомы жарық көрді, ол 1963 жылы жазылған Джон Колтрейн мен Джонни Хартманның музыкасына құрмет көрсету болды. Бұл альбом барлық уақыттағы ең ұлы джаз вокалдық альбомдарының бірі деп есептеледі. Альбом 2005 жылы Чикаго джаз фестивалінің тапсырысымен ұйымдастырылған Колтрейн-Хартман материалдарын ұсынған концерттің нәтижесінде дүниеге келді. Кейін Эллинг пен пианист Лоренс Хобгуд музыканы қайта өңдеп, Нью-Йорктегі Линкольн өнер орталығындағы Аллен залында өнер көрсетті. Концерт 2009 жылдың қаңтар айында жазылды, ал альбом маусым айында жарық көрді. Эллинг – төрт октава диапазоны бар баритон, сонымен қатар вокализдің авторы және орындаушысы, импровизацияланған джаз сололарына сөз жазып орындайды. 2007, 2012 және 2020 жылдары Circumstantial Productions «Lyrics: Kurt Elling» атты үш басылым шығарды, бұл Ричард Коннолли редакциялаған Эллингтің вокализ сөздерінің жинағы.
Қатысушылары
Эллинг Дэвид Амрам, Рэнди Бахман, Боб Белден, Джоан Бракин, Оскар Браун-младший, Джоди Кристиан, Билли Корган, Орберт Дэвис, Джордж Фриман, Бадди Гай, Джон Хендрикс, Чарли Хантер, Боб Минтцер, Брэд Мельдау, Ли Ритенур, Джон Пицарелли және Боб Шепардпен бірге өнер көрсетті және жазбалар жасады. 2013 жылдың қарашасына дейін Эллингтің тобында фортепианода музыкалық жетекші Лоренс Хобгуд, гитарада Джон Маклин, бас-гитарада Кларк Сомерс және барабаншы Кендрик Скотт болды. Говард Райх 2013 жылдың 6 қарашасында «Чикаго Трибьюн» газетінде «Менің джазым» деген бағанда Эллинг пен Хобгудтың жолдарының айырылысқанын жазды. Хобгуд өз сайтынан сол мақалаға сілтеме берді. Эллингтің сайты бұл өзгеріс туралы 2013 жылдың 12 қарашасында хабарлады. 2015 жылдың қазанына дейін топқа түрлі пианистер кіріп отырды, содан кейін Гэри Версаче Курт Эллингтің бірінші пианисті ретінде таңдалды және Эллингтің сайтындағы «Топ» бетіне қосылды. 2016 жылдың тамызында Стю Миндеман фортепиано партиясын иеленді, ал Версаченің беті «Кеңейтілген отбасы» бөліміне көшірілді. 2016 жылы ол Бранфорд Марсалистің квартетіне мүше болды. Ол топпен гастрольдік сапарда болып, «Грэмми» сыйлығына ұсынылған «Upward Spiral» альбомында ойнады. Марсалис Эллингтің «The Questions» альбомын бірлесіп жасады және үш әнде қатысты.
Жеке өмір
1996 жылы Эллинг биші Дженифер Карниге үйленді. 2005 жылы олардың қызы Луиза дүниеге келді. Сол жылы Эллингтер Чикаго қаласының Хайд-парк ауданында Барак Обамадан пәтер сатып алды. Эллингтер 2008 жылы Нью-Йоркке көшті.
Марапаттар мен ұсыныстар
Эллинг 2000–2012 жылдар аралығында Down Beat Critics Poll сайысын он үш рет, Down Beat Readers Poll сайысын жеті рет және JazzTimes Readers' Poll сайысын сегіз рет жеңіп алды, барлығы «Жылдың еркек вокалисі» номинациясында. Ол сондай-ақ Жаз журналистер қауымдастығының «Жылдың үздік еркек әншісі» сыйлығын сегіз рет алды. 2010 жылы «The Gate» альбомы үшін Эдисон/Jazz World сыйлығымен марапатталды. Эдисон – голландиялық «Грэмми» сыйлығымен теңдес. 2012 жылы Польшадағы Силезия джаз фестивалінде алғашқы джаз елшісі болып танылды, сонымен қатар Германияның Echo Jazz сыйлығы мен Шотландияның джаз сыйлығын – «Халықаралық» санатында жеңіп алды. 2013 жылы ол Jazz FM Awards (Ұлыбритания) шарасында «Жылдың халықаралық джаз әртісі» атанды.