Кіріспе

Египеттегі археологиялық орын Төменгі Мысырдағы үлкен ежелгі қала.

Леонтополис – Нил дельтасында, Төменгі Мысырда орналасқан ежелгі Мысыр қаласы. Ол провинциялық астана және митрополит архиепископтығы қызметін атқарды. Археологиялық орын мен елді мекен қазір Кафр Аль Мукдам деп белгілі.

Атауы

Қазіргі заманда және ғылыми еңбектерде көбінесе дәстүрлі грек аты Леонтополис Λεόντων πόλις (сөзбе-сөз "арыстар қаласы") немесе Леонто Λεοντώ ("арыстан") деп белгілі, қаланың халқы ұзақ тарихы бойы мәдени және тілдік тұрғыдан әртүрлі болды. Грек аты, егіпеттік Тарему ("Балық елі") атауынан көбірек қолданыла бастады. Птолемейлік Египеттің Рим провинциясы болып қосылуынан кейін қала грек атын сақтап, латын деректерінде oppidum Leontos деп аталды. Алайда, египеттік атау копт тілінде сөйлейтін халық арасында постклассикалық кезеңге дейін сақталды. Бүгінде бұл жер араб тілінде Tell el Muqdam ("қала төбесі") деп аталады.

Тарих

Қала Ніл дельтасының орталық бөлігінде орналасқан. Бұл Төменгі Мысырдың 11-ші номесі (Леонтополит номесі) болды және, мүмкін, 23-ші династия кезінде фараондық биліктің орталығы саналды. Пие Жебель-Баркалдан табылған, төртінші Нил шатқалындағы жаулап алу стеласында Леонтополисті билеген Иупут II-ні жеңгені туралы жазады. Страбон – бұл номе немесе оның бас қаласы туралы айтқан ең ерте автор, және қала салыстырмалы түрде жақында пайда болған немесе маңызға ие болған болуы мүмкін. Бұл қаланың грекше атауы "Арыстар қаласы" дегенді білдіреді, себебі қалада арыстанша қасиеттері бар Баст және Сехмет құдайларына, сондай-ақ олардың ұлы, арыстан ханзадасы Маахеске арналған ғибадатханалар болған. Грек үстемдігі кезінде ғибадатханаларда тірі арыстандар ұсталып тұрған. Кейіннен қала Рим провинциясы Аугустамника Секунданың астанасы болды.

Сәйкестендіру

Қазіргі уақытта көптеген ғалымдар Леонтополис Телл әл Мукдамда, 30° 45′ солтүстік ендікте орналасқан деген келісімде. Леонтополистің нақты орны туралы зерттеушілер ұзақ уақыт дауласып келді. Д'Анвиллдің (1697–1782) мәліметінше, оның қираған қалдықтары Тел Эссабе (Тел эс саб) немесе "Арыстан төбесі" деп аталатын төбемен жабылған. Ал Джомард (1777–1862) Дельтадағы Эль Менгале ауылының жанындағы кейбір обалар ежелгі Леонтополис екенін айтқан. Бұл пікір Ефестік Ксенофонттың қала туралы баяндамасына көбірек сәйкес келеді. У. Смит (1813–1893) қаланы 30° 6′ солтүстік ендікте орналастырған, бұл нақты орнынан оңтүстікке қарай айтарлықтай алыс.