Кіріспе
Ежелгі Мысырдағы қала Абидос (Абидос) – ежелгі Мысырдың ең көне қалаларының бірі, сонымен қатар Жоғарғы Мысырдың сегізінші номысы. Қала Нил өзенінен батысқа қарай, 26° 10' солтүстік ендікте, қазіргі Египет қалалары Эль-Араба Эль-Мадфуна және Эль-Балянаның жанында орналасқан. Ежелгі египет тілінде қала Абеджу (ꜣbḏw немесе AbDw) (арабша – Абду عبد و) деп аталған. Абидос атауының ағылшын тіліндегі нұсқасы грекше Ἄβυδος сөзінен келген, бұл атау грек географтары Хеллеспонттағы байланыссыз Абидос қаласынан алған. Абидостың аты иероглифтерде көрсетілген.
Abydos /ə/'/b//aɪ//d//ɒ//s/ ( أبيدوس or افود; Sahidic ) is one of the oldest cities of ancient Egypt, and also of the eighth nome in Upper Egypt. It is located about west of the Nile at latitude 26° 10' N, near the modern Egyptian towns of El Araba El Madfuna and El Balyana. In the ancient Egyptian language, the city was called Abedju (ꜣbḏw or AbDw)(Arabic Abdu عبد و). The English name Abydos comes from the Greek Ἄβυδος, a name borrowed by Greek geographers from the unrelated city of Abydos on the Hellespont. Abydos name in hieroglyphs
Considered one of the most important archaeological sites in Egypt, the sacred city of Abydos was the site of many ancient temples, including Umm el Qa'ab, a royal necropolis where early pharaohs were entombed. These tombs began to be seen as extremely significant burials and in later times it became desirable to be buried in the area, leading to the growth of the town's importance as a cult site. Today, Abydos is notable for the memorial temple of Seti I, which contains an inscription from the Nineteenth Dynasty known to the modern world as the Abydos King List. This is a chronological list showing cartouches of most dynastic pharaohs of Egypt from Menes until Seti I's father, Ramesses I. It is also notable for the Abydos graffiti, ancient Phoenician and Aramaic graffiti found on the walls of the Temple of Seti I. The Great Temple and most of the ancient town are buried under the modern buildings to the north of the Seti temple. Many of the original structures and the artifacts within them are considered irretrievable and lost; many may have been destroyed by the new construction.
Египеттің ең маңызды археологиялық орындарының бірі саналатын қасиетті Абидос қаласы көптеген ежелгі ғибадатханалардың орны болды, оның ішінде ертедегі фараондар жерленген патшалық некрополі Умм-эль-Кааб та бар. Бұл қабірлер өте маңызды жерлеу орындары ретінде қарастырыла бастады, ал кейінірек осы аймақта жерлену тілегі туды, бұл қаланың культ ортасы ретінде маңыздылығының артуына әкелді. Бүгінде Абидос I Сетидің ескерткіш ғибадатханасымен танымал, онда XIX династиядан қалған жазу бар, ол қазіргі әлемге Абидос патшаларының тізімі деп белгілі. Бұл Мисырдың көптеген династиялық фараондарының тізімі, Минес бастап Сети I-нің әкесі Рамзес I-ге дейін хронологиялық ретпен көрсетілген. Сонымен қатар, Сети I ғибадатханасының қабырғаларында табылған Абидос граффитилері – ежелгі финикиялық және арамей жазулары да ерекше. Ұлы ғибадатхана мен ежелгі қаланың көп бөлігі Сети ғибадатханасының солтүстігіндегі қазіргі ғимараттардың астында қалған. Бастапқы құрылыстардың көп бөлігі мен олардың ішіндегі артефакттар қайта қалпына келтірілмейтін және жоғалған деп есептеледі, олардың көптегені жаңа құрылыс барысында жойылған болуы мүмкін.
Abydos /ə/'/b//aɪ//d//ɒ//s/ ( أبيدوس or افود; Sahidic ) is one of the oldest cities of ancient Egypt, and also of the eighth nome in Upper Egypt. It is located about west of the Nile at latitude 26° 10' N, near the modern Egyptian towns of El Araba El Madfuna and El Balyana. In the ancient Egyptian language, the city was called Abedju (ꜣbḏw or AbDw)(Arabic Abdu عبد و). The English name Abydos comes from the Greek Ἄβυδος, a name borrowed by Greek geographers from the unrelated city of Abydos on the Hellespont. Abydos name in hieroglyphs
Considered one of the most important archaeological sites in Egypt, the sacred city of Abydos was the site of many ancient temples, including Umm el Qa'ab, a royal necropolis where early pharaohs were entombed. These tombs began to be seen as extremely significant burials and in later times it became desirable to be buried in the area, leading to the growth of the town's importance as a cult site. Today, Abydos is notable for the memorial temple of Seti I, which contains an inscription from the Nineteenth Dynasty known to the modern world as the Abydos King List. This is a chronological list showing cartouches of most dynastic pharaohs of Egypt from Menes until Seti I's father, Ramesses I. It is also notable for the Abydos graffiti, ancient Phoenician and Aramaic graffiti found on the walls of the Temple of Seti I. The Great Temple and most of the ancient town are buried under the modern buildings to the north of the Seti temple. Many of the original structures and the artifacts within them are considered irretrievable and lost; many may have been destroyed by the new construction.
Дін орталығы
Ерте заманнан бері Абидос жергілікті құдай Хентиаментиуге, ал Ескі патшалықтың соңынан бастап өсіп келе жатқан Озирис құдайына табыну орталығы болды. Ерте династиялық зират Озиристің жерленген орны екендігі және Джердің қабірі Озиристің қабірі ретінде қайта қарастырылғандығы туралы дәстүр қалыптасты. Мысырдағы қабірлердегі әшекейлер, оның ішінде оң жақта көрсетілгені, бай отбасылардың Абидосқа қажылық жасағанын көрсетеді.
Ұлы Озирис ғибадатханасы
Озирис ғибадатханасының панелі: Хорус табынушы перғауынға патшалық регалияларды ұсынады. Бірінші династиядан жиырма алтыншы династияға дейін Абидос қаласында бір жерде тоғыз немесе он ғибадатхана бірден соң бір салынды. Алғашқысы – жұқа қабырғалы, қалың емес кірпіштен жасалған қоршау, шамамен қоршалған. Бірінші ғибадатхананың бір қабырғасын пайдалана отырып, шамамен 12 метрлік қабырғасы бар екінші ғибадатхана салынды, оның қабырғаларының қалыңдығы шамамен 3 метрге жетеді. Сыртқы темен (қоршау) қабырғасы аумақты қоршап тұрды. Бұл сыртқы қабырға екінші немесе үшінші династия кезінде кеңейтілді. Ескі ғибадатхана төртінші династияда толығымен жойылды, оның орнына қара күлдің кең ошағы бар кішкентай ғимарат салынды. Осы күлдің ішінде құрбандықтардың керамикалық үлгілері табылды, бұл Хуфу (немесе Хеопс) ғибадатхана реформасы кезінде тірі құрбандықтардың орнына жариялаған нәрсе болуы мүмкін. Белгісіз бір уақытта ғибадатханадағы құрбандықтарды үлкен тазарту жүргізілді, және олар жиналған камераның қазіргі кездегі ашылуы нәзік піл сүйегінен жасалған мүсіндерді, сондай-ақ Бірінші династияның шеберлігін көрсететін жылтыратылған фигуралар мен плиткаларды сыйлады. Табылған ең маңызды заттардың бірі – көк глазурьге енгізілген қызғылт иероглифтері бар Менес вазасы және бейнеленген фигуралары бар плиткалар. Ғибадатхананың тас бөлмесінен табылған Хуфу мүсіні – осы ұлы перғауынның жалғыз суреті. Ғибадатхана алтыншы династияда Пепи I-ге тиесілі үлкен масштабта толығымен қайта салынды. Ол теменге үлкен тас қақпа орнатты, сыртқы қабырға мен қақпаларды, ал қақпалардың арасына колоннада (бағаналы галерея) орнатты. Оның ғибадатханасы ішкі жағында шамамен орналасқан, ал алдыңғы және артқы жағы тас қақпалармен жабдықталған, бұл оның процессиялық типте екенін көрсетеді. Он бірінші династияда Ментухотеп II колоннада мен құрбандық алтарьларын қосты. Одан кейін, Ментухотеп III ғибадатхананы толығымен қайта жаңартып, шамамен 14 шаршы метр аумақты таспен жапты. Ол сондай-ақ қосалқы бөлмелерді де қосты. Одан көп ұзамай, он екінші династияда Сенусрет I өзінің ізашарының төселген еденінің үстіне массивті тас іргетастар салды. Үлкен темен (қоршау) жоспарланды, ол әлдеқайда кеңірек аумақты қамтыды, ал жаңа ғибадатхананың өзі бұрынғыдан үш есе үлкен болды.
Пісіру зауыты
2021 жылдың 14 ақпанында египеттік және американдық археологтар шамамен б.з.д. 3100 жылы, Нармер патша тұсында құрылған, әлемдегі ең көне сыра қайнату орны болуы мүмкін екенін анықтады. Миссияның жетекшілерінің бірі, доктор Мэтью Адамс, оның патшалық ритуалдар үшін сыра жасауға қолданылғанын мәлімдеді.
Осирейон
Осирион немесе Осирион – ежелгі Мысыр ғибадатханасы. Ол Сети I ғибадатханасының артында орналасқан. Бұл Сети I-нің жерлеу кешенінің ажырамас бөлігі және 18-ші династиядағы Патшалар аңғарының қабірі сияқты салынған. Сети I ғибадатханасындағы қайта жөнделген және тозығы жеткен иероглифтерде қазіргі заманғы көлік құралдары – тікұшақ, суасты кемесі және дирижабль немесе ұшақ бейнеленген деп айтылады.
Рамсес ІІ ғибадатханасы
Екінші Рамсестің жанындағы ғибадатханасы әлдеқайда кішірек және жоспары жағынан қарапайым болды, бірақ сыртында оның ерліктерін жырлайтын көркем тарихи суреттер тізімі болды, олардың төменгі бөліктері бүгінге дейін сақталған. Ғибадатхана сырты Қадеш шайқасының суреттерімен безендірілген. Оның Сети I-ге ұқсас фараондар тізімі бұрын осы жерде орналасқан; бөлшектері француз консулымен алынып, Британ мұражайына сатылды.
Умм әл-Қағаб
Несубхотеп пирамидасы, әктас шатырының монументінің үсті. Скарабей мен құрметпен бағынған бабуин бейнесі. XXVI династия, Абидос, Египет. Египет археологиясының Петри мұражайы, Лондон.
thumb|A rare etched carnelian bead found in Abydos, tomb 197, thought to have been imported from the Indus Valley civilisation through Mesopotamia, in an example of Egypt Mesopotamia relations. Late Middle Kingdom of Egypt. London, Petrie Museum of Egyptian Archaeology, ref. UC30334. The royal necropolises of the earliest dynasties were placed about a mile into the great desert plain, in a place now known as Umm El Qa'ab "The Mother of Pots" because of the shards remaining from all of the devotional objects left by religious pilgrims. The earliest burial is about inside, a pit lined with brick walls and originally roofed with timber and matting. Other tombs also built before Menes are The probable tomb of Menes is of the latter size. Afterwards, the tombs increased in size and complexity. The tomb pit was surrounded by chambers to hold offerings, the sepulchre being a great wooden chamber in the midst of the brick lined pit. Rows of small pits, tombs for the servants of the pharaoh, surrounded the royal chamber, many dozens of such burials being usual. Some of the offerings included sacrificed animals, such as the asses found in the tomb of Merneith. Evidence of human sacrifice exists in the early tombs, such as the 118 servants in the tomb of Merneith, but this practice was changed later into symbolic offerings. By the end of the Second Dynasty the type of tomb constructed changed to a long passage with chambers on either side, the royal burial being in the middle of the length. The greatest of these tombs with its dependencies, covered a space of over , however it is possible for this to have been several tombs which abutted one another during construction; the Egyptians had no means of mapping the positioning of the tombs. The contents of the tombs have been nearly destroyed by successive plunderers; but enough remained to show that rich jewellery was placed on the mummies, a profusion of vases of hard and valuable stones from the royal table service stood about the body, the store rooms were filled with great jars of wine, perfumed ointments, and other supplies, and tablets of ivory and of ebony were engraved with a record of the yearly annals of the reigns. The seals of various officials, of which over 200 varieties have been found, give an insight into the public arrangements. A cemetery for private persons was put into use during the First Dynasty, with some pit tombs in the town. It was extensive in the Twelfth and Thirteenth Dynasties and contained many rich tombs. A large number of fine tombs were made in the Eighteenth to Twentieth Dynasties, and members of later dynasties continued to bury their dead here until the Roman period. Many hundreds of funeral steles were removed by Auguste Mariette's workmen, without any details of the burials being noted. Later excavations have been recorded by Edward R. Ayrton, Abydos, iii. ; Maclver, El Amrah and Abydos; and Garstang, El Arabah.
Абидоста, 197 қабыршақта табылған сирек карнеол моншақ, Месопотамия арқылы Индостан өркениетінен әкелінген деп саналады, бұл Египет пен Месопотамия қарым-қатынасының мысалы. Египеттің Кейінгі Орта патшалығы. Лондон, Египет археологиясының Петри мұражайы, сілтеме нөмірі UC30334. Ең ерте династиялардың патшалық зираттары үлкен шөл жазығына шамамен бір шақырымдай қашықтықта орналасқан, қазір Умм-Эль-Кааб деп аталатын жерде, "Құмыралардың анасы", себебі діни паломниктік сапардан оралғандар қалдырған құлшылық заттарының сынықтары көптеп сақталған. Ең ертегі жерлеу орны ішінде, кірпіш қабырғаларымен қапталған және бастапқыда ағаш пен кілеммен жабылған шұңқыр. Меностан бұрын салынған басқа да қабірлер бар. Меностың қабірі осы өлшемде болуы мүмкін. Кейін қабірлердің көлемі мен күрделілігі артты. Қабір шұңқырының айналасында құрбандықтар сақталатын бөлмелер салынды, ал жерлеу орны кірпіш қабырғаларымен қапталған шұңқырдың ортасындағы үлкен ағаштан жасалған бөлме болды. Патшаның қызметшілері үшін арналған көптеген шағын шұңқырлар, қабірлер патшалық бөлмеге жақын орналасқан, ондаған мұндай жерлеулер кездесетін. Құрбандықтарға шалынған малдар, мысалы, Мернейт қабірінен табылған есектер кірді. Ерте қабірлерде адамдарды құрбандыққа шалудың дәлелдері бар, мысалы, Мернейт қабіріндегі 118 қызметші, бірақ бұл практика кейінірек символдық құрбандықтарға ауыстырылды. Екінші династияның соңында қабірлердің түрі екі жағында бөлмелері бар ұзын дәліз болып өзгерді, ал патшалық жерлеу ортасында орналасты. Бұл қабірлердің ең үлкені қосалқы бөлмелерімен бірге 500 метрден астам аумақты алып жатты, бірақ құрылыс кезінде бірімен бірі жанасқан бірнеше қабірлер болған болуы мүмкін; египеттіктер қабірлердің орналасуын картаға түсіруге қабілетсіз болды. Қабірлердің ішіндегі заттар бірнеше тонаушылардың шабуылынан жойылды, бірақ мүмияларға бай зергерлік бұйымдар қойылғандығы, патшалық дастарханнан алынған қатты және құнды тастардан жасалған көптеген ыдыстар денедің айналасында тұрғандығы, қойма бөлмелері шарап, хош иісті майлар және басқа да жабдықтарға толы үлкен құмыралармен толтырылғандығы, ал піл сүйегі мен эбонит тақташалары билік еткен жылдардың жылнамаларын сақтағандығын көрсетуге жеткілікті нәрсе қалды. Әртүрлі лауазымды тұлғалардың мөрлері, олардың 200-ден астам түрі табылған, мемлекеттік құрылым туралы мәлімет береді. Бірінші династия кезінде жеке тұлғаларға арналған зират пайдалануға берілді, қалада бірнеше шұңқырлы қабірлер болды. Он екінші және он үшінші династияларда бұл аймақ кеңейді және көптеген бай қабірлерді қамтыды. Он сегізінші-жиырмасыншы династияларда көптеген әдемі қабірлер салынды, ал кейінгі династиялардың мүшелері рим кезеңіне дейін мұнда қайтыс болғандарын жерлеуді жалғастырды. Огюст Мариеттің жұмысшылары жерлеулердің жүздеген стелаларын алып кетті, бірақ жерлеулер туралы ешқандай мәлімет жазылмады. Кейінгі қазбаларды Эдвард Р. Айртон, Абидос, III; Маклвер, Эль-Амра және Абидос; және Гарстанг, Эль-Араба жазды.
thumb|A rare etched carnelian bead found in Abydos, tomb 197, thought to have been imported from the Indus Valley civilisation through Mesopotamia, in an example of Egypt Mesopotamia relations. Late Middle Kingdom of Egypt. London, Petrie Museum of Egyptian Archaeology, ref. UC30334. The royal necropolises of the earliest dynasties were placed about a mile into the great desert plain, in a place now known as Umm El Qa'ab "The Mother of Pots" because of the shards remaining from all of the devotional objects left by religious pilgrims. The earliest burial is about inside, a pit lined with brick walls and originally roofed with timber and matting. Other tombs also built before Menes are The probable tomb of Menes is of the latter size. Afterwards, the tombs increased in size and complexity. The tomb pit was surrounded by chambers to hold offerings, the sepulchre being a great wooden chamber in the midst of the brick lined pit. Rows of small pits, tombs for the servants of the pharaoh, surrounded the royal chamber, many dozens of such burials being usual. Some of the offerings included sacrificed animals, such as the asses found in the tomb of Merneith. Evidence of human sacrifice exists in the early tombs, such as the 118 servants in the tomb of Merneith, but this practice was changed later into symbolic offerings. By the end of the Second Dynasty the type of tomb constructed changed to a long passage with chambers on either side, the royal burial being in the middle of the length. The greatest of these tombs with its dependencies, covered a space of over , however it is possible for this to have been several tombs which abutted one another during construction; the Egyptians had no means of mapping the positioning of the tombs. The contents of the tombs have been nearly destroyed by successive plunderers; but enough remained to show that rich jewellery was placed on the mummies, a profusion of vases of hard and valuable stones from the royal table service stood about the body, the store rooms were filled with great jars of wine, perfumed ointments, and other supplies, and tablets of ivory and of ebony were engraved with a record of the yearly annals of the reigns. The seals of various officials, of which over 200 varieties have been found, give an insight into the public arrangements. A cemetery for private persons was put into use during the First Dynasty, with some pit tombs in the town. It was extensive in the Twelfth and Thirteenth Dynasties and contained many rich tombs. A large number of fine tombs were made in the Eighteenth to Twentieth Dynasties, and members of later dynasties continued to bury their dead here until the Roman period. Many hundreds of funeral steles were removed by Auguste Mariette's workmen, without any details of the burials being noted. Later excavations have been recorded by Edward R. Ayrton, Abydos, iii. ; Maclver, El Amrah and Abydos; and Garstang, El Arabah.
"Қалдықтар"
Қазіргі зерттеушілер "бекініс" деп атаған кейбір қабір құрылыстары қаланың артында жатыр. Шунет-ез-Зебиб деп аталатын ол, барлығынан асып, 9 метр (30 фут) биіктікте сақталған. Оны Екінші династияның соңғы фараоны Хасехемви салған. Тағы бір, оған жақын мөлшердегі құрылыс оған іргелес орналасқан, және бұл Хасехемвиден бұрынғысы болуы мүмкін. Үшінші "бекініс" төртбұрышты формада, қазір Александрия Копт Православие шіркеуінің монастырімен пайдаланылуда; оның жасы анықталған жоқ.
Ком-Эль-Султан
Қазір Ком-Эль-Сұлтан деп аталатын аймақ – үлкен саз кірпіштен салынған құрылыс, оның мақсаты нақты белгісіз және ол ерте династиялық кезеңдегі алғашқы қоныс орнының жерінде болған деп саналады. Бұл құрылысқа Озирис есігі кіреді.