Кіріспе
Колумбия президенті 1994-1998 жылдар аралығында. Эрнесто Сампер Пизано (3 тамыз 1950 жылы туған) – колумбиялық саясаткер. Сампер – ықпалды Сампер отбасының мүшесі. Ол 1994-1998 жылдары Колумбия президенті қызметін атқарды, Либералдық партияны ұсынып. 2014 жылдан 2017 жылға дейін Оңтүстік Америка Ұлттары Одағының (УНАСУР) бас хатшысы болды. Ол «8000 процесі» деген атау алған дауға қатысты, бұл атау бас прокуратура берген іс қағазының нөмірінен шыққан. Прокурор Сампердің президенттік науқанына Кали картелінен қаржы түскенін айыптады, бұл оның бірінші турда көпшілік дауысымен жеңіске жете алмағандықтан, өте тартысты жарысқа үміткерлік еткенде оған көмектескен. (Колумбияда сайлаудың екі турында болады, егер бірінші турда ешбір кандидат көпшілік дауысын алмаса). Колумбия Өкілдер палатасы 111 дауысқа қарсы 43 дауыспен Самперді ақтап берді, осылайша іс аяқталды.
Ernesto Samper Pizano (born 3 August 1950) is a Colombian politician. Samper is a member of the influential Samper family. He served as the President of Colombia from 1994 to 1998, representing the Liberal Party. From 2014 to 2017 he served as the Secretary General of the Union of South American Nations (UNASUR). He was involved in the 8000 process scandal, which takes its name from the folio number assigned to it by the chief prosecutor's office. The prosecutor charged that money from the Cali Cartel was funneled into Samper's presidential campaign to gain his success in what would have been a very close race after he failed to win by a majority during the first round (Colombia has 2 rounds of elections, unless the first round yields a majority winner). The Colombian Chamber of Representatives acquitted Samper by a vote of 111 to 43, concluding the process.
Шежіресі
Сампер басқа да бірнеше белгілі колумбиялықтармен туыс. Оның бес атасының бірі, Теодоро Валенсуэла Сармиенто, Колумбияның тәуелсіздік күресінің батыры және бұрынғы президенті Крисанто Валенсуэла Конденің немере інісі болған. Оның тағы бір бес атасы - ақын ес, ал бес әжесі Фелиса Помбо Реболедо - ақын Рафаэль Помбоның қарындасы. Сампер Антонио Нариньоның туысқан ұрпағы, жазушы естің немересі, кәсіпкер Томас Сампер Бруштың тікелей немересі және 1898 жылы президенттікке кандидат болған Мигель Сампер Агуделоның немересі. Сампер белгілі сәулетші естің туысы, жазушы, журналист және публицист Даниэль Сампер Пицаноның ағасы (жоғарыда айтылғандай), Патрисио Сампер Гнекконың туысы және SoHo журналының бұрынғы директоры Даниэль Сампер Оспинаның әкесі.
Ерте өмір және білім
Эрнесто 1950 жылы 3 тамызда дүниеге келді және Паптық Ксавьериан университетінде оқып, 1972 жылы экономика мамандығы бойынша диплом алды. 1973 жылы ол заң саласында да білім алды. Бұған қоса, Нью-Йорк қаласында тұрғанда Колумбия университетінде экономика бойынша аспирантураны аяқтады. 1974 жылы ол өзі бітірген, Паптық Ксавьериан университетінде заң және экономика профессоры болып жұмыс істеді.
Алғашқы саяси мансап
Сампер 1982 жылы бұрынғы президент Альфонсо Лопес Микельсеннің сәтсіз президенттік науқанына көмектесті. Ол Богота қалалық кеңесіне сайланды. Содан кейін ол Колумбия Сенатының мүшесі болды.
Министр және елші
Гавирия әкімшілігі кезінде Сампер Экономикалық даму министрі (1990–1991) және Испаниядағы елші (1991–1993) қызметін атқарды. Колумбия сайлау заңдарында егер бірінші турда ешбір кандидат 50% + 1 дауысқа жетпесе, жеңімпазды анықтау үшін бірінші турда ең көп дауыс жинаған екі кандидат арасында екінші тур өткізіледі делінген. Бірінші турдың нәтижелері Сампердің сайлауалды штабына қарсы кандидаттан басымдықтарын арттыру үшін қосымша қаржы жинауға мүмкіндік берді. Штаб Ернесто Сампердің сайлауды бірінші турда оңай жеңіп шығады деп есептеген және осы мақсатқа жету үшін барлық сайлау қаражатын жұмсаған. Сайлау қаржысы таусылып, штаб менеджерлері күшті және қаржылық жағынан жақсы дайындалған қарсыласқа қарсы қосымша үш апта бойы қолдау жинау қажеттігімен бетпе-бет келді. Барлық құралдармен жеңіске жетуге тырысқан штаб Кали картеліне жүгінді, олардан 6 миллион АҚШ долларынан астам ақшалай көмек алды. Бұл ақшалар әдетте туған күн сыйлықтарына қолданылатын үлкен, түрлі-түсті қағаз қаптарда жеткізілді. 19 маусым 1994 жылы үш апталық қажырлы күреснен кейін Сампер екінші турда президенттік сайлауда тағы да шамалы артықшылықпен, 50,37% дауысқа 48,64% дауысқа қарсы Пастранадан жеңіске жетті.
Үгіт-сайлаудағы жанжал
Президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін көп ұзамай, Самперді Пастрана Кали картелінен сайлау науқанына 3,75 миллион АҚШ долларын, журналист Альберто Жиральдо Лопесті делдал ретінде тартқан деп айыптады. Сампер бастапқыда бұл айыптауларды жоққа шығарды. Бірақ көп ұзамай, зиян келтіретін үнтаспалар жарияланды. 2021 жылы АҚШ Есірткіге қарсы күрес басқармасының қызметкері Джо Тофт осы үнтаспалардың иесі екенін мәлімдеді. Колумбияның бас прокуроры Густаво де Грейф, сыншылар "толыққанды емес" тергеуден кейін Самперді кінәсіз деп таныды. Оның орнына келген Альфонсо Вальдивиесо Сармиенто жаңа тергеуді жеке басқарды. Вальдивиесо 1989 жылы Медельин картелі саяси көзқарастары үшін, әсіресе есірткі саудагерлерін АҚШ-қа экстрадициялауды жақтағаны үшін өлтірген Либералдық партияның харизматикалық президенттік үміткері Луис Карлос Галанның туысы болды. Вальдивиесо Кали есірткі картелі мен Колумбия қоғамының жоғары лауазымды тұлғалары арасындағы байланыстарды анықтады, оның ішінде Колумбияның бас контролері, Колумбия конгресінің төменгі палатасының спикері, тоғыз конгрессмен және журналист Альберто Жиральдо, ол Кали картелімен байланыста екенін ашық мойындады. Сампердің сайлау науқанының қазынашысы Сантьяго Медина тергеуге алынғанымен, Вальдивиесо де Грейф жапқан "наркокассета ісін" қайта ашудан бас тартты. Тергеу нәтижесінде науқанның қазынашысы Сантьяго Медина Кали картеліне жататын компаниядан 50 мың доллар алғаны үшін тұтқындалды. Медина тұтқындалғаннан кейін Сампер ұлттық телеарнада жоспардан тыс сөз сөйлеп, науқанына есірткі ақшасы түскен болуы мүмкін екенін мойындады. 1995 жылдың 31 шілдесінде, Медина тұтқындалғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Сампердің сайлауалды кампаниясының жетекшісі Фернандо Ботеро және тағы бір саяси одақтасы Хорасио Серпа бас прокурорға Мединаның куәлігінің көшірмелерін ұсынып, оның айыптауларын жоққа шығарды. Серпа куәлік "анонимдік көздерден" алынғанын айтты, бірақ олар прокуратурадан ұрланған деген күдік туды. Вальдивиесо ұлттық телеарнада Ботеро мен Серпаны осындай куәліктерді жария еткені үшін ашуланып айыптады. Медина кейін сотталып, түрмеге қамалды. 1995 жылдың 2 тамызында Ботеро қорғаныс министрі лауазымынан кетті, Вальдивиесо Колумбияның Жоғарғы сотынан Сампердің науқанына қаржыландырудағы оның және коммуникация министрі Армандо Бенедеттидің рөлін тергеуді сұрағаннан кейін. 15 тамызда Ботеро тергеумен байланысты тұтқындалды. Осы тергеу нәтижесінде Альберто Сантофимио Ботеро, Эдуардо Местре сияқты басқа да саяси қайраткерлер, сондай-ақ журналист Альберто Жиральдо да түрмеге қамалды. Прокурор Самперді де айыптады, ол өзінің кінәсіз екенін жалғастырып айтты. Сампер егер есірткі ақшасы президенттік науқанға түскен болса, ол "оны білмей" жасалғанын мәлімдеді. Кейіннен Сампер 90 күндік төтенше жағдай жариялады, бұл Сампердің оңға қарай бұрылуынан қорқуға себеп болды. Картельдің бухгалтері Гильермо Паломаридің АҚШ-қа қашуы тергеушілердің қолына көптеген құжаттарды жеткізді. Колумбиядағы католик шіркеуінің басшысы кардинал Педро Рубиано сұхбатында есірткі ақшасының президенттік науқанды қаржыландырғанын білмеу, адамның тұрғын бөлмесіне кірген пілді байқамауға тең екенін айтты. Осы оқиғалар, "Сампер президентке" науқанын қаржыландырған есірткі ақшасына әкелген оқиғалар "Фил" деп аталды. Колумбия Конституциясына сәйкес, президентті тек Конгресс ғана соттай алады. Сондықтан Бас прокурор істі Конгреске ұсынғаннан және дәлелдерді тапсырғаннан кейін, оларды бағалау және Сампердің осы дауға тікелей қатысы бар-жоғын анықтау Конгрестің міндеті болды. 1995 жылдың 26 қыркүйегінде Самперді Өкілдер палатасының айыптау комиссиясының төрағасы Хайне Моголон Сампердің өтініші бойынша тоғыз сағат бойы сұраққа тартып алды. Содан кейін Сампер теледидардан барлық "өтіріктерге" жауап бергенін айтып, өзінің мерзімін аяқтауға уәде берді. Комиссия, Сампердің өзінің партиясынан құралғандықтан, оның импичментін ұсына қоймауы мүмкін екені айтылды. Үлкен қауіп - Жоғарғы сот Вальдивиесоның Самперді тергеуіне рұқсат беруі. 27 қыркүйекте Самперді отставкаға кетуге мәжбүрлеу үшін оның адвокаты Антонио Хосе Канчиноның екі күзетшісі өлтірілді, Канчино мен тағы бір күзетші жараланды. 1995 жылдың 14 желтоқсанында, журналда Pallomari-дің айыптауларының егжей-тегжейлі мәліметтері жарияланған күні де, Конгресс комиссиясы Самперге қарсы ресми тергеуді ашуға қарсы дауыс берді, бірақ Колумбияның әділет органдары тергеуді жалғастырды. 1996 жылдың 15 наурызында Колумбияның Жоғарғы соты үш министр - Хорасио Серпа, Родриго Пардо және Хуан Мануэль Турбайдың осы дауға қатысқандығы бойынша тергеуді бастады.
Колумбияның президенті
1994 жылғы 7 тамызда, қатаң қауіпсіздік шараларымен Сампер Боготадағы Боливар алаңында президенттік міндеттерді қабылдады. Осы шараға Куба президенті Фидель Кастро және АҚШ-тың ішкі істер хатшысы Брюс Бэббит сияқты шетелдік қонақтар қатысты. Анттасқан сөзінде ол есірткіге қарсы күресті басты назарға алды, сонымен бірге Колумбияға осы мәселеде кімнің қалай әрекет ету керектігін айтуға құқығы жоқ екенін ескертті.
Елшілік қызметі
2006 жылдың шілдесінде президент Альваро Урибе Самперге Франциядағы Колумбия елшісі лауазымын ұсынды. Бұл бұрынғы президент және АҚШ-тағы Колумбия елшісі Андрес Пастрананың отставкаға кетуіне себеп болды, ол бұл шешімді сынады. Бұған сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдары, саяси топтар және колумбиялық қоғамның басқа да бөліктері де қарсылық білдірді. Ақырында Сампер бұл ұсыныстан бас тартты.
UNASUR бас хатшысы
2014 жылдың шілдесінде Сампер Оңтүстік Америка Ұлттары Одағының (ЮНАСУР) Бас хатшысы болып тағайындалды. Ол 2014 жылдың 11 қыркүйегінде қызметке кірісті. Венесуэланың Каракас қаласында өткен салтанатты іс-шарада Сампер саяси, әлеуметтік және экономикалық – үш негізгі бағытқа назар аударатынын хабарлады. Ол сондай-ақ аймақтық қылмыстық құқық бұзушылықтармен күресу үшін Оңтүстік Америка Халықаралық Қылмыстық Сотын құру жоспарларын жариялады. Сампер 2017 жылдың 31 қаңтарында қызметтен босады.
Жеке өмір
Сампер Сильвия Арбелаеске үйленді, олардан Андрес есімді бір ұлы болды. Олар ажырасып, Сампер 1979 жылдың 16 маусымында Жакин Стросс Лусенаға үйленді, одан Мигель мен Фелипе есімді екі баласы бар.
Танымал мәдениетте
2013 жылы Tres Caínes телесериалында Самперді колумбиялық актер Диего Камачо Энрике Сандер рөлінде сомдайды. 2014 жылы En la boca del lobo телесериалында Самперді колумбиялық актер Густаво Анхель Нестор Сампедро рөлінде бейнелейді. Самперді қылмыстық драмалық "Наркос" телехикаясының 3-ші маусымында (2017) Тристан Улоа ойнады.