Кіріспе

1998 жылдан 2002 жылға дейін Колумбия президенті болған Андрес Пастрана Аранго (17 тамыз 1954 жылы туған) – Колумбияның 30-шы президенті. Ол 1970 жылдан 1974 жылға дейін президент болған әкесі Мисаэль Пастрана Боррероның жолын жалғады.

Алғашқы жылдар

Пастрана 1954 жылғы 17 тамызда Боготада, кейін Колумбияның 23-ші президенті болған Мисаэль Пастрана Борреро мен Колумбияның бұрынғы бірінші ханымы Мария Кристина Аранго Вега отбасында дүниеге келді. Әкесі президент болған кезде ол Colegio San Carlos орта мектебінде оқыды, онда студенттік кеңестің төрағасы болып сайланды және 1973 жылы бітірді. Кейін 1977 жылы Розарий университетінде құқық мамандығын бітірді, ал 1978 жылы Гарвард университетінің Халықаралық қатынастар орталығына қатысты. 1982 жылы ол Богота қалалық кеңесіне сайланып, саяси мансабын ресми түрде бастады. Сондай-ақ, ол кокаин өндірісі мен тасымалдануы туралы мақалалар жазумен айналысып, көптеген журналистік сыйлықтарға ие болды. 1991 жылы сенатор болып сайланды.

Медельин картелиінің ұрлауы және Богота қаласының сайланған мэрі

1988 жылғы 18 қаңтарда Антиокияда оны Медельин картелі ұрлап әкетті. Картель Колумбия үкіметіне Пабло Эскобар мен басқа да есірткі барондарын АҚШ-қа экстрадициялауға жол бермеу үшін қысым көрсетіп жатқан болатын. Бір аптадан соң оны Ұлттық полиция тауып алды, ал наурыз айында Богота қаласының мэрі болып сайланды және 1990 жылға дейін осы лауазымды атқарды.

Колумбия президентіне бірінші кандидатура

1994 жылы ол президенттікке либералдық кандидат Эрнесто Самперге қарсы тұрып, екінші турда бар болғаны 2% айырмамен жеңілді. Пастрана Самперді науқанын қаржыландыру үшін есірткі ақшасын пайдаланғаны үшін дереу айыптады және билік органдарына аудиожазбаларды ұсынды, олар көптен кейін бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығын тудырып, нәтижесінде «8000 процесі» (Proceso 8.000) деп белгілі болған дауға әкелді. Парламенттік тергеу жүріп жатқанда Пастрана жеке өміріне шеттеді. 1998 жылы Пастрана президенттікке кандидат болу ниетін жариялады. Осы жолы ол сол жылғы президенттік сайлауда жеңіске жетті. Бұрынғы жартылай әскери құрылым өкілі Сальваторе Манкузо, AUC командирі, 2023 жылы олардың ұйымы 2002 жылы Андрес Пастрананың президенттік науқанына қолдау көрсеткенін мойындады.

Колумбия президенті (1998-2002)

Оның президенттік мерзімі екі солшыл партизандық ұйым – FARC және ELN-мен жүргізген келіссөздерімен, партизандарға Швейцария аумағындай қарусыздандырылған қауіпсіз аймақ беруімен және келіссөздерді үзуімен есте қалады. Сонымен қатар, оның өкілеттігі барысында халық арасындағы наразылықтың күшеюі де естерде қалды. Кейбір сыншылар оны FARC және ELN басшыларынан белгісіз пара алған деп айыптады, бірақ президенттігі кезінде нақты дәлелдер ұсынылмады. Ол сондай-ақ, өкілеттігі кезінде әлемді шарлап, демалыс сапарлары жасағаны үшін көп сынға ұшырады. 1999 жылы ол АҚШ президенті Билл Клинтонмен бірлесіп, Колумбия армиясына үш жылдың ішінде АҚШ-тың 1,6 миллиард долларын бөлген коммунистік партизандармен күресу мақсатындағы «Колумбия жоспарын» іске қосты. Бірақ, түзетулер тез арада жоспардың екінші мақсатына назар аударды: «Колумбия үкіметінің экономикасын шетелдік инвестициялар мен саудаға толық ашуға бағытталған жедел реформаларды аяқтауын талап ету арқылы» шетелдік инвестицияларды ынталандыру. Әскери контр-партизандық операциялар салдарынан төрт жылдың ішінде бір миллионнан астам адам күштеп қоныс аударуға мәжбүр болды. Осы кезеңде кокаин өндірісі 47%-ға артты.

Колумбияның АҚШ-тағы елшісі

2005 жылы президент Альваро Урибе Велес, бұрын Пастрананың FARC-пен жүргізген бейбіт процесін сынаған және Колумбияның жартылай әскери топтарымен келіссөздеріне байланысты Пастранадан сындарлы пікірлер естіген болатын. Ол күтпеген жерден бұрынғы президентке Вашингтон қаласындағы АҚШ-тағы елші лауазымын ұсынды. Отбасымен және саяси қолдаушыларымен кеңескен соң Пастрана келісім берді. Кейбір саяси сарапшылар Урибе Пастрананың Вашингтонда пайдалы дипломат болатынын ойлады, себебі ол Колумбия жоспарын қайтадан келісуге және АҚШ-тың Колумбияға көрсеткен көмегін жалпы алғанда сақтауға көмектесер еді, ал бұл көмек Урибе басқармасының жетістіктеріне үлкен үлес қосты.

Отставка

2006 жылдың шілдесінде, Урибе бұрынғы президент Эрнесто Самперді Франциядағы Колумбия елшісі етіп тағайындағаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Пастрана Урибеге бұрынғы президент Сампермен бірге үкіметте жұмыс істеуге "морально кедергісі бар екенін" айтты. Пастрана қызметтен кетіп Колумбияға оралды, ал Сампер өзінің тағайындалуын қабылдамады. Бірақ бұл қадам Консервативтік партияға ұнамады, олар президенттікке тәуелсіз кандидат ретінде келген Урибені қолдады және Пастрананы жалғыз қалдырды.

Басқа қызмет түрлері

Пастрана Халықаралық сайлау жүйелері қорының мүшесі және Латын Америка партиялар одағының (UPLA) құрметті президенті. Сондай-ақ, ол 80-нен астам демократиялық елдердің бұрынғы басшыларынан тұратын Мадрид клубының мүшесі, бұл клуб демократиялық көшбасшылықты нығайту үшін бүкіл әлемде жұмыс істейді. Пастрана Глобальді Панел Қорының кеңесшілер кеңесінде де қызмет етеді және 2014 жылы Дублин қаласында өткен One Young World саммитіне Латын Америкасы елдерінен келген төрт бұрынғы президентпен бірге кеңесші ретінде қатысты. Қазіргі таңда ол өз партиясымен қашық және жауыздық қарым-қатынаста, тіпті оны "толығымен жемқор" деп сипаттайды. Ол партияның екі көрнекті басшысы – Эфраин Сепеда мен Эрнан Андраденің жемқорлыққа қатысты айыптауында да болды. 2016 жылы Колумбия үкіметі мен партизандар арасындағы бейбіт келісімдерге қарсы науқан жүргізді. Ол 2020 жылы испандық Vox партиясының бастамасымен құрылған Мадрид хартасына қол қойды, мақсаты Испания мен Латын Америкасындағы радикалды оңшылдарды "наркокоммунизмге, солшылдыққа және ұйымдасқан қылмысқа" қарсы біріктіру. 2021 жылдың қазан айында "Панама қағаздарында" оның аты Панамада тіркелген компанияның иесі ретінде айтылды, бұл ел салықтық бейкент ретінде танылады және ол осы компания арқылы Колумбияда инвестиция жасайды. 2023 жылғы Аргентинадағы жалпы сайлауда ол оңшыл кандидат Хавьер Милейді қолдайды.

Марапаттар мен құрметтер

2013 жылы Пастранаға Прага халықаралық ынтымақтастық қоғамы мен Global Panel Foundation бірлесіп Хано Р. Элленбоген азаматтық сыйлығы табысталды.

Танымал мәдениет

Пастрана "Yo soy Betty, la fea" телесериалында қонақ жұлдыз болды. Андрес Пастрана "Эскобар, эль Патрон дель Мал" телесериалында актер Андрес Огильви есімді актермен сомдалған. "Tres Caínes" телесериалында Андрес Суарес Антонио Аранго рөлін ойнады. "En la boca del lobo" телесериалында Эстебан Алдана рөлінде белгісіз модель бейнеленген.