Кіріспе

Колумбия мемлекетінің және үкіметінің басшысы – Колумбия Республикасының Президенті. Колумбия Республикасының Президенті (Республика Президенті) – Колумбия Республикасының мемлекет және үкімет басшысы болып табылады. Президент ұлттық үкіметтің атқарушы билігін басқарады және Колумбия Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы болып табылады. 1819 жылы Симон Боливар билікке келгеннен бері президенттік биліктің ықпалы едәуір артты. Президенттік билік уақыт өте келе күшейіп, әлсірегенімен, 20-ғасырдың басынан бері президенттік институт Колумбияның саяси өмірінде маңызды рөл атқарып келеді, әсіресе Альваро Урибе президенттігі кезінде оның ықпалы кеңейді. Президенттік лауазымы 1819 жылғы Конституцияны ратификациялау арқылы, 1819 жылғы желтоқсанда Ангостура Конгресінде құрылды, сол кезде Колумбия «Ұлы Колумбия» мемлекеті болған. Алғашқы президент, генерал Симон Боливар, 1819 жылы қызметке кірді. Оның бастапқыда өзі жариялаған лауазымы кейіннен Конгресс тарапынан бекітілді. Президент және вице-президент төрт жылдық мерзімге жалпыхалықтық сайлау арқылы тікелей сайланады. 2018 жылы ратификацияланған 125-бапқа сәйкес, президенттік мерзімде бір рет сайланған адам екінші рет сайлана алмайды. Сонымен қатар, үш вице-президент президенттің қайтысы немесе отставкасы салдарынан президенттік лауазымын атқарды. Барлығы 34 адам 36 президенттік мерзімде, 48 төрт жылдық мерзім ішінде қызмет етті, соның ішінде Альфонсо Лопес Пумарехо, Альваро Урибе және Хуан Мануэль Сантос екі рет президенттік лауазымды атқарған, Лопес Пумарехоның жағдайында бұл мерзімдер үздірілген. Густаво Петро – Колумбия Республикасының 34-ші және қазіргі Президенті, ол 2022 жылдың 7 тамызында қызметке кірді.

Бас қолбасшы

Ең маңызды атқарушы биліктің бірі – президенттің Колумбия әскери күштерінің Бас қолбасшысы ретіндегі рөлі. Соғыс жариялау құқығы Конституция бойынша Конгресске берілген, бірақ қарулы күштердің бағыты мен орналасуы үшін түпкілікті жауапкершілік президенттің міндеті. Конституция президентке Бас қолбасшы ретінде қандай билік беретіні Конституцияның 189-бабында расталған, онда президенттің мемлекеттік күштерді басқару және оларды Республиканың Қарулы күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы ретінде пайдалану функциясы қарастырылған.

Әкімшілік өкілеттіктер

Атқарушы билік мемлекеттің негізгі мақсаттарын орындау үшін қоғамның жалпы мүддесіне қызмет ететін барлық әкімшілік қызметтерді үйлестірілген түрде жүзеге асыруға жауапты. Оны Республика Президенті бейнелейді, ол ұлттық бірліктің символы, мемлекет басшысы, үкімет басшысы және жоғарғы атқарушы билік органы болып табылады. Ұлттық үкімет Республика Президенті, министрлер кабинеті мен әкімшілік департаменттер директорларынан құралады. Президент және әр нақты мәселе бойынша тиісті министр немесе департамент директоры Үкіметті құрайды.

Сот өкілеттігі

Республика Президентін соттау жауапкершілігі Жоғарғы Сотта болады, егер Президент саяси сотқа берілген жағдайда, Жоғарғы Соттың құзыретінде 7 функция бар, олардың арасында Республика Президентін немесе оның орнындағы адамды, сондай-ақ 174-бапта аталған жоғары лауазымды шенеуніктерді 175-баптың 2 және 3-тармақтарына сәйкес оларға тағылған қылмыстық істер бойынша соттау қарастырылады.

Сыртқы істер

Ол президенттің "елшілерді қабылдауын" талап етеді. Бұл қабылдау туралы ереже деп аталатын тармақ президенттің сыртқы саясат мәселелерінде кең өкілеттікке ие екенін көрсетеді және шетелдік үкіметті мойындауға президенттің толық құқығын бекітеді. Конституция президентке Колумбия елшілерін тағайындауға, Колумбия мен басқа елдер арасындағы келісімдерді ұсынуға және көбінесе келіссөздер жүргізуге құқық береді. Мұндай келісімдер сыртқы істер министрінің пікірін ескергеннен кейін, ұлттық заң күшіне еніп, міндетті болады. Сыртқы істер президенттің жауапкершілігінің маңызды бөлігі болғанымен, Конституция қабылданғаннан бері технологияның дамуы президенттік билікті арттырды. Бұрын елшілер Колумбия атынан тәуелсіз келіссөздер жүргізу үшін президенттен маңызды өкілеттік алған болса, қазір президенттер шетелдік елдердің басшыларымен тікелей кездеседі.

Үгіт-насихат және кандидатуралар

Қазіргі президенттік науқан бастауыш сайлауларға дейін басталады, саяси партиялар осы сайлауларды ұлттық іріктеу құрылтайларына (конвенцияларына) дейін үміткерлерді іріктеу үшін пайдаланады, онда ең табысты үміткер партияның немесе коалицияның президенттік үміткері болады. Әдетте, партияның президенттік үміткері немесе, егер олай болмаса, партиялар коалициясы вице-президенттікке үміткерді таңдайды, бұл әдетте конвенцияда ең көп дауыс жинаған екінші адам болады. Көптеген президенттер бұрын заңгер болып жұмыс істеген.

Сайлау

Президент және вице-президент халықтың басымен сайланғаннан кейін төрт жылдық қызмет мерзіміне ие. 2015 жылдан бастап президент қайта сайлануға құқығы жоқ, тіпті егер мерзімдері қатарынан келмесе де. 1910 жылдан 2005 жылға дейін президент бір ғана мерзімге сайланды. Алайда, 2005 жылдың 24 қарашасында Колумбия Конгресі 1991 жылғы Колумбия Конституциясының 152-бабын өзгерте отырып, президентке екінші мерзімге үміткер болуға мүмкіндік берген «Сайлау кепілдіктері туралы» заңды (Ley de Garantias Electorales) қабылдады. Президент немесе вице-президент қайта сайлануға түсетін болса, Ұлттық сайлау кеңесіне ресми түрде хабардар етуі және басқа үміткерлерге әділ бәсекелестікке кепілдік беруі қажет еді. Саяси үгіт-насихатқа мемлекеттік лауазымдағы адамдардың қатысуы регламенттелді. Президенттік лауазымға үміткер емес президенттер мен вице-президенттерге саяси үгіт-насихатқа қатысуға тыйым салынды. Егер біреуі немесе екеуі де үміткер болса, олар тек алдын ала сайлаудан төрт ай бұрын ғана саяси қызметпен айналыса алады. Сондай-ақ, президент және/немесе вице-президент сайлауға қатысса, олар өздерінің саяси партиясының үміткерлерді іріктеу механизміне қатыса алады. 2010 жылы Колумбия Конституциялық соты президенттерге үш рет қатарынан сайлануға мүмкіндік беруді көздеген референдумды қабылдамады. Ол Колумбия президенттерінің екі мерзімнен астам қызмет ете алмайтыны туралы шешім қабылдады, тіпті егер мерзімдері қатарынан келмесе де. 2015 жылы конституциялық түзету 2004 жылғы өзгерістерді күштен шығарып, бастапқы бір мерзімдік шектеуге оралды.

Сауықтыру

Президенттің іріктелу рәсімі әр төрт жыл сайын 7 тамызда өтетін әртүрлі салтанаттар мен дәстүрлерден құралады. Демократиялық сайлаулар, төңкерістер, отставкалар мен қайтыстар арқылы президенттік іріктелу Колумбия тарихындағы маңызды оқиғалардың бірі болып табылады және сонымен бірге жаңа кезеңнің басталуын көрсетеді.

Тұрғылықты жері

Қазіргі уақытта Колумбия президентінің ресми резиденциясы Каса-де-Нариньо болып табылады. Қызмет ететін кезеңде президент оның ғимараттары мен қызметкерлерін, соның ішінде медициналық көмек, демалыс, шаруашылық және қауіпсіздік қызметтерін пайдалануға құқылы. Колумбия тәуелсіздігінен кейін Симон Боливар жіберген алғашқы президенттік сарай Боготаның Плаза Майор алаңының батыс жағында орналасқан бұрынғы Вице-корольдер сарайы болды (қазіргі уақытта Лиевано сарайы орналасқан). 1827 жылғы жер сілкінісі мүлікті ішінара қиратты, сол себепті президент кеңсесі мен ресми резиденция Сан-Карлос сарайына көшірілді. 1885 жылы президент Рафаэль Нунес Антонио Нариньоның туған үйін сатып алып, оны ресми резиденция ретінде пайдалануға бұйырды. 1906 жылы сәулетші Гастон Леларже мүлікті Паласио де ла Каррераға айналдырды, ал 1979 жылы сәулетші Фернандо Алсина ғимаратты қазіргі Каса-де-Нариньоға жаңартып, оны тікелей Ұлттық Капитолиймен байланыстырған Пласа-де-Армас алаңын жобалады. Картахена-де-Индиас қаласындағы Құрметті қонақтар үйі Колумбия президентінің халықаралық қонақтарды қабылдайтын орны. Сонымен қатар, президенттің демалыс орны ретінде Супо, Кундинамаркада орналасқан Хато-Гранде еңісі бар, ол генерал Франсиско де Паула Сантандерге тиесілі болған, кейіннен Антиокиялық кәсіпкер Пепе Сьерра сатып алып, оның отбасы ұлттық үкіметке сыйлаған.

Саяхат

Колумбияның ішінде немесе шетелде саяхаттағанда Республика Президенті FAC 0001 тіркелгі нөмірімен (Boeing 737 Business Jet BBJ класы) танылатын президенттік ұшақты пайдаланады. Президент сонымен қатар VIP конфигурациясындағы екі тікұшақты да пайдаланады: FAC 0004 тіркелгі нөмірімен Bell 412 және FAC 0007 тіркелгі нөмірімен UH 60 Black Hawk.

Қорғау

1927 жылғы 7 желтоқсанда президент Мигель Абадия Мендес Президенттік гвардияны ресми түрде құру туралы жарлыққа қол қойды. 1928 жылғы 16 тамызда батальон қазіргі атауын алды, алғашқы командирі подполковник Роберто Переа Санклементе болды. Бұл батальонның есімізде қалған іс-әрекеттерінің ішінде Боготазоның (1948 жылғы 9 сәуірдегі) зорлық-зомбылық оқиғалары кезінде президентті қорғау және 1985 жылғы 6 қарашада Әділет сарайына жасалған шабуыл кезіндегі қызметі бар. Батальон президенттің, оның отбасының және ресми резиденциясы – Каса-де-Нариньоның қауіпсіздігін сақтау міндетін де атқарады. 1958 жылдан бастап ол Ұлттық армиядағы ерекше ұйым – Президенттік гвардия батальонына қарасты, онда төрт түрлі әскер – жаяу әскер, атқыштар, артиллерия және инженерлік бөлімдер өкілдік етеді.