Кіріспе

Уильям Холл Барнетт (шамамен 1802 - тамыз 1865) 1836 жылғы патентында «негізін қалаушы», 1838 жылғы патентында «темір құюшы» деп сипатталған, ал кейіннен Ұлыбританияның Брайтон қаласында инженер және газ инженері болып жұмыс істеген. Ол көп жылдар бойы «Брайтон мен Хоув» жалпы газ компаниясында жұмыс істеді. Брэдфордта туып, Брайтон қаласында қайтыс болды.

Ертедегі газды қозғалтқыштарға үлес

Уильям Барнетт – ішкі жану қозғалтқыштарының алғашқы дамуына қатысқан инженер. Оның жұмысы мен патенты Дугальд Клерктің «Газ және мұнай қозғалтқыштары» кітабында бірнеше бетте сипатталған. Барнеттің Ұлыбритания патентынде (No 7615, 1838 жыл), «Қозғаушы күшті өндіру» деп аталатын, Клерк «Барнеттің сипаттамасында келтірілген өнертабыстары өте маңызды, олар бұрынғы өнертапқыштарға қарағанда толық сипаттаманы қажет етеді» дейді, содан кейін Барнеттің патентын бірнеше бет бойы талқылайды. Патентте газды отын ретінде пайдаланатын үш түрлі ішкі жану қозғалтқышы сипатталған. Бұл, 20 жылдан кейін ғана пайда болатын, алғашқы коммерциялық газ қозғалтқыштары үшін маңызды екі негізгі өнертабысты қолданады. Патентте сипатталған қозғалтқыштардың бірінде қуат цилиндріндегі отын/ауа қоспасы қысылады, бұл жүйені Клерк «қазір газ қозғалтқыштарында кеңінен қолданылады» деп сипаттайды. Француз Лебон 1801 жылы қысымды қолданатын қозғалтқышты сипаттағанмен, оның циклы Барнетт ұсынған немесе қазіргі газ қозғалтқыштарында қолданылатын циклға мүлдем ұқсамайды. Патентте сондай-ақ, газ/ауа қоспасын цилиндр ішінде «жалынды жібергіш клапан» арқылы цилиндрге өткізілетін жалынды пайдалану арқылы тұтандыру әдісі де сипатталған. Бұл механизм 19 ғасырдың соңында көптеген алғашқы коммерциялық газ қозғалтқыштарында кеңінен қолданылды. Қозғалтқыштардың өзі алғашқы коммерциялық газ қозғалтқыштарының алдындағы қадам емес (мысалы, 1860 жылғы Lenoir қозғалтқышы, қысымсыз екі тактілі циклді пайдаланған, немесе Отто мен Лангеннің атмосфералық қозғалтқыштары), бірақ төрт тактілі циклмен жұмыс істейтін Оттоның қозғалтқыштары және екі тактілі циклмен жұмыс істейтін Дугальд Клерктің қозғалтқышы сияқты, цилиндрдегі газ/ауа қоспасын қысыммен жұмыс істейтін қозғалтқыштардың кейінгі буыны болып табылады.

Қозғалтқыштардың сипаттамалары

Естеріңізге сала кетейік, барлық үш қозғалтқыш екі тактты циклмен жұмыс істейді, сондай-ақ көптеген ертедегі қозғалтқыштар да (бәсекелес екі тактты циклмен жұмыс істейтін бу қозғалтқыштары болды, және әдетте екі жақты әрекет етеді, сондықтан әрбір такт күш тақтысы болып табылады). Ішкі жану қозғалтқыштары үшін төрт тактты цикл үш қуатсыз тактпен экономиканы да, тиімділікті де қамтамасыз ете алатынын анықтау – тамаша қадам болды, қараңыз, Альфонс Бо де Рошас 1861 жылы осы идеяны патенттеді, ал Отто бұрынғы атмосфералық қозғалтқыштармен жұмысынан кейін төрт тактты циклді пайдалана отырып, коммерциялық қозғалтқыштар жасады. Барнеттің үш қозғалтқышы да тік қозғалтқыштар болды, олардың орналасуы бу тіреуіш қозғалтқыштарына ұқсас болды. Бірінші қозғалтқыш екі тактты циклді пайдаланатын, газ және ауа үшін жеке сорғылары бар және қуат цилиндрі бар бір жақты әрекет ететін қозғалтқыш. Бұл цилиндр тікелей қабылдағышқа қосылады, онда жану басталады, кеңею поршенді қозғайтын қуат цилиндріне ағылады. Кіріс және шығыс уақыты поршень клапаны арқылы реттеледі, ал сорғылар жаңа зарядты күштеп енгізбес бұрын, түтін газдарын қабылдағыштан шығару үшін сорғы қосылуы мүмкін. Бұл кішкентай қозғалтқыштар үшін міндетті емес деп сипатталады, өйткені олар үшін түтін газдары соншалықты проблема емес. Екінші қозғалтқыш – біріншісінің екі жақты әрекет ететін нұсқасы, яғни жану поршеньнің бір жағында, содан кейін екінші жағында кезекпен жүреді. Басқа принциптер өзгеріссіз. Үшінші қозғалтқыш та екі тактты циклді пайдалана отырып, екі жақты әрекет етеді, және басқаларының газ және ауа сорғыларына ие болса да, ол қуат тақтысының соңында поршеньмен ашылатын шығыс тесігіне ие, бұл түтін газдарының шығуына және жаңа зарядтың қуат цилиндріне енуіне мүмкіндік береді, содан кейін ол тұтандырудан бұрын поршеньмен қысылады. Үшінші қозғалтқыштың суреті бу тіреуіш қозғалтқышы стиліндегі екі жақты әрекет ететін қозғалтқышты көрсетеді. Тік цилиндр сумен салқындатылмайды. Цилиндр қабырғасында поршеньмен жабылатын орталық шығыс тесігі бар. Жеке газ және ауа сорғылары цилиндрдің екі шетіне жаңа зарядты жеткізу және цилиндрді түтін газдарынан тазарту үшін қозғалтқыш жылдамдығының екі еселігінде жұмыс істейді, бірақ поршень шығыс тесігі жабылғаннан кейін зарядты қысады. Дугальд Клерк 1839 және 1854 жылдар аралығындағы ішкі жану қозғалтқыштарына қатысты бірнеше патенттерді сипаттайды, бірақ «Бұл патенттердің ішіндегі ең маңыздысы Барнеттің патенті» дейді. Бұл сөзді кейіннен КБЕ орденін алған және Корольдік қоғамның мүшесі болған көрнекті инженер мақтайды. Екі тактты екі жақты газ қозғалтқышының идеясын кейіннен Кёртинг қабылдады, ол 1900 жылы осы принципке негізделген 350 ат күші бар қозғалтқышты іске қосты. Ол көп жылдар бойы өндірісте болды. Жылуды басқару үшін сумен салқындатылған цилиндр және поршень қажет болды. Ауа сорғысы жүйесі газ-ауа қоспасынан бұрын ауаның кіруіне мүмкіндік берді, бұл тазартуды жақсартты, ал ұзын поршень тазарту үшін такттың аз бөлігін білдірді. Кіріс клапанында және ауа мен газ сорғыларының басқару клапандарында механикалық клапанды басқару қолданылды. Қосымша мәліметтерді әдебиеттен табуға болады.