Кіріспе

Көлденең қаңқа құрылымы

Жост – ашық кеңістікті жабу үшін, көбінесе жүктемені тік элементтерге беруге арналған арқалықтар арасында қолданылатын көлденең құрылымдық элемент. Еден қаңқасы жүйесіне енгізілген кезде, жосттар еден төсемінің беріктігін арттырады, осы арқылы оның көлденең диафрагма ретінде жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Қажет болған жағдайларда, мысалы, қабырғаларға қосымша қолдау қажет болғанда, жосттар көбінесе екі немесе үш қатарға орналастырылады. Жосттар ағаштан, жасалма ағаштан немесе болаттан жасалуы мүмкін, олардың әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар. Әдетте, ағаш жосттардың қимасы тік орналасқан ұзын жақтары бар тақтайша тәрізді болады. Дегенмен, жасалма ағаш жосттардың қимасы рим әрпіне ұқсас болуы мүмкін; мұндай жосттар деп атайды. Болат жосттар рим әрпі "C", "", "L" және "S" пішіндеріне ұқсас әртүрлі пішіндерде болуы мүмкін. Ағаш жосттар бұрынғы қаңқалы құрылымдарда да қолданылған. Айналма араның пайда болуы, қазіргі заманауи ағаш өңдеу заводтарында ағаш жосттарды стандартты өлшемдегі ағаш ретінде жасауға мүмкіндік берді.

Қуаттылық сипаттамалары

Құрылыс қабырғалары ұзақ мерзім бойы күтілетін жүктемені көтеруге жеткілікті күшке ие болуы керек. Көптеген елдерде құрылыс қабырғаларының барлық элементтерін, оның ішінде қабырғаларды орнату және жасау құрылыс нормаларына сәйкес келуі тиіс. Типтік қабырғаның көлденең қимасын ескере отырып, қабырғаның жалпы тереңдігі қауіпсіз және тұрақты еден немесе төбе жүйесін құру үшін маңызды. Қабырғалардың арақашықтығы неғұрлым кең болса, жүктеме астындағы кернеу мен иілуді шектеу үшін қабырға соғұрлым терең болуы керек. Қосымша тіреулер, мысалы, dwang, blocking немесе strutting қолданылады. Бөлме төбесінде қабырғаларды көтеріп тұратын үлкен қабырға – жаздық қабырға. Төбелік қабырға қабырғаның астыңғы жағымен бір деңгейде немесе кейде қабырғаның астында орнатылуы мүмкін. Төменнен ашық көрінетін қабырғалар "жалаңаш еден" немесе "артикуляцияланған" (қазіргі АҚШ термині) деп аталады және әдетте тегіс (жасалынған) және кейде жиектері кесілген немесе оюлы болып жасалады.

Тірек арқалықтарға қосылу

Түйіршіктер тірек арқалықтарына көптеген тәсілдермен жалғануы мүмкін: тірек арқалықтарының үстіне орналасқан тіректер "тіреулі" деп аталады; бір тұмсықты тірек буыны (лапа буынының бір түрі), жарты тұмсықты тірек буыны немесе жартылай лапа буыны арқылы орналастырылады. Түйіршіктерді орнату кезінде софит немесе шүберек тістігі (мүмкін, корпусымен) арқылы жалғануы мүмкін. Сондай-ақ, арқалықтар орнатылғаннан кейін, қуушы (поли-мортиз), L-тәрізді мортиз немесе "қысқа тірек" сияқты мортиздерге енгізу арқылы тіректерді жалғастыруға болады. Кейбір голланд-американдық жұмыстарында жер деңгейіндегі тіректер іргетасқа орналастырылады, содан кейін тіректердің үстіне ағаштан жасалған құрылымшы Джек Собон "кері тірек" немесе "тақта тірек" деп атаған тірек орналастырылады. Тіректердің әр екі ұшында да әртүрлі буындар болуы мүмкін, мысалы, бір ұшы тістіктелген, ал екіншісі тіреулі болуы мүмкін. Тістіктелген тірек ұштарының төменгі жағындағы кесу тікбұрышты, көлбеу немесе иісті болуы мүмкін. Әдетте, тіректер арқалықтарды байланыстырмайды, бірақ кейде олар бекітіледі немесе кернеуге төзуге арналған. Бірінші қабаттағы тіректер кейде діңгек (полюс тірегі, жартылай дөңгелек тірек, бөшке тірегі – бір жағынан жалпақталған дөңгелек ағаш) болып табылады, ал қоралардағы ұзын тіректер кейде төсек тірегіне (басқа арқалықтарға жалғанбаған, бірақ оларды қолдаушы ағаш) сүйенеді. Аймақтан тыс қалған тіректер баспалдақ немесе мұржа құдырындай "құдық" деп аталатын ашық орынды құрайды. Құдықты құрайтын тіректер – басты тірек (бастаушы) және кесу тірегі (кесуші). Кесу тіректері олардың қызметіне қарай ат қояды, мысалы, ошақ кесу тірегі, баспалдақ кесу тірегі және т.б. Ұзартылған тіректер "мүкіс" деп аталады. "Шеттік тірек" термині Америкада 1940 жылдарға дейін сирек қолданылды; ол еденнің шетін құрайды. Жартылай ағаштан жасалған құрылыстағы ең сыртқы тірек ішкі тіректерге қарағанда мықтырақ болуы мүмкін. Қорада, қозғалтқыш еденінің үстіндегі бос бағаналар "іргетас" деп аталады. Тіректер арасындағы кеңістік – "тірек аралығы" деп аталады, ал кейбір ескі үйлердегі төбеден жоғары орналасқан материал "топса" деп аталады, ол дыбысты басуға, жылуды сақтауға және өрттің таралуын болдырмауға қолданылды. Қаңқа құрылысында тіректер шеттік тірекке аяқпен немесе тірек ілгішімен жалғануы мүмкін.