Кіріспе

Румынияның регби одағының ұлттық құрамасы (Echipa națională de rugby a României) Румынияны ерлер арасындағы халықаралық регби жарыстарында көрсетеді. "Stejarii" (Емендер) деген лақап атымен танылған бұл команда ұзақ жылдар бойы "Алты Ұлт" турниріне қатыспайтын еуропалық елдердің ішіндегі ең күшті командалардың бірі саналады. Олар барлық регби әлем чемпионаттарына қатысқан, тек бір чемпионаттан басқа, және қазіргі уақытта Еуропа ұлттары кубогының жоғары лигасында өнер көрсетеді, оны 2017 жылы жеңіп алды. Румыниядағы регбиді Румынияның регби федерациясы басқарады. Франция 1924 жылы Румыниямен алғаш рет регби ойнады, ол кезде "Бес Ұлт" чемпионатына балама құруға тырысты. Румыния 25 матчтан тұратын ең ұзақ жеңіліссіз серияның рекордын сақтайды. Румыния 2015 жылға дейін барлық регби әлем чемпионаттарында бақ сынады, бірақ іріктеу кезеңінде ереже бұзған ойыншыны пайдаланғандықтан 2019 жылғы әлем чемпионатына қатысудан шеттетілді. 2023 жылғы регби әлем чемпионатында турнирге оралған Румыния B тобында ойнады және барлық ойындарында жеңіліске ұшырады, соның салдарынан соңғы орынға табан тіреп қалды.

Ерте тарих

Ойынның өзі 1913 жылдан бастап Парижде оқыған студенттер регби доптарымен отанына оралып, «Стадиул Роман» сияқты клубтар құру арқылы таныстырылды. Бухарест қаласында тағы 17 команда құрылды. Румынияның алғашқы халықаралық матчы 1919 жылы АҚШ-қа қарсы өтті. Франция регби одағы бойынша Румыниямен алғаш рет 1924 жылдың мамырында ойнады, ол кезде «Бес Ұлт» чемпионатының (қазіргі «Алты Ұлт») баламасын құруға тырысты. Франция 59:3 есебімен жеңіске жетті. Румыния 1924 жылы Парижде өткен Олимпиада ойындарына қатысқан үш команданың бірі болды. Франция 59:3 есебімен жеңіске жетті, 13 әрекет жасады, оның төртеуін «Стад Франсис» командасының шебер қанат ойыншысы Адольф Жорге жасады. Содан кейін АҚШ Румынияны 39:0 есебімен жеңді. Румыния үшінші орын алып, қола медальді жеңіп алды. Румыния Регби Федерациясы 1931 жылы құрылды. 1939 жылы Брашовтағы ұшақ зауытында команда құрылды. Бұл Бухаресттен тыс құрылған алғашқы команда болды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

1940-шы жылдардың соңы мен 1950-ші жылдары француз мектептерінен дайындалған жаттықтырушылар жүйесі құрылып, ұлттық құраманы 1960, 1970 және 1980-ші жылдардың басындағы табыстарына жеткізді. Осы кезеңде Румыния ірі елдермен жиі бәсекелесе бастады. Францияға қарсы алғашқы жеңісі 1960 жылы Бухарестте өткен тур матчында 11–5 есебімен тіркелді. 1974 жылы Румыния Бухарестте Францияны 15–10 есебімен ұтып, FIRA – Еуропалық регби чемпионатының иегері атанды. 1975 жылы Румыния Жаңа Зеландияға 8 ойындық турне жасады, ол Веллингтондағы Junior All Blacks командасына қарсы 10–10 есебімен тең аяқталды. Халықаралық регбимен қарым-қатынас елдегі ойынды дамытып, күшті, қарқынды шабуылға негізделген ерекше стильді қалыптастыруға көмектесті. Румынияның әлемдік аренадағы күші 1979 жылы Уэльске жасаған регби турнесінде, Кардифф Армс Паркте өткен ресми емес, рейтингтік емес матчта айқын болды. "Емендер" (The Oaks) соңғы минуттарға дейін көшбасшылықты сақтап тұрды, бірақ Гарет Дэвистің соңғы секундтағы дроп-голы Уэльске 13–12 есебімен тартысты жеңіс сыйлады. 1980 жылы Румыния Бухарестте француздерді 15–0 есебімен ойсырата жеңіп, жаңа рекорд орнатты. 1980 жылы Румынияның Ирландияға жасаған турнесінде Лансдаун Роудта өткен матч 13–13 есебімен тең аяқталды, бұл да рейтингтік емес матч болатын. 1980-ші жылдары елде 110 клубта 12 000-нан астам ойыншы тіркелді. 1981 жылы үй құрамалары Румынияға қарсы матчтарды халықаралық статусқа ие деп тануды бастады; Шотландия бұл бастаманы бірінші болып қолдады, Румынияға сапар барысында өткен матчта 12–6 есебімен жеңіске жетті. Уэльс 1983 жылдың қараша айында Бухарестке келді және толық жеңіліске ұшырады, 24–6 есебімен жеңілді. Румынияның Шотландияға қарсы алғашқы жеңісі 1984 жылы Бухарестте тіркелді, ал бес ұлттың командасына қарсы алғашқы жеңісі 1988 жылы Уэльске қарсы болды – Кардифф Армс Паркте 15–9 есебімен. Ұлттық құрама Уэльсті (екі рет – 1983: Румынияда 24–6, 1988: Уэльсте 15–9), Шотландияны (1984 жылы Румынияда 28–22), Францияны (екі рет – 1980: Румынияда 15–0, 1982: Румынияда 13–9) жеңіп, Ирландиямен тең түсті (13–13, 1980 жылы Дублинде). 1981 жылы "All Blacks" командасына 14–6 есебімен ұтылып қалды, бірақ екі ойынды есепке алмады. Көптегендер регби одағының басшыларының оларды элиталық жарысқа қатыстырмауы дұрыс емес деп санайды. Румыния 1987 жылы өткен Регби әлем чемпионатында алғашқы матчында Зимбабвені 21–20 есебімен ұтты, бірақ басқа матчтарда жеңіске жетпей, топтық кезеңнен шыға алмады.

Коммунизм құлағаннан кейін

Алайда, 1990-шы жылдары елдегі ішкі саяси және экономикалық жағдайдың нашарлауымен румындық регби одағы қиындыққа тап болды; екі жетекші регби одағы командасы – «Динамо» Бухарест және «Стяуа» Бухарест, тиісінше полиция мен армияны ұсынып, олардың мемлекеттік қаржыландыруы азайды. Революциядан кейін румындық регби одағы әлі де өркендеп дамыды. 1990 жылы олар Францияны өз жерінде 12:6 есебімен жеңіп, осы күнге дейін маңызды жеңіске қол жеткізді. Келесі жылы олар Шотландияны 18:12 есебімен жеңді. 1991 жылғы әлем чемпионатында Фиджиді 17:15 есебімен жеңіп, 1995 жылғы әлем чемпионатында Румыния болашақ чемпион Оңтүстік Африкамен 21:8 есебімен тең түсті. Осы әлем чемпионатынан кейін кәсіби регбидің дамуы Румыниядағы осы спорттың құлдырауына себеп болды. Шамамен 200 румындық ойыншы Франция мен Италияда ойнап жатыр деген болжам бар. Ұпай саны ғана емес, сонымен қатар, әлеуетті төрешілер мен әкімшілердің бір буыны осы ойыннан айырылды. 1994 жылы Румынияның регбидегі сәні солды, Уэльс командасы Бухарестке келгенде, қонақтар 16:9 есебімен жеңіске жетті. 1997 жылы румындар Уэльске турне жасады. Олар Велс А командасына Понтипридте 36:21 есебімен, ал Врексемде өткен сынақта 70:21 есебімен жеңілді. 1999 жылғы әлем чемпионатында Румыния АҚШ-қа қарсы 27:25 есебімен тағы да бір жеңіске қол жеткізді.

Жаңа мыңжылдық

2000 жылы Румыния бірінші Еуропа ұлттар кубогын үлкен есеппен жеңіп, барлық төрт матчта да жеңіске жетті. 2001 жылы Румыния Грузияға есе жіберіп, олар 2001 жылғы Еуропа ұлттар кубогын жеңіп алды, бұл кубокты Бухарестте Румынияны 31–20 есебімен жеңген кезде иеленді. Ұлттық құрама 2001 жылы Англиядан 134–0 есебімен, ал Бухарест «Динамосы» Еуропа регби қалқанында «Сараценске» 151–0 есебімен ұтылып қалды. Франциядан келген бірнеше ойыншылар Англияға қарсы ойынға қатыспауға мәжбүр болды, себебі олардың клубтары апта бойына жалақы төлеуден бас тартты. Румыниялық ойыншылар күніне 30 фунт стерлинг көлемінде шығынға ие болса, Англияның ең көп табыс табатындары түстен кейінгі жұмысы үшін 6000 фунт стерлинг алды. 2002 жылдың қаңтар айында Бернар Шаррейр Франция регби федерациясы (FFR) ұсынған және қаржылаған ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Шаррейрдің басшылығымен («Окс» оны «Кішкентай Наполеон» деп атады) «Окстың» құлдырауы тоқтатылды және команда халықаралық регби одағының төменгі сатыларынан баяу көтеріле бастады. Еуропа ұлттар кубогының форматы өзгергеннен кейін Румыния 2002 жылы 2001 жылғы нәтижелерді ескергеннен кейін Грузиядан кейін қалды. «Окс» қалған бес ойынның барлығында жеңіске жетті, соның ішінде турнирді жеңіп алу үшін Тбилисиде 31–23 есебімен қиын жеңіске жетті. Олар 2003 жылы әлем чемпионатына қатысты, онда Намибияны жеңіп, Ирландияға (45–17), содан кейін Австралияға (90–8) және Аргентинаға (50–3) ұтылды. Шаррейр әлем чемпионатынан кейін қызметтен босатылды, өйткені Румыния федерациясы әлем чемпионатындағы өнер көрсетуіне қанағаттанбады және оның келісімшартын жаңартпауға шешім қабылдады. Одан кейін тағы үш француз жаттықтырушысы келді: алдымен Филип Саутон, қысқа мерзімге, Роберт Антонин уақытша орынбасар ретінде, содан кейін Даниэль Сантаманс. 2003–2004 жылғы Еуропа ұлттар кубогында Португалия Лиссабонда Румынияны 16–15 есебімен жеңіп, 2003 жылғы кестеде көшбасшы болды. Жарыстың екінші жартысында Румыния жолына оралғандай болды (Констанцада Португалияға қарсы 36–6), бірақ ойыншылардың допинг қолданғаны туралы айыптаулардан кейін Краснодарда Ресейге 24–33 есебімен ұтылды. Содан кейін Португалия Лиссабонда Ресейге қарсы соңғы минутта 19–18 есебімен жеңіп, бірінші титулын жеңіп алды. 2004 жылы румындар Италияны 25–24 есебімен жеңді, бұл алты ұлттар чемпионатындағы олардың алғашқы жеңісі болды. 2005 жылы Румыния IRB-дан «екінші деңгей» мәртебесін алды және «Super Powers Cup» кубогында Ресейді алмастырды. АҚШ Франциядан келген ойыншыларынан айырылған румыниялық команданы үшінші орын үшін өткен ойында 23–16 есебімен жеңді. 2005–06 жылғы Еуропа ұлттар кубогы 2007 жылғы Регби әлем чемпионатының іріктеу тобы ретінде де қызмет етті. Румыния Грузиямен ұпай саны тең болғанмен жеңіске жетті. Румыния 2007 жылы Францияда өткен Регби әлем чемпионатының іріктеу турнирлерінің 5-ші турында жеңіске жетіп, тобының жеңімпазы атанды. Румыния 7 қазан күні Бухарестте Грузияны 20–8 есебімен жеңіп, алғашқы іріктеу матчында жеңіске жетті. 14 қазанда Мадридте Испанияны 43–20 есебімен жеңіп, 2007 жылғы әлем чемпионатына тікелей жолдама алды. 2007 жылдың маусым айында Румыния Букуреште IRB ұлттар кубогын өткізді. 2007 жылғы Регби әлем чемпионатының финалында Румыния Италияға 18–24 есебімен ұтылып, Португалиямен тартысты ойында (14–10) жеңіске жетіп, бонус ұпай алды, бірақ Шотландияға (42–0) және Жаңа Зеландияға (85–8) ауыр жеңіліске ұшырады. 2009 жылдың 21 наурызында Румыния өз алаңында Португалияға 22–21 есебімен ұтылып, 2011 жылғы әлем чемпионатына іріктеу үшін қиын жағдайға түсті – іріктеу 2009 және 2010 жылдардағы Еуропа ұлттар кубогындағы өнер көрсетуімен анықталады. Румыния 2010 жылғы Еуропа ұлттар кубогының кезеңінде Ресеймен тең ойнап, жеңіліссіз өтті. «Окстың» күшті аяқталуы оларды үшінші орынға және Еуропалық іріктеу плей-оффының соңғы кезеңіне жеткізді, онда олар екі ойында Украинаны жеңді (жалпы есеп бойынша 94–10), 2011 жылғы Регби әлем чемпионатының Еуропалық орыны үшін. Румыния 2011 жылы Жаңа Зеландияда өткен Регби әлем чемпионатының соңғы іріктеуінде алдымен Тунисті жеңіп, жеңімпаз барлық ойынды алды (56–13), содан кейін Уругвайды (жалпы есеп бойынша 60–33) жеңді. Осылайша, «Окс» Жаңа Зеландия, Австралия, Англия, Франция, Уэльс, Ирландия, Шотландия, Италия, Аргентина, Канада және Жапониямен бірге барлық әлем чемпионаттарына қатысқан 12 команданың бірі болып табылады. 2016 жылдың қарашасында Румыния АҚШ, Канада және Уругвайға қарсы өз алаңында жеңіске жетті. 2018 жылы Румыния Регби Еуропа чемпионатында бірінші орынды иеленді, яғни 2019 жылы Жапонияда өтетін 2019 жылғы Регби әлем чемпионатына жолдама алды. Бірақ турнир аяқталғаннан кейін World Rugby ойыншылардың жарамдылығын тексеріп, Румынияның бұрын Тонга Севенс командасында ойнаған Сионе Фака'осилеа ойынға қатысқанын анықтады, бұл оны бұл жарыста Румыния үшін ойнауға құқықсыз етті. Румыния 30 жарыс ұпайын жоғалтты, бұл оларды үшінші орынға түсірді және 2019 жылғы Регби әлем чемпионатына іріктеуге қатыса алмады, Ресей оның орнын басты. 2018 жылдың 29 мамырында Румыния шешімге шағымданғаны расталды. 6 маусымда шағым қабылданбады және шешім күшінде қалды, яғни Ресей Еуропа 1 атанды және әлем чемпионатына іріктеуге қатысты, ал Германия 6-шы кезеңге өтті.

Жазба

Румыния 1959 жылдың мамыр айынан 1964 жылдың қарашасына дейін 25 матч бойы жеңіліссіз өтті, бұл рекордты ешкім бұзған жоқ.

Белгілі ойыншылар

1924 жылғы Румынияның Олимпиадалық құрамасы – IRB Даңқ залына енгізілген жалғыз румындық. Николае Мараску Даңқ залы құрамасының капитаны болды. Мараску мансабының ең жарқын сәті 1924 жылғы турнирде болды, ол Румынияға қола медаль әкелді. Ол орталық позициясында ойнады және бес рет алаңға шықты, бірақ ешқашан гол соқпады. Оның алғашқы матчы 1919 жылы Парижде Францияға қарсы өткен Альянс ойындарында 48:5 есебімен жеңіліспен аяқталды, ал соңғысы 1927 жылғы 22 мамырда Братиславада Чехословакияға қарсы 21:5 есебімен жеңіс болды. Румынияның негізгі ойыншысы – Юлиан Думитраш. Думитраш «Емендердің» (Oaks) ең талантты ойыншыларының бірі ретінде танымал болды, оның дәл соққы беретін аяғы және шабуылды бастауға бейімділігі болды. 2002 жылы тұңғыш рет құрамаға шақырылған ол 2007 жылғы Регби әлем чемпионатының барлық матчтарында ойнады. Ол кезде 1,88 метр бойы мен 110 кг салмағы бар Думитраш шабуылда сызыққа енгенде қарсыластарына қиындық туғызатын ойыншы болды, ол мұны жиі істейтін, және қорғаныста сенімді кедергі болды. Сорин Сокол көптеген сарапшылардың пікірінше, қазіргі құрамдағы ең үздік ойыншы, және ол Румыния құрамасының алдыңғы қатарындағы маңызды тұлғалардың бірі болды. 2003-2011 жылдар аралығында Румыния құрамасының ең көп матчтарында капитандыққа ие болды. Барлығы 61 матч, оның 36-сы капитан ретінде. Ол Румыния құрамасын алғаш рет 2003 жылғы 30 қазанда 2003 жылғы Регби әлем чемпионатында Намибияға қарсы матчта капитан ретінде бастады. Ол 2007 жылғы әлем чемпионатына қатысып, 2011 жылғы турнирден кейін халықаралық регбиден зейнеткерлікке шықты. Сокол капитан ретінде Румынияның ең жоғары жеңіс көрсеткішіне ие – 63,88%. Флорин Влайку – Румынияның барлық уақытта ең көп ұпай жинаған және ең көп матч өткізген ойыншысы, қазірге дейін 104 матчта ойнады. Влайку 2006 жылы Украинаға қарсы матчта ойыншылардың арасындағы алмасу арқылы халықаралық дебют жасады. Ол Румыния үшін IRB Ұлттар кубогында және 2007 жылғы Регби әлем чемпионатының іріктеу турнирінде ойнады, содан кейін 2007 жылғы Регби әлем чемпионатында өнер көрсетті. Ол әлем чемпионатында Шотландия және «All Blacks» командаларына қарсы екі матчта алмасу ойыншысы ретінде алаңға шықты. Сондай-ақ, ол 2011 және 2015 жылғы Регби әлем чемпионаттарында ойнады. Кристиан Петре – он бір жыл бойы қақпашы позициясында өте жақсы ойнаған Румынияның ең танымал ойыншысы. Ол Румынияның ең көп матч өткізген ойыншыларының бірі, барлығы 92 матч, және оның мансабы 2001 жылы Англияға қарсы матчта басталып, 2012 жылы Италияға қарсы матчта аяқталды. Петре үш Регби әлем чемпионатында өнер көрсетті, біріншісі 2003 жылы, 2007 жылы және соңғысы 2011 жылы. Петре барлығы алты ұпай жинап, 55,43% жеңіс көрсеткішіне ие болды. Каталин Ферку – Регби одағында Румынияның нағыз әлемдік жұлдызы ретінде танымал. Ферку – Румынияның ең көп ұпай соққан ойыншысы. Ол өте жас кезінде халықаралық аренада танымал болды және 2006 жылы күзгі халықаралық матчтарда Франция мен Шотландияға қарсы ойнады. Ол француздық командаға қарсы да ұпай соқты. Ферку Румынияның 2007 жылғы Регби әлем чемпионатының іріктеу турниріне қатысуына көмектесті, ол Грузия мен Испанияға қарсы маңызды матчтарды қоса, іріктеу матчтарында ойнады және Регби әлем чемпионатының іріктеуін бекіткен матчта Испанияға қарсы ұпай соқты. Ферку 2011 жылғы Регби әлем чемпионаты құрамасына соңғы сәтте қосылмады, өйткені ол Жаңа Зеландияға дейін ұшуға дайын болмады. Румыниялық команда 10 қыркүйекте Инверкаргилде Шотландияға қарсы турнирдің алғашқы матчына дайындық үшін Крайстчерчке келді, бірақ Ферку Румыниядан ұшып кеткен ұшаққа отырмады. «Емендердің» (Oaks) тағы бір ұлы ойыншысы – Ромео Гонтинеак, 1995 жылдан 2007 жылға дейін төрт Регби әлем чемпионатында Румынияның намысын қорғады. 2010 жылы ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы болған орталық ойыншы құрама сапында 75 рет ойнады, 13 ұпай жинады және бір рет дроп-гол соқты. Мансабы барысында ол Румынияда, Оңтүстік Африкада және Францияда кәсіби деңгейде ойнады.

Көпшілік шапкалар

#PlayerPosSpanMatStartSubWonLostDraw% 1 Флорин Влайку Орталық 2006–2022 129 103 26 79 47 3 62.89 2 Каталин Ферку Fullback 2005–2020 109 107 2 73 33 3 68.34 3 Флорин Суругиу Scrum жартысы 2008– 108 68 40 64 43 1 62.35 4 Михай Маковей Фланкер 2006–2023 104 93 11 60 43 1 58.98 5 Валентин Калафетеану Scrum жартысы 2004–2019 100 54 46 61 37 2 62.00 6 Кристиан Петре Лок 2001–2012 92 83 9 50 40 2 55.43 7 Ксаба Гал Орталық 2005–2015 88 65 23 49 37 2 56.81 8 Валентин Попэрлан Лок 2007–2020 77 50 27 48 29 0 62.33 9 Ромео Гонтинэак Орталық 1995–2008 76 75 1 35 41 0 46.05 Адриан Лунгу Орталық 1980–1995 76 75 1 40 36 0 52.63 Люциан Сîрбу Scrum жартысы 1996–2011 76 62 14 40 34 2 53.94

Соңғы жаңартылған: Румыния – Испания, 17 наурыз 2024. Статистика тек ресми матчтарды қамтиды.

Капитан ретінде көп матчтар

#ОйыншыПозицияКезеңОйналғанЖеңілгенЖеңілісТең%ҰпалТүрлер 1 Михай Маковей Фланкер 2012–2023 72 47 24 1 68.10 105 21 2 Сорин Сокол Лок 2001–2011 36 22 12 2 63.88 25 5 3 Стеллиан Бурсея Фланкер 2009–2018 19 13 6 0 68.42 15 3 4 Мирча Парашив Скрам жартысы 1980–1987 18 7 10 1 41.66 16 4 5 Хараламби Думитрас No 8 1989–1993 14 5 9 0 35.71 20 5 Ромео Гонтинеак Орталық 1999–2003 14 4 10 0 28.57 5 1 7 Тиберий Бринза No 8 1994–1997 13 1 12 0 7.69 5 1 8 Мариус Цин Хукер 2007–2012 11 5 6 0 45.45 0 0 9 Костика Мерсою No 8 2007–2008 10 6 4 0 60.00 5 1 10 Алин Петраке No 8 1999–2004 7 3 4 0 42.85 0 0

Соңғы жаңарту: Румыния vs Испания, 17 наурыз 2024. Статистика тек ресми матчтарды қамтиды.

Медиа қамту

Румынияның Регби Еуропа чемпионаты матчтары, жыл ортасындағы және жыл соңындағы халықаралық ойындары қазіргі уақытта TVR телеарнасынан тікелей эфирде көрсетілуде.

Жинақтар мен символдар

Румыния әдетте сары жейде, көк шорт және қызыл шұлықтан тұратын үй формасын киеді, бірақ 1924 жылы Парижде өткен Олимпиада ойындарында Патшалық гербі бар ашық көк жейде, ал 2003 жылғы Регби әлем чемпионатында барлық матчтарда көк форма киілген. 2014 жылдан бері жейделер румындық дәстүрлі кестелеу мотивтерімен және дак нұсқаларымен безендіріледі. Румыния құрамасының символы ретінде емен жапырағының тарихы 1979 жылға дейін жетеді, сол кезде бұрынғы румындық халықаралық ойыншы Виорел Морариу, содан кейін Румыния Регби федерациясының президенті, мамандармен кеңесіп, емен жапырағын команданың эмблемасы етіп бекітті (Британ аралдары мен Ирландиядағы турларда румын ойыншыларының жейделеріне боялған коммунистік герб жаңбырдың салдарынан танылмайтын болды). Латын тілінде "робур" дегені "күш" деген мағынаны білдіреді. 1980 жылы емен жапырағы бейнеленген жаңа белгі, қалқан және үстінде "FRR" аббревиатурасы пайда болды (осының арқасында румын командасын "Емендер" деген мағынада "Stejarii" деп атады). Аталған эмблеманы қабылдау сол кездегі Румыния үкіметіне қарсы наразылық актісі ретінде де қарастырылуы мүмкін, себебі федерациялардың IRFB-ға қосылу өтінішіне олардың келісімі алынған болатын. 2003 жылғы Регби әлем чемпионатынан кейін емен жапырағы қалқансыз пайда болды, көбінесе "Румыния Регби" деген жазумен бірге.