1990 жылғы Манитоба провинциясы сайлауы және Мич-Лейк келісімі

Кіріспе

1990 жылғы Манитоба провинциясының жалпы сайлауы 1990 жылдың 11 қыркүйегінде Канаданың Манитоба провинциясы Заңнамалық жиналысының депутаттарын (МЖД) сайлау үшін өтті. Сайлауда Прогрессивті консервативтік партия 57 орынның 30-ын жеңіп алды. Жаңа демократиялық партия 20 орынмен екінші орында қалды, ал Либералдық партия 21 орыннан 7 орынға дейін төмендеді.

Өмірбаян

1990 жылғы сайлау Квебектің Канададағы мәртебесін нақтылауға бағытталған, сәтсіз аяқталған Мич-Лейк конституциялық келісімінің фонында өтті. 1988 жылы қол қойылған келісімнің заң күшіне енуі үшін федералды үкімет пен он провинциялық үкімет 1990 жылдың 23 маусымына дейін мақұлдауы тиіс еді. Манитоба провинциясының премьер-министрі Говард Паули 1987 жылы келісімді мақұлдағанмен, оның үкіметі 1988 жылы күтпеген жеңіліске ұшырағанға дейін оны заң шығарушы жиналысқа ұсынбады. Паулидің орнын бастан алған Консервативтік партияның (PC) лидері Гэри Филмон келісімді қолдауға онша құлшынбады және оның үкіметі мақұлдау беруден бұрын кейбір шарттарын қайтадан келісуді талап етті. Біраз тартысқаннан кейін премьер-министр Брайан Малрони барлық провинциялық премьер-министрлермен қайта келіссөздер жүргізуге келісім берді және Филмонды келісімді Манитоба заң шығарушы жиналысына белгіленген мерзімге дейін ұсынуға көндірді. Либералдық партияның лидері Шарон Карстерс және Жаңа демократиялық партияның (NDP) лидері Гэри Доер де түзетілген келісімді қолдауға дайын еді. Алайда, Доердің бірқатар депутаттары келісімге қарсы болды. Келісім заң шығарушы жиналысқа ұсынылғанда, NDP депутаты Элиджа Харпер келісім Канаданың конституциялық құрылымында халықтың түпкілікті тұрғындарының (aboriginals) мәртебесін мойындамайды деген негізде төтенше пікір алмасуға бірауыздан рұқсат беруден бас тартты. Манитоба заң шығарушы жиналысының алғашқы түпкілікті тұрғыны Элиджа Харперді Фил Фонтейн және Овиде Меркреди сияқты халықтың түпкілікті тұрғындарының лидерлері күшті қолдады және ол келесі апталарда заң шығарушы жиналыста наразылығын жалғастырды. Бұрынғы парламенттік хатшы Горд Маккинтоштің көмегімен Харпер келісім уақытында қабылданбауы үшін заң шығару процесін тежеп тұра алды. Харпер ұлттық деңгейде танымал болды және сауалнамалардың нәтижесінде көптеген ағылшын тілді канадалықтар оның ұстанымын қолдайтыны анықталды. Қызығы, Гэри Филмонның консерваторлары Харпердің іс-әрекеттерінен пайда тапқан болуы мүмкін. Филмон бұл келісімге ұзақ уақыт бойы қарсы болды және қайтадан келісілген компромиссқа қол жеткізілгеннен кейін де оны толық қолдамады. Кейіннен Филмон келісімнің сәтсіз аяқталуын премьер-министр ретінде беделі артып келе жатқан Малрони мен өзінің арасындағы айырмашылықты көрсету үшін пайдаланды.

The 1990 election took place against the backdrop of the failed Meech Lake constitutional accord, which sought to clarify Quebec's position within Canada. The accord, which was signed in 1988, required passage by the federal government and the ten provincial governments before June 23, 1990 to become law. Although Manitoba Premier Howard Pawley had approved the accord in 1987, his government did not bring it before the legislature before their surprise defeat in 1988. Pawley's replacement, PC leader Gary Filmon, was less inclined to support the deal, and requested that certain aspects be re negotiated before his government would grant approval. After some reluctance, Prime Minister Brian Mulroney allowed re negotiations with all provincial Premiers, and convinced Filmon to introduce the accord to the Manitoba legislature shortly before the scheduled deadline. Liberal leader Sharon Carstairs and NDP leader Gary Doer were also willing to support the revised deal. Some members of Doer's caucus still opposed the accord, however. When it was put before the legislature, NDP MLA Elijah Harper refused to grant unanimous leave for emergency debate, on the grounds that the deal did not recognize the position of aboriginals in Canada's constitutional framework. Harper, the first indigenous member of the Manitoba legislature, was strongly supported by aboriginal leaders such as Phil Fontaine and Ovide Mercredi, and continued his protest in the legislature during the following weeks. With assistance from former parliamentary clerk Gord Mackintosh, Harper was able to delay the legislative process until the accord simply could not be passed on time. Harper became a national celebrity, and polls showed that most English speaking Canadians supported his stand. Ironically, Gary Filmon's Tories may have benefitted from Harper's actions. Filmon was a long time opponent of the accord, and was a fairly tepid supporter even after the renegotiated compromise was reached. Subsequently, Filmon used the accord's failure to highlight differences between himself and Mulroney, who was becoming increasingly unpopular as Prime Minister.

Мәселелер

Фильмонның прогрессивті консерваторлары барлық ірі партиялардың ішінде ең аз уәде берді. Олардың сайлау бағдарламасында зейнеткерлік үйлердегі қарттарға жасалатын зорлық-зомбылықты тоқтату, экологиялық бастамалар мен төмен құнды экономикалық даму мәселелері көтерілді. Олар Виннипег қалалық кеңесінің құрамын қысқартуды ұсынды және салықты көтермейміз деп уәде берді. Либералдар экономикалық мәселелерге баса назар аударды, жұмыс оқытуға, ғылыми зерттеулер мен дамытуға, сондай-ақ бизнеске қолдау көрсетуге ірі инвестициялар жасауға уәде берді. Олар Виннипег кеңесін қысқартуды, туризм мен ересектер білімін дамыту үшін үкіметтік гранттарды құруды және денсаулық сақтау және басқа да бағдарламаларға консерваторлардың бұрынғы кесімін қайтаруды ұсынды. Жаңа демократтардың сайлау бағдарламасы жұмысшылардың мүдделеріне, қоршаған ортаға, профилактикалық денсаулық сақтау бағдарламаларына және тұрғын үй мәселелеріне бағытталды. Олар ең төменгі жалақыны көтеруді, артықшылықтарды қамтамасыз ету бағдарламаларын және Манитобадағы кәсіпорындарды жабуды қымбатқа соқтыратын заңдарды қолдады. Олар сондай-ақ салықты көтермейміз деп уәде берді және Манитоба провинциясына тиесілі мемлекеттік компания Manfor Ltd. сатылуына қарсы шықты.

Үгіт-насихат

Виннипег Фри Пресс газетінде жарияланған сауалнама нәтижесінде экономикалық мәселелер бойынша ең сенімді партия Жаңа демократиялық партия екені, одан кейін торилер екені анықталды. Алайда, 1988 жылғы сайлаудағы нашар көрсеткіштері Жаңа демократиялық партияға әлі де зиян келтіріп, олар сайлау кампаниясын үшінші орында бастады. Бастапқыда үкімет үшін күрес либералдар мен прогрессивті консерваторлар арасында болды. Бірақ либералдар нашар кампания жүргізіп, партия лидерлерінің дебатында Гари Доердің сәтті өнер көрсетуінен кейін Жаңа демократиялық партия оларды озып кетті. Доер кампанияның соңғы апталарында Филмон мен Мулрони үкіметі арасындағы байланыстарды көрсету арқылы Жаңа демократиялық партияның беделін одан әрі арттырды. Жаңа демократиялық партияның 1988 жылы дерлік құлдыраудан кейін ресми оппозиция мәртебесіне қайта оралуы маңызды оқиға деп есептелді.

Пікірсауалдар

+ Облыстық деңгейдегі дауыс беру ниетінің өзгеруі Сауалнама фирмасы Сауалнаманың соңғы күні Көздіреу PC MLP NDP Басқа ME (қате маржасы) ҮлгіСайлау 1990Желтоқсан 11, 199041.9928.8028.151.06Көзқарас нүктелеріНаурыз 199036.836.826.5Сайлау 1988Сәуір 26, 198838.3723.6235.522.49

Нәтижелер

Торилер Манитобаның оңтүстік ауылдық аймақтарындағы үстемдігін сақтап, аймақтағы барлық мандатты жеңіп алды. Олар Виннипегтегі 31 мандаттың 13-ін, сондай-ақ қаланың солтүстігіне жақын бірнеше округті жеңіп алып, партияға екі мандатты көпшілік құруға жеткілікті мүмкіндік берді. Жаңа демократиялық партия Виннипегте 11 мандатқа ие болды және провинцияның солтүстігінде толық жеңіске жетті. Олар сонымен қатар солтүстік аймақта төрт мандатты жеңіп алды және Виннипегтен тыс, оңтүстіктегі жалғыз Брэндон-Ист мандатын сақтап қалды. Либералдық партия ұтып алған жеті мандаттың барлығы Виннипегте, көбінесе қаланың орталық және солтүстік-батыс бөліктерінде орналасқан. Көптеген орталық-солшыл сайлаушылар, 1988 жылы Либералдық партияға дауыс бергендер, ерекше жағдайларды ескере отырып, қайтадан Жаңа демократиялық партияға дауыс берді.

Партия басшысы # үміткерлер Мандаттар Халықтың дауысы Барлығы % Өзгеріс #% Өзгеріс
Прогрессивті консервативтер Гари Филмон 57 24 30 +25.0% 206,810 41.99% +3.62
Жаңа демократиялық партия Гари Доер 57 12 20 +66.7% 141,328 28.80% +5.18
Либералдық партия Шарон Карстерс 57 2 17 -66.7% 138,146 28.15% -7.37
Ирен Армишоу (президент) 5 1,564 0.32% 1.00
Батыс тәуелсіздігі Фред Кэмерон 6 1,355 0.28% 0.17
Сидни Грин 5 1,163 0.24% +0.06
Кланси Смит 5 637 0.13% +0.04
Фрэнк Голдспинк (ұйымдастырушы) 1 25 0.00% 0.05
Тәуелсіз 5 45 0.09% 0.30
Барлығы 198 57 57 490,690 100%

1 "Барлығы" - бұрынғы сайлау нәтижесі емес, таратылған кездегі заң шығарушы органдағы орындықты білдіреді. Сондықтан бұл көрсеткіштер сайлаулар мен депутаттардың партиядан өтуі нәтижесінде партиялардың жағдайындағы өзгерістерді көрсетеді.