Кіріспе

Microsoft серверлерінде доменді басқарушы (DC) – Windows домені ішіндегі қауіпсіздік куәландыру сұраныстарына (кіру, т.б.) жауап беретін серверлік компьютер. Домен – Windows NT жүйесінде пайдаланушыға бір логин және пароль арқылы бірнеше компьютерлік ресурстарға қол жеткізу мүмкіндігін беретін ұғым.

Тарих

Windows NT 4 Server-де әр домен үшін бір доменді басқарушы негізгі доменді басқарушы (PDC) ретінде конфигурацияланған; қалған доменді басқарушылар резервтік доменді басқарушылар (BDC) болды. PDC-нің өте маңызды рөліне байланысты, ең жақсы тәжірибелер PDC-ді тек домендік қызметтерге арнауды және жүйені баяулату немесе құлату мүмкіндігі бар файл, басып шығару немесе қосымша қызметтерді пайдаланбауды талап етті. Кейбір желі әкімшілері PDC істен шыққан жағдайда оны жаңару үшін қолжетімді болу мақсатында арнайы BDC-ні онлайн қосу қадамын жасады. BDC домендегі пайдаланушыларды аутентификациялай алатын болса да, домендегі барлық өзгерістер (жаңа пайдаланушылар, өзгертілген құпия сөздер, топқа қатыстылық және т.б.) тек PDC арқылы жасалуы мүмкін еді, ол осы өзгерістерді домендегі барлық BDC-ге таратушы еді. Егер PDC қолжетімсіз болса (немесе өзгеріс тілейтін пайдаланушымен байланыса алмаса), жаңарту сәтсіз аяқталар еді. Егер PDC толығымен қолжетімсіз болса (мысалы, құрылғысы істен шыққан жағдайда), қолданыстағы BDC-ні PDC-ге жаңартуға болар еді. Windows 2000 және одан кейінгі нұсқалары Active Directory ("AD") енгізді, ол PDC және BDC тұжырымдамасын көп мастерлік көшірмелеу пайдасына жойды. Дегенмен, тек бір доменді басқарушы орындай алатын бірнеше рөлдер бар, олар Flexible single master operation рөлдері деп аталады. Бұл рөлдердің кейбіреулерін әр доменде бір DC орындауы керек, ал басқаларына AD орманы үшін бір DC жеткілікті. Егер осы рөлдердің бірін орындайтын сервер жоғалса, домен жұмысын жалғастыра алады, ал егер сервер қайта қолжетімді болмаса, әкімші рөлді "иелену" деп аталатын процесте рөлді өз мойнына алу үшін баламалы DC-ні тағайындай алады.

Негізгі доменді басқарушы

Windows NT 4 жүйесінде бір DC негізгі доменді басқарушы (PDC) ретінде қызмет етеді. Егер бар болса, қалғандары көбінесе резервтік доменді басқарушы (BDC) болып табылады. PDC әдетте "бірінші" деп белгіленеді. "Домендерге арналған пайдаланушы менеджері" – пайдаланушылар/топтар туралы ақпаратты сақтауға арналған құрал. Ол негізгі контроллердегі домендік қауіпсіздік дерекқорын пайдаланады. PDC пайдаланушы шоттарының базасының түпнұсқалық көшірмесіне ие, оған қол жеткізіп, өзгерте алады. BDC компьютерлерінде осы деректер базасының көшірмесі бар, бірақ бұл көшірмелер тек оқу режимінде қолжетімді. PDC шоттар базасын BDC-ге жүйелі түрде көшіреді. BDC-лер PDC-ге резервтік көшірме жасау үшін және желіге кіретін пайдаланушыларды растау үшін қажет. Егер PDC істен шықса, BDC-лердің бірін PDC орнына көтеруге болады. PDC әдетте алғаш құрылған домендік контроллер болады, егер ол жаңартқан BDC-мен алмастырылмаса.

PDC эмуляциясы (біріншілік доменді басқарушы)

Windows-тың қазіргі нұсқаларында домендер Active Directory қызметтерін пайдалану арқылы толықтырылды. Active Directory домендерінде бастапқы және екінші домен контроллері қатынастарының ұғымы енді қолданылмайды. PDC эмуляторлары есептік жазбалар базасын және әкімшілік құралдарды қамтиды. Осының салдарынан, үлкен жүктеме жүйені баяулатуы мүмкін. PDC эмуляторының жүктемесін азайту үшін DNS қызметін екінші эмулятор машинасына орнатуға болады. Сол ережелер сақталады: доменде тек бір ғана PDC болуы мүмкін, бірақ бірнеше репликация серверлерін пайдалануға болады. PDC эмуляторының бас мастері, егер доменде Windows NT 4.0 домендік контроллерлері (BDC) қалса, PDC орнына әрекет етеді және олар үшін көшірмелеу көзі болып табылады. PDC эмуляторының бас мастері домен ішіндегі парольдерді өзгертуді басымдықпен репликациялайды. Парольдерді өзгерту Active Directory доменіндегі барлық домендік контроллерлерге көшіру үшін уақыт қажет болғандықтан, PDC эмуляторының бас мастері парольдерді өзгерту туралы хабарламаны дереу алады. Егер басқа домендік контроллерде кіру әрекеті сәтсіз болса, ол кіру сұранысын қабылдамастан бұрын PDC эмуляторының бас мастеріне жібереді. PDC эмуляторының бас машинасы сондай-ақ домендегі барлық домендік контроллерлердің уақытын синхрондау үшін қолданылады. Ол өз кезегінде сыртқы NTP уақыт көзімен синхрондауға конфигурациялануы керек.

Самба

Бастапқы доменді басқарушылар (PDC) Microsoft-тың SMB клиенттік/серверлік жүйесін Samba эмуляциялағанда нақты қайта жаңғыртылды. Samba Linux жүйесінде NT 4.0 доменін де, сондай-ақ қазіргі заманғы Active Directory домендік қызметтерін де эмуляциялай алады.

Сақтық көшірме доменді басқарушы

Windows NT 4 домендерінде резервтік домен контроллері (BDC) – пайдаланушы шоттарының дерекқорының көшірмесіне ие компьютер. PDC-дегі шоттар дерекқорынан өзгеше, BDC дерекқоры тек оқуға арналған көшірме болып табылады. PDC-дегі негізгі шоттар дерекқорына өзгерістер енгізілген кезде, PDC жаңартуларды BDC-ге жібереді. Бұл қосымша домен контроллерлерінің болуы қателерге төзімділікті қамтамасыз ету үшін керек. Егер PDC істен шықса, оны BDC-мен алмастыруға болады. Мұндай жағдайда әкімші BDC-ні жаңа PDC ретінде белгілейді. BDC-лер пайдаланушы кіру сұраныстарын растай алады және PDC-ден аутентификация жүктемесінің бір бөлігін өз мойнына алады. Windows 2000 шыққанда, NT 4 және одан бұрынғы нұсқаларындағы NT домені Active Directory-мен алмастырылды. Active Directory домендерінде, табиғи режимде жұмыс істейтін домендерде, PDC және BDC ұғымдары жоқ. Бұл домендерде барлық домен контроллерлері тең деп есептеледі. Бұл өзгерістің қосымша салдары – «тек оқуға арналған» домен контроллерін құру мүмкіндігінен айырылу. Windows Server 2008 бұл мүмкіндікті қайта қамтамасыз етті.

Номенклатура

Windows Server үш түрдің бірі болуы мүмкін: Active Directory "доменді басқарушылары" (жеке сәйкестілік пен куәландыруды қамтамасыз ететіндер), Active Directory "мүше серверлері" (файл сақтау орындары және схема сияқты қосымша қызметтерді ұсынатындар) және Windows Workgroup "жеке жұмыс серверлері". Microsoft кейде "Active Directory Server" терминін "Доменді басқарушы" терминімен синоним ретінде қолданады, бірақ осы терминді қолдану ұсынылмайды.