Кіріспе

Windows NT-нің алғашқы ірі нұсқасы, 1993 жылы шығарылды.

Windows NT-нің негізгі нұсқасы

Windows NT 3.1 – Microsoft компаниясы әзірлеген Windows NT операциялық жүйесінің алғашқы ірі нұсқасы, ол 1993 жылдың 27 шілдесінде жарық көрді. Windows NT шығарылған кезде Microsoft-тың Windows 3.1 жұмыс ортасы брендтік танылуға және нарық үлесіне ие болған, бірақ негізгі функциялар үшін DOS операциялық жүйесіне тәуелді болды және 16 биттік архитектурасы шектеулі болды. Алайда Windows NT – Windows 3.1 пайдаланушыларына таныс жұмыс ортасын сақтайтын толыққанды 32 биттік операциялық жүйе болды. Windows брендін кеңейту және NT нұсқасын 3.1-ден бастау арқылы Microsoft тұтынушыларға таныс пайдаланушы тәжірибесін күту керектігін жеткізді. Windows NT ("Жаңа технология") атауы осы жүйенің Windows-тың жаңадан жасалған нұсқасы екенін көрсетті. Windows NT 1980-ші жылдары Microsoft пен IBM бірлесіп әзірлеген OS/2 операциялық жүйесін қайта жазудан бастау алды. Бірнеше себептерге, соның ішінде 1990 жылы Windows 3.0-дың нарықтағы сәттілігіне байланысты, Microsoft OS/2-ні дамытудан бас тартып, Windows-ты жетілдіруге шешім қабылдады. Алғаш рет Comdex 1991 көрмесінде көрсетілген NT 3.1 1993 жылы екі нұсқада шықты: Windows NT 3.1 жұмыс станциялары үшін және Windows NT 3.1 Advanced Server серверлер үшін. Windows NT тұңғыш рет пайда болғанда, оның сатылымы жоғары жүйе талаптарымен және операциялық жүйенің деректерді өңдеу мүмкіндіктерін пайдаланатын 32 биттік қосымшалардың жетіспеушілігімен шектелді. 1994 жылы Windows NT 3.5 нұсқасы шыққанға дейін шамамен 300 000 дана сатылды. 2000 жылдың 31 желтоқсанында Microsoft Windows NT 3.1-ді қолдаусыз деп жариялады және жүйеге қызмет көрсету мен жаңартуларды тоқтатты.

Даму тарихы

Windows NT-нің тарихы 1988 жылға дейін барып жетеді, сол кезде Microsoft өзінің MS-DOS жүйесін IBM PC үйлесімді компьютерлерде қолдану арқасында дербес компьютер нарығында беделді орынға ие болды. Dynamical Systems Research компаниясын сатып алғаннан кейін Microsoft-қа келген Натан Майрвольд Microsoft монополиясына екі үлкен қауіпті анықтады: MS-DOS жүйесінде жұмыс істейтін Intel процессорларынан артық қуаттылық көрсеткен RISC архитектурасы және көп тапсырмалы, көп процессорлық жүйелерді және желілік қолдауды ұсынатын, платформадан тәуелсіз Unix операциялық жүйелерінің отбасысы. Майрвольд RISC жұмыс станцияларында, Intel чиптерінде және көп процессорлы компьютерлерде жұмыс істейтін жаңа жүйе жасауды жоспарлады. Операциялық жүйе алғаш рет Microsoft пен IBM бірлесіп әзірлеген OS/2 операциялық жүйесінің жаңартылған нұсқасы ретінде құрылды. Кәсіпорын нарығын бағыттап, жүйе желілік қолдау, POSIX стандарты және «Құпия кітап» стандарттарына сәйкес келетін қауіпсіздік платформасын қамтамасыз етуі керек болды; бұл жүйенің рұқсаттар жүйесімен және қауіпсіздік оқиғаларын тіркеу мүмкіндігімен көп пайдаланушы жүйесі болуын талап етті. Microsoft және IBM корпоративтік «кәсіптік бағдарламалық құралдар» клиенттеріне ұнайтын операциялық жүйенің нарығын бағындыруды көздеді. Бұл қауіпсіздікті, сенімділікті, өңдеу қуатын және компьютерлік желілік мүмкіндіктерді арттыруды білдірді. Алайда, Microsoft басқа есептеу платформаларында Unix-тен нарықтық үлесті иеленгісі келгендіктен, OS/2-ге қарағанда көшпелірек жүйе дизайны қажет болды. Осы мақсатта Microsoft жаңа операциялық жүйесін x86 емес процессорда – Intel i860 чипінің эмуляцияланған нұсқасында әзірлеумен және сынаумен айналысты. Чиптің кодолық аты «N10» болғандықтан, Microsoft операциялық жүйесіне NT OS/2 деген ат қойды. DEC компаниясы Microsoft-қа MICA кодынан жаңа операциялық жүйеде пайдаланғаны үшін сот шарасын қойды. Соттан тыс келісім шарты бойынша Microsoft NT OS/2 жүйесін DEC компаниясының Alpha процессорымен үйлесімді етуге келісті. 1990 жылдың тамызында Windows 3.0-дың танымалдылығына жауап ретінде NT OS/2 командасы операциялық жүйені Win32 деп аталатын Windows API-нің кеңейтілген 32 биттік портын пайдалану үшін қайта құруды шешті. Win32 Windows жүйесінде қолданылған 16 биттік API-дің таныс құрылымын сақтап, әзірлеушілерге Windows үшін қолданыстағы бағдарламалық құралдармен үйлесімділікті сақтай отырып, жаңа платформаға бағдарламалық құралдарын оңай бейімдеуге мүмкіндік берді. Windows сияқты архитектураға көшуге байланысты операциялық жүйенің қабығы OS/2-нің Presentation Manager-інен Windows-тың Program Manager-іне ауыстырылды. IBM 1991 жылдың қаңтарында Microsoft-тың Windows NT жоспарларын біліп, дереу OS/2 серіктестігін тоқтатты. IBM OS/2 2.0 (өзгертілген нұсқада жоспарланғандай) және барлық келешек нұсқаларын Microsoft-тың қатысуынсыз әзірлейтін болды. Демонстрация оң пікірлерге ие болды; PC Magazine Windows NT-ді «операциялық жүйенің қазіргі заманғы жаңартылуы» деп атады, бірақ сонымен бірге уәде етілген кері үйлесімділіктің соңғы нұсқада сақталатыны күмәнді екенін мәлімдеді. 1992 жылдың наурыз айында Microsoft Win32s-ті шығарды, бұл Windows 3.1-ге платформаға оңтайландырылған бағдарламалық құралдарды әзірлеу мақсатында Windows NT бағдарламаларымен ішінара үйлесімділікті қамтамасыз етті. 1992 жылдың маусым айында Microsoft-тың Win32 Professional Developers Conference-інде Windows NT x86 және MIPS процессорларында жұмыс істейтіні көрсетілді, сонымен қатар Windows NT-нің бета нұсқасы және жаңартылған әзірлеу жиынтығы қолжетімді болды. Сонымен қатар, Microsoft Windows NT үшін SQL Server өнімінің жаңа нұсқасын жариялады; Unix сатушылары бағдарламалық құрал Unix жүйелерінің нарықтық үлесіне әсер ететін құтқарушы қосымша болуы мүмкін деп алаңдады. NT-нің жадты пайдалануына қатысты да алаңдаушылықтар туындады; сол дәуірдегі компьютерлердің көпшілігі 4 мегабайт RAM-мен жабдықталған болса, NT үшін 16 МБ ұсынылды. RAM-ның сол кездегі жоғары құнына байланысты сыншылар оның жоғары жүйелік талаптары Windows NT-нің сатылуы мен қабылдануына әсер етуі мүмкін деп ойлады. Жадының пайдалануын азайту үшін, мысалы, беттеу әдістері қолданылды. NT-нің соңғы сынақ нұсқасы 1993 жылдың наурыз айында серверлік нұсқасы LAN Manager Windows NT-мен бірге шығарылды. Оның тұрақтылығы мен өнімділігі жақсартылғанымен, операциялық жүйе аяқталмаған күйде шығарылуы немесе 1993 жылға дейін кейінге шегерілуі мүмкін деген қорқыныш әлі де болды.

Шығару

Windows NT 3.1 және Windows NT 3.1 Advanced Server (оларды Windows 3.1мен байланыстыру үшін нөмірленген) 1993 жылдың 26 шілдесінде жарық көрді. Microsoft жұмыс станциясының нұсқасын $ , ал сервер нұсқасын $ бағасына сатты. Ресми түрде, сервер бағасы тек алғашқы алты айда ғана ұсынылатын акциялық жеңілдік болуы тиіс еді, бірақ олар бөлшек сауда бағасын көтерген жоқ. 250 бағдарламашы 5,6 миллион жол код жазды;

Операциялық жүйе мақсаттары

Катлер Windows NT үшін үш негізгі мақсат қойды. Бірінші мақсат – портативтілік: бұрынғы операциялық жүйелер бір архитектураға тығыз байланысты болғаннан өзгеше, Windows NT бірнеше архитектурада жұмыс істей алуы тиіс болды. Жоспарлау кезеңінде осының Windows NT-нің барлық алдыңғы операциялық жүйелерге қарағанда көбірек жадты пайдалануына себеп болатыны анық болды.

Сәулет

Windows NT 3.1 Windows 3.1 сияқты графикалық пайдаланушы интерфейсін пайдаланады, бірақ ол жаңадан жасалды. Операциялық жүйе DOS негізделмеген, бірақ тәуелсіз 32 биттік операциялық жүйе; көптеген тұжырымдамалар Котлердің бұрынғы операциялық жүйесінен, VMS-ден алынды. Операциялық жүйе монолитті ядро мен микроядроның кейбір элементтерін біріктіруге арналған; жабдықтық абстракция қабаты ең төменгі қабатты білдіреді және операциялық жүйені негізгі аппараттардан оқшаулайды, бұл операциялық жүйені басқа платформаларға орнатуды жеңілдетеді. Барлық басқаша жүйелер мәтін немесе графиканы шығару үшін 32 биттік жүйеге жүгінуі керек. Олардың бірі – бағдарламалардың аппаратқа тікелей қатынау мүмкіндігінің болмауы. Сондай-ақ, кейбір қолданбаларға қажет VxD файлдарын Windows NT 3.1 арқылы пайдалануға болмайды. Таза DOS қолданбалары бөлек жад кеңістіктерінде іске қосылса, 16 биттік Windows қолданбалары бір жад кеңістігін бөлісуі керек. Бұл мүмкіндікке байланысты қосымшалармен үйлесімділік үшін жасалса да, Schedule+ және Microsoft Mail сияқты 16 биттік Windows қолданбалары тек кооперативтік көп тапсырмалы режимде жұмыс істейді дегенді білдіреді. 16 биттік Windows-тың қателі қолданбасы осылайша басқа 16 биттік Windows-тың барлық қолданбаларын (бірақ Windows NT-тің өзін емес) құлатуға әкелуі мүмкін. NTLDR RISC нұсқаларында қолданылмайды, өйткені RISC компьютерлерінің микропрограммасы өздерінің жүктеу менеджерін ұсынады. Әрбір пайдаланушы Windows NT 3.1 іске қосылғаннан кейін Ctrl+Alt+Del пернелер комбинациясын басып, пайдаланушы атын және паролін енгізе отырып, компьютерге кіруі керек. Барлық пайдаланушылардың өздеріне жеке пайдаланушы тіркелгісі бар және бағдарлама менеджері топтары сияқты пайдаланушыға арналған ерекше параметрлер әрбір пайдаланушы үшін бөлек сақталады. Пайдаланушыларға жүйелік уақытты өзгерту немесе компьютерді өшіру құқығы сияқты нақты құқықтар берілуі мүмкін. Пайдаланушы тіркелгілерін басқаруды жеңілдету үшін бірнеше пайдаланушы тіркелгілерін топтастыру және пайдаланушылар топтарына құқықтарды беру мүмкіндігі бар. Барлық тізбектер, сондай-ақ файлдар мен қалталардың атаулары Unicode-де өңделеді. Демонстрациялық мақсаттар үшін Windows NT 3.1 бағдарламасында Lucida Sans Unicode деп аталатын Unicode шрифты орнатылмай тұрса да, Windows NT 3.1 бағдарламасында орнатылады. Үйлесімділікті қамтамасыз ету мақсатында бұрынғы кодтық беттер әлі де қол жетімді. Windows NT 3.1, бұрынғы драйверлерді пайдалану мүмкін болмайтын жаңа операциялық жүйе, әр түрлі жалпы компоненттер мен шеткі құрылғылар үшін драйверлердің көптеген жиынтығын қамтиды, сондай-ақ графикалық карталар, дыбыс карталары және желілік карталар сияқты ISA құрылғылары. Алайда, PCI шинасы нақты қолдау таппайды. Windows NT 3.1 үзіліссіз қуат беруді қолдайды. Дискетамен салыстырғанда CD-ROM қосымша драйверлер мен қосымшаларды қамтиды.

Жүйелік талаптар

Windows NT 3.1 бірнеше платформаны қолдайды: x86 архитектурасынан басқа, ол DEC Alpha немесе MIPS (R4000 және R4400) процессорлары бар компьютерлерде жұмыс істейді. x86 жүйелеріндегі ең төменгі жүйе талаптарына 25 МГц 80386 процессоры, кем дегенде 12 мегабайт жад, 75 мегабайт қатты дискідегі орын және VGA графикалық карта кіреді. RISC жүйелеріне 16 мегабайт жад, 92 мегабайт қатты дискідегі орын және CD-ROM дискісі қажет. Advanced Server нұсқасына 80386 процессоры 16 мегабайт жадпен және 90 мегабайт қатты дискі кеңістігімен қажет. RISC жүйелерінде қатты дискіде 110 мегабайт орын қажет. Windows NT 3.1 екі процессорлы жүйелерді қолдайды, ал Advanced Server басылымы төрт процессорды қолдайды. Процессорды анықтау алгоритміндегі қатеге байланысты Windows NT 3.1 Pentium II немесе одан жаңа процессорларға орнатылмайды. Microsoft бұл мәселені ешқашан шешпеді, бірақ ресми емес жаңартулар бар. Сол кезде аппараттық талаптар өте жоғары деп есептелді; 16 мегабайт жады бар 486 процессордың ұсынылатын жүйе талаптары орташа компьютердің конфигурациясынан әлдеқайда жоғары болды, Windows NT 3.1 мүмкіндіктерін пайдалана алатын 32 биттік қосымшалар аз болды, сондықтан пайдаланушылар ескі 16 биттік қосымшаларды пайдалануға мәжбүр болды; алайда, олар Windows 3.1-ге қарағанда баяу жұмыс істеді. 1993 жылдың қарашасындағы бағалау бойынша Windows NT үшін бар болғаны 150 қосымша болды. Windows NT 3.1 үшін кеңсе пакеттері сияқты, кең таралған бағдарламалық жасақтама түрлері қолжетімді болған жоқ. Windows NT 3.1 бар RISC жүйелері одан да үлкен кемшілікке тап болды: олар x86 жүйелерінен қуаттырақ болғанымен, сәтсіз LAN Manager өнімінің ізбасары болуға арналған Advanced Server техникалық тұрғыдан алдыңғы нұсқасынан әлдеқайда жоғары болды, бірақ сол жұмыс станциясымен байланысты проблемаларды бөлісіп, сәтсіздікке ұшырады, атап айтқанда 16 биттік қосымшаларды орындаудың төмен өнімділігі. Advanced Server ірі желілерге қаржылық артықшылық берді, өйткені оның бағасы клиенттер санына байланысты емес еді, бұл оның бәсекелесі Novell NetWare-ден ерекшеленді. InfoWorld журналының 1993 жылдың қарашасында жүргізген тестінде бірнеше операциялық жүйелердің желілік мүмкіндіктері сыналып, Windows NT 3.1 клиенттер арасындағы байланыста нашар екені анықталды: ол тек NetBEUI арқылы өз серверіне қосыла алды; Unix, NetWare және OS/2 жүйелеріне қосылу әрекеттері сәтсіз аяқталды, себебі клиенттік бағдарламалық жасақтама болған жоқ. Advanced Server үшін тек олардың өз клиенті, Macintosh және шектеулі түрде OS/2 серверге қосыла алды. Операциялық жүйенің нақты табысы орташа болғанымен, оның үлкен әсері болды. Unix-тің туындыларын әзірлеушілер алғаш рет өз операциялық жүйелерін стандарттауға тырысты, ал Novell өзінің нарықтық үлесіне соншалықты алаңдады, тіпті Unix сатушысын сатып алды және Clipper архитектурасын пайдаланды. Windows NT жұмыс үстелі нарығын басып алатыны белгілі болды, аппараттық жабдық операциялық жүйені қанағаттанарлық жылдамдықпен іске қосуға жеткілікті қуатты болғанда. Сегіз жылдан кейін Microsoft тұтынушыға бағытталған Windows желісін (MS DOS негізінде қалған) NT желісімен біріктіріп, 2001 жылдың қазанында Windows XP-ді шығарды – NT архитектурасын қолданатын Windows-тың тұтынушыға бағытталған алғашқы нұсқасы.