Кіріспе

Бейсболдағы позиция

Бейсболда, төртінші нөмірлі соққышы – «тазалаушы» деп аталады. Тазалаушы дәстүрлі түрде команданың ең күшті соққышы болып саналады. Оның міндеті – «базаларды тазалау», яғни базадағы ойыншыларды домалатып кіргізу.

Теория

Тазалаушы соққышының мақсаты – оның алдындағы соққышылардың кем дегенде біреуінің қандай да бір жолмен базаға шығуы, әдетте, допты жолап немесе соққы арқылы. Дәстүр бойынша, бірінші нөмірлі соққышы, соққы беру тізіміндегі бірінші орын, жақсы жылдамдыққа, допты ұстау қабілетіне және жоғары базаға шығу көрсеткішіне ие болады. Екінші соққышы көбінесе допқа тигізуге баса назар аударатын ойыншы, яғни ол допқа үнемі тигізіп, оны ойынға енгізе алады, соның арқасында базадағы ойыншылар алға жылжып, ұпай табуға жақын позицияға жетеді. Бірінші немесе екінші соққышы базаға жылдам жетіп, қысқа соққы жасау арқылы шығуы мүмкін, себебі екеуі де жылдам жүгірушілер. Үшінші соққышы әдетте ең жақсы соққышы, соққы беру орташасы ең жоғары ойыншы. Оның міндеті – өзі ұпай табу, бірақ негізгі жұмысы – тазалаушы соққышына бір иннингте соққы беру мүмкіндігін беру үшін базаға шығу. Тазалаушы соққышы базада ойыншылар болғанда соққы беруге шығып, допты жолап немесе хоум-ран соғып ұпай табу мүмкіндігіне ие. Үшінші және төртінші соққышылар соққы беру тізімінде орналасуы бойынша жиі алмасады. Бесінші соққышы да ұпай табуға қатысады, ол тазалаушы соққышының қосалқы ойыншысы іспеттес. Ол тазалаушы соққышымен көптеген қасиеттеріне ұқсас, сондықтан соққы беру тізіміндегі тазалаушы соққышының орны үшін бәсекелесе алады. Алтыншыдан тоғызыншы соққышыларға дейін соққы шеберлігі деңгейі төмендейді, яғни тоғызыншы соққышы көбінесе командадағы ең тиімді емес соққышы болып табылады.

Тенденциялар

Әр ойыншының күшті және әлсіз жақтары күнделікті тізімдегі орнын анықтайды. Төртінші нөмірлі соққышының басты міндеті – базадағы ойыншыларды ұпайға айналдыру болғандықтан, жоғары соққы жылдамдығы мен ұрып-соғу орташасы бар ойыншы, әсіресе ұпай алуға мүмкіндік туғанда, көбінесе жоғары базаға шығу көрсеткіші (OBP) мен төмен соққы санынан артықшылыққа ие. Менеджер сонымен қатар ойыншының қиын жағдайларда соққы беруге бейімділігін немесе хоум-ран соғу қабілетін ескеруі мүмкін. Өйткені хоум-ран – базадағы ойыншыларды ұпайға жеткізудің ең сенімді тәсілі, жыл сайынғы Хоум-ран дербиі лиганың барлық төртінші нөмірлі соққышының кімдер екенін көрсетеді. Дегенмен, хоум-рандардың жылдамдығы аса жоғары болмаса да, қосымша базаға соққы беруге сенімді ойыншы, ұпай алуға мүмкіндік туғанда (RISP) құнды болуы мүмкін. Қорыта айтқанда, ойыншының қалған тізімге қаншалықты үйлесетіні, төртінші нөмірлі соққышының ұпай жинау мүмкіндігін анықтайды.

Тағайындалған соққышы

Белгіленген соққышы (БС) – питчердің орнына соққы соғатын, бірақ қорғанысқа қатыспайтын ойыншы. БС маңызды, себебі ол әдетте командадағы ең жақсы соққышылардың бірі болып табылады. Көбінесе БС команда құрамында үшінші, төртінші немесе бесінші нөмірде тұрады. БС 1973 жылы Солтүстік Американың Бас лига бейсболының Америка лигасы, ал 2022 жылы Ұлттық лигасы қолданды. БС жоқ ойындарда питчер соққы соғатын, егер оның орнына басқа ойыншы соққы соқса, онда питчер ойынды тоқтатып, келесі қорғаныс кезеңінде ауыстырылатын еді. 1973 және 2022 жылдар аралығында лигааралық ойындар кезінде және Ұлттық лига үй командасы болғанда, Америка лигасы БС-ты қолданбады, ал олардың питчерлері өз кезегімен соққы соқты.

Жазбалар

+Key* Бейсбол даңқы залының мүшесі.