Кіріспе
Бейсболда соққы беру – қарсыластың тастаушысына қарама-қарсы тұрып, допты ойынға енгізуге тырысу. Бейсболда соққы беру – бұл қарсыластың тастаушысына қарама-қарсы тұрып, өз командасы үшін ұпай табуға тырысу әрекеті. Соққышы немесе бэттер – бұл тастаушыға қарама-қарсы тұру кезегі келген адам. Соққышылардың басты үш мақсаты – базаға жетіп жүгіруші болу, жүгірушілерді үйге жеткізу немесе басқаларына үйге жеткізу үшін жүгірушілерді базалар бойынша жылжыту, бірақ олар осы мақсатқа жету үшін қолданатын тәсілдер мен стратегиялар әртүрлі. Соққылау қозғалысы бейсболға және оның доп пен таяқ қолданылатын спорт түрлеріне тән, басқа спорт түрлерінде сирек кездесетін қозғалыс. Соққылау ерекше, себебі ол көлденең жазықтықта айналуды қамтиды, ал көптеген спорттық қозғалыстар тік жазықтықта жүзеге асады.
In baseball, batting is the act of facing the opposing pitcher and trying to produce offense for one's team. A batter or hitter is a person whose turn it is to face the pitcher. The three main goals of batters are to become a baserunner, to drive runners home or to advance runners along the bases for others to drive home, but the techniques and strategies they use to do so vary. Hitting uses a motion that is virtually unique to baseball and its fellow bat and ball sports, one that is rarely used in other sports. Hitting is unique because it involves rotating in the horizontal plane of movement, unlike most sports movements which occur in the vertical plane.
Мақсаттар
Жалпы, соққы берушілер соққы алуға тырысады. Дегенмен, олардың басты мақсаты – аутқа түспеу және өз командасына ұпай жинауға көмектесу. Олар командасына ұпай жинауға бірнеше тәсілмен көмектесе алады. Егер соққы алатындар соққы аймағынан тыс жерге келген төрт допты қабылдап, соқпаса, олар тегін жүруге мүмкіндік алады. Егер үшінші базада жүгіруші болса және екі ауттан кем болса, олар үшінші базадағы жүгірушіге белгі беріп, ұпай жинауға мүмкіндік беру үшін құрбандық соққысын жасауға тырысады. Егер базада екі ауттан кем және жүгірушілер болса, олар жүгірушіні (лерді) алға жылжыту үшін бунт соққысын жасауға тырысады немесе бірінші базада жүгіруші болса немесе бірінші және үшінші базада жүгірушілер болса, жүгірушіні (лерді) алға жылжытуға бағытталған "соққы және жүгіру" ойынын жасауға тырысады. Олар тіпті доптан соққы алуы, қателік жасауы немесе егер бірінші база бос болса немесе екі аут болса, үшінші соққыдан кейін допты ұстамауы мүмкін. Қорғаныс соққы берушіні аутқа түсіруге тырысады. Пичердің басты рөлі – допты солай лақтыру, соққы беруші соққыдан қалыңдар немесе допты таза соғуға шамасы келмесін, соның нәтижесінде қорғаныс оны аутқа түсіре алады.
Жетістік
Беттеу спорттағы ең қиын іс-әрекеттердің бірі ретінде жиі айтылады, себебі ол әдетте жоғары жылдамдықпен қозғалатын кішкентай дөңгелек допты жұқа дөңгелек таяқшамен соғудан тұрады. Егер ойыншы он рет соққыдан үш рет сәтті соқса, оның соққы беру орташа көрсеткіші 0,300 (нүкте үш жүз деп айтылады) болады, мұндай ойыншы сәтті соққышы деп есептеледі. Басты Бейсбол Лигасында 1941 жылы Тед Уильямс 0,406 көрсеткеннен бері маусым соңында ешбір ойыншы 0,400-ден жоғары орташа көрсеткіш көрсеткен жоқ, ал өмір бойында 0,367-ден жоғары көрсеткішті ешкім көрсеткен емес – Тай Кобб 0,3664 көрсеткен. Қазіргі заманда базаға шығу және соққы беру көрсеткіші (OPS) ойыншының соққышы ретіндегі қабілетін бағалаудың неғұрлым дәл тәсілі саналады; бұл көрсеткіш ойыншының базаға шығу пайызын (оның табақтағы көріністерінің қанша пайызында базаға шығатыны) және соққы беру пайызын (жалпы базалардың соққы санына қатынасы) біріктіреді. 1,000-ға немесе оған жақын OPS көрсеткіші – бұл ерекше соққышының белгісі. Мансабында 1,000-нан жоғары немесе оған тең OPS көрсеткішін тұрақты түрде сақтау – бұл тек бірнеше соққышы ғана қол жеткізе алатын жетістік.
Стратегия
Соққышылардың тақтаға қатысу әдісі әртүрлі болады. Кейбіреулері агрессивті соққышылар, көбінесе бірінші допты ұрып жібереді (өйткені питчерлер көбінесе бірінші допты соққыға қоюға тырысады). Ал енді біреулері шыдамды, питчердің қандай доптарды тастайтынын анықтау үшін және оны ерте шаршату үшін көп доп тастауға мәжбүрлеуге тырысады. Әдетте, контактілік соққышылар агрессивтірек болады, соққы аймағындағы доптарды ұрып жібереді, ал қуатты соққышылар қосымша базаға шығу үшін ұра алатын допты күтіп, шекаралық доптарды жіберіп алады.
Ыстықтай бастау
Бейсбол ойнаушыларының әрқайсысының соққыға дайындық кезінде өзіне тән жылыну тәртібі болады. Ойынға дайындық кезіндегі жылыну әдетте әуесқой деңгейінде командалық түрде жүргізіледі және соққышының допты соғуға қажетті дұрыс психологиялық күйге енуіне көмектеседі. Ең көп қолданылатын жаттығу – «Тей-Дриль», онда бейсбол тұғырынан доп соғылып, бұрынғы ойындар мен жаттығуларда анықталған қателер түзетіледі. Сонымен қатар, «соққы алаңында» соққы жылдамдығын арттыруға бағытталған түрлі құрылғылар қолданылады. Артық салмақты қосымша құрылғыларға бірнеше таяқша, стандартты 23 унциялық софтбол таяқшасы, ауыр 26 унциялық софтбол таяқшасы, жеңіл 18 унциялық софтбол таяқшасы және «Доунат» сақинасы (16 унция) кіреді. Ойыншылар ауыр таяқшалармен жылыну соққы жылдамдығын арттыруға көмектеседі деп санайды, сондықтан салмақты жылыту құрылғылары жиі қолданылады, себебі ауыр таяқшамен жылынудан кейін, қалыпты таяқша жеңілдей сезіледі және оны жылдамрақ соғуға болады. Бұл құрылғылардың әсері тек психологиялық ғана емес, сонымен қатар физиологиялық болуы мүмкін. Ауыр жылыну жүктемелері жүйке жүйесін ынталандырады, нәтижесінде жеңіл таяқшамен соққы жасағанда бұлшықеттердің белсенділігі артады. Салмақты таяқшаларды қолдану күрделі жаттығулар теориясына негізделген, онда бұлшықеттердің өнімділігін арттыру үшін ауыр және жеңіл жүктемелер кезектестіріледі. Бұл теория бұлшықет жиырылуы максималды жиырылуға жақын жеткеннен кейін күшейе түседі деген идеяға негізделген. Пост-активациялық потенцияция моторлық нейрондық қоздырғышты жақсартады және жұмысқа тартылған моторлық бірліктердің санын арттырады, екеуі де қуаттылықты арттыруға әкеледі. Қосымша салмақ алқыш және білезік бұлшықеттерін нығайтуға көмектеседі, осылайша соққы жылдамдығын арттырады, бірақ кейбір деректер бұл әсердің биомеханикалық емес, психологиялық екенін көрсетеді.
Қатар
Линейка немесе соққы беру тәртібі – ойын барысында соққы жасауға тізімделген команданың тоғыз бейсболшысының тізімі. Ойын кезінде құрамды өзгертудің жалғыз жолы – ойыншыны алмастыру, себебі кезектен тыс соққы жасауға рұқсат жоқ. Тоғызыншы ойыншы соққысын аяқтағаннан кейін, бірінші ойыншы қайтадан соққы жасайды; бұл – құрамның басы. Линейкалар ұпай табуды жеңілдету үшін жасалады. Ойыншылардың дағдыларына қарай, олар құрамның әртүрлі бөліктеріне орналастырылуы мүмкін. Әрине, соңында барлық ойыншылар команда үшін ұпай жинауға тырысады. Ойын кезінде қазіргі уақытта соққы жасап тұрған ойыншы «тақтада», «соққыда» немесе «соққы жасау кезегінде» (қысқаша – «кезекте») деп аталады. Ойынды дұрыс бақылау үшін келесі соққы жасауға тиіс ойыншы өз кезегін күтеді. Ол командасының скамейкасы мен соққы жасау алаңы арасындағы белгіленген немесе көзге көрінбейтін шеңберде тұрады, және оны «кезекте тұрған» деп атайды, ал шеңбер «кезекте тұру шеңбері» деп белгіленеді. Соққы жасау тәртібі бойынша «кезекте тұрған» ойыншыдан кейінгі ойыншы «тесікке кірді» деп айтылады.
Шошқаның тарихы
Бейсболдың бастапқы жылдарында бейсболшылар өздері таяқ жасаған. Бұл ойыншыларға таяқтың әртүрлі пішіні мен мөлшерімен тәжірибе жасауға мүмкіндік берді. Ойыншылар көп ұзамай, ең жақсы таяқтардың дөңгелек бөлігі бар екенін түсінді. Кәсіби деңгейден басқа, ағаш таяқтарды кездестіру сирек. Бүгінгі күні ағаштан жасалған бейсбол таяқтарының көп бөлігі Пенсильвания немесе Нью-Йорк штатынан алынған солтүстік ақ теректен жасалады. Ақ терек оның қаттылығы, беріктігі, күші, салмағы және қолға ұстағандағы сезімі үшін қолданылады. Бейсбол таяқтары үшін ағаш материалдарын қамтамасыз ететін ағаштар көбінесе 50 жылдық болады, ал жиналған ағаштардың ең жақсы 10 пайызы кәсіби таяқтарға арналып сақталады. Ағашты кептірудегі жаңа технологиялар ылғалдылығы төмен, тиімді бейсбол таяғын жасауға жеңіл таяқтар жасауға мүмкіндік берді. Тас немесе қант шабатынан жасалған таяқтар артықшылыққа ие. Шабат таяқтары ақ теректен қымбатқа түседі, бірақ олардың жоғары беріктігіне байланысты көбінесе ұзақ қызмет етеді.
Шошқаның дизайны
Ұялы таяқшалардың дизайны да дамып келеді, өйткені өндірушілер батут эффектін күшейтудің және таяқшаның "оптималды соққы зонасының" өлшемін арттырудың жолдарын іздейді. Алюминий таяқшаларда 1990 жылдардың соңында екі қабатты таяқша енгізілді. Бұл конструкция сыртқы қабырғасы скандий алюминінен, ішкі қабырғасы композиттік материалдан және екі қабырғаның арасында резеңке немесе қою сұйықтықтан тұратын толтырудан құралған.