Кіріспе

Неміс тілді елдердегі дәстүрлі киімдер Tracht неміс тілді елдер мен аймақтардағы дәстүрлі киімдерді атайды. Бұл сөз көбінесе Бавария, Австрия, Оңтүстік Тироль және Трентино киімдерімен – шалбар мен корсет киімдерімен (lederhosen және dirndls) байланысты болғанымен, көптеген басқа неміс тілді халықтардың да, сондай-ақ Орталық Еуропаның бұрынғы Дунай швабтарының да ұлттық киімдері бар.

Түрлі трахталық әдет-ғұрыптардың сипаттамалары

Солтүстік Германияда ең танымал мысалдар – "Friesische Tracht" және Finkenwerder Tracht. "Friesische Tracht" кестелермен және мұжұмдармен бай безендірілген. Осы киімнің сапасы оны киген әйелдердің байлығы мен әлеуметтік статусын көрсететін. Бұрын қалыңдық осы киімді күйеуіне қалың малдың бір бөлігі ретінде әкелген. Бүгінде бұл костюмді кейде үйлену тойларында киеді. "Finkenwerder Tracht" – Эльба өзеніндегі аралдың тұрғындарының дәстүрлі киімі. Оны Finkwarder Speeldeel деп аталатын жергілікті фольклорлық топ киеді. Германияның оңтүстік-батысындағы Баден аймағында трахт дәстүрінің күшті орындары негізінен Қара Орманда (Schwarzwald) және оның төңірегіндегі аймақтарда кездеседі. Боленхут – кең қалпағы және қызыл топағы бар шапан, ол бүкіл Қара Орманың символына айналды, бірақ дәстүрлі түрде оны Гютах аңғарындағы Кирнбах, Гутах және Рейхенбах ауылдарының үйленбеген әйелдері ғана киеді. Шварцвальдер Трахтенмюзейі (Кинзиг аңғарында) 100-ден астам толық өлшемді трахт киімдерін көрсетеді, бұл Қара Ормандағы дәстүрлі трахт киімдерінің әртүрлілігіне шолу ұсынады. Аймақтағы басқа трахт киімдерін Trachtenmuseum Seebach және аймақтағы көптеген Heimat мұражайларында табуға болады. Жергілікті трахт қауымдастықтары дәстүрлі киім киюді ынталандырады, көбінесе туризмді дамыту мақсатында; кейде осы трахт киімдері жақында жасалған. Баварияда ең танымал халықтық киім – Альпілік трахт, әсіресе Жоғарғы Бавариядағы трахт, ол Буам (еркек) үшін ледерхозеннен және Мадль (әйел) үшін дирндльден тұрады. Бүгінде Баварияда Альпілік трахттың алты дәстүрлі түрі танылған: Miesbacher Tracht, Werdenfelser Tracht, Inntaler Tracht, Chiemgauer Tracht, Berchtesgadener Tracht және Isarwinkler Tracht. Альпілік трахт трахт қауымдастықтарының және жұмыс іздеу үшін көшіп-қонудың нәтижесінде Альп тауларынан тыс аймақтарда дәстүрлі киім ретінде қабылданып, қазір "неміс" халықтық киімі ретінде қарастырылады. Дегенмен, Баварияда әлі де көптеген басқа дәстүрлі трахт үлгілері бар, олар көбінесе тек аймақтық деңгейде киіледі. Оларға Dachauer Tracht, Priener шляпасы немесе жақында пайда болған Herrschinger Hosenträger (ілгіштер) жатады. Судеттендер сияқты жер аударылған неміс халқы өздерінің бірлігін көрсету үшін трахт киетін шараларды жиі пайдаланған. Кәсіби гильдиялардың киімдері, діни ордендердің киімдері, диакониссалардың және кейбір кәсіптік топтардың (мысалы, медбикелердің) тарихи киімдері де "Трахт" деп аталады. Олардың кейбіреулері қолданыстан шыққанмен, ағаш ұсталарының шәкірттерін Еуропаны аралап жүргенде дәстүрлі киімдерін кигенін көруге болады.

Тарих

Халықтық киімдер алғашқыда ауылдық жерлерде пайда болды. Олар киген адамның әлеуметтік жағдайы, кәсібі, діни көзқарасы немесе этникалық тобын көрсететін. Ауылда халықтық киімдер әртүрлі дамыды. Оларға қалалық сәндер, көршілес аймақтардың киім үлгілері, қолда бар материалдар, сондай-ақ патша сарайлары мен әскери киімдерінің әсері тиді. Ең ерте халықтық киімдер 15 ғасырдың соңында пайда болды. Халықтық киімдер күнделікті және мерекелік түрлерімен ерекшеленсе де, әр киім дәстүрінің мерекелік нұсқасы ең жақсы үлгі деп есептелді. 19 ғасырдағы трахт тарихы, неміс тілді елдерде халықтық киімді (Trachtenbewegung) қолдау қозғалысының тарихымен тығыз байланысты. Халықтық киім идеясы 18 ғасырға дейін барып жетеді және оны Швеция королі Густав III қолдады. 19 ғасырдың басында Бавария және Австрия патшалық сарайларында ауыл тұрғындарының әртүрлі киімдеріне қызығушылық артты. Әр түрлі аймақтардағы дәстүрлі трахттың ең толық сипаттамасын бавариялық шенеунік Йозеф фон Хацци (1768–1845) берді. Баварияның ұлттық киімдерінің толық сипаттамасы 1830 жылы архивист Феликс Иосиф фон Липовский жариялады. 1835 жылы Октоберфестте Бавария королі Людвиг I мен королева Терезаның күміс тойын тойлау үшін дәстүрлі киімдер шеруі өтті. Оның ізбасары Максимилиан II тұсында дәстүрлі киімдер патша сарайында киюге лайықты киім ретінде ресми түрде мойындалды. Король өзі сарайдағы шараларға трахт киген шенеуніктерді шақырды және 1849 жылы ұлттық сезім үшін дәстүрлі киім киюдің "зор маңызы" бар екенін жазды. 1859 жылы Баварияның Мисбах қаласында дәстүрлі киімді қолдау үшін алғашқы қауымдастық құрылды. Келесі жылдары Германия мен Австрияда осыған ұқсас трахтен қауымдастықтары (Trachtenvereine) құрылды. 1890 жылы трахт қауымдастықтарының бірінші бас ұйымы құрылды.