Кіріспе

Густав Антон Цейнер (30 қараша 1828 – 17 қазан 1907) – неміс физигі, инженеры және танымтанушы, техникалық термодинамиканың және Дрезден термодинамика мектебінің негізін қалаушы саналады.

Университет пен революция

Зейнер Саксонияның Хемниц қаласында дүниеге келген. Оның инженерлік білімінің алғашқы сабақтары Хемниц Корольдік кәсіптік мектебінде (қазіргі Хемниц технология университеті) өтті, онда ол 1843-1848 жылдары оқыды. 1848 жылы ол Фрайбергтегі Бергакадемияға (Тау-кен академиясы), қазіргі технология университетіне ауысты, онда тау-кен ісі мен металлургияны зерттеді. Ол атақты минералог Альбин Юлиус Вайсбахпен, өзінің профессорларының бірімен жақын байланыс орнатып, бірнеше жобада бірге жұмыс істеді. Бірақ, университет курсы Германияның барлық аймақтарында болған төңкерістер кезінде үзіліске ұшырады. Ірі халық жиналыстары мен жаппай демонстрациялар өтті, олардың басты талаптары баспасөз бостандығы, жиналыс бостандығы, халықты қаруландыру және ұлттық неміс парламенті құру болды. Зейнер 1849 жылғы мамыр көтерілісі кезінде Дрездендегі баррикадаларда төңкерісшілерге қосылды. Көптеген отандастарынан өзгеше, олардың кейбіреулері өлім жазасына кесілді немесе түзету колониясына жіберілді, Зейнер кешірілді. Ол білімін аяқтады, тіпті 1853 жылы Лейпциг университетінде докторлық диссертациясын қорғады, бірақ Саксонияның ешбір университетінде оқытуға тыйым салынды.

Цюрихке қашу

1853 жылы Зейнер "Der Civilenginieur. Zeitschrift für das Ingenieurwesen" – механикаға арналған алғашқы неміс журналының редакторы қызметін қабылдады, ол 1896 жылға дейін жарық көрді. Ол 1857 жылға дейін осы қызметте болды, тіпті 1855 жылы Цюрихке көшіп, Цюрихтегі Швейцария Федералдық Технологиялық Институтында (ETH Zürich) техникалық механика профессоры болып жұмыс істеді. Ол Франц Реуло сияқты танымал инженерлермен бірге жұмыс істеді. Дрездендегі басқа революционерлер де өз елдерінен Цюрихке қашып келді (Рихард Вагнер, Готфрид Семпер, Теодор Моммсен). 1858 жылы Цюрихте Зейнер локомотивтің алдыңғы бөлігінің моделін жасады; ол оның инерция құру мүмкіндігін мойындады, бірақ тек теориялық аспектісіне ғана қызығушылық танытып, бұл жобаны одан әрі дамытпады. Сондай-ақ Цюрихте (1869 жылы) Зейнер үш өлшемді халық графигін ойлап тапты, ол кейде Цейнер диаграммасы деп аталады, бірақ көбінесе Вильгельм Лексистің сәл өзгерткен идеясынан кейін Лексис диаграммасы деп аталады. 1859 жылдан бастап Зейнер ETH Zürich-тің уақытша директоры болып жұмыс істеді, ал 1865 жылдың мамыр айында ол осы лауазымды ресми түрде иеленді. Оның бұрынғы профессоры Альбин Вайсбах досының осы лауазымға тағайындалуын құрметтеп, оның құрметіне жасыл түсті, мөлдір кристалл – зеунерит минералын атады.

Германияға оралу

1871 жылы Зейнер Германияға оралды және Вайсбахпен қайта жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болды, ол ескі досының орнын Фрайберг тау-кен академиясының директоры болып алмастырды. Ол 1875 жылға дейін механика және тау-кен машиналарын зерттеу профессоры ретінде дәріс берді. Бұл, оған бұрынғыда оқытуға тыйым салынған болса да, 1862 жылы барлық революционерлерге кешірім жарияланғаннан кейін мүмкін болды. 1873 жылы Фрайберг тау-кен академиясының директоры қызметін атқарып жүргенде, Зейнер Дрездендегі Корольдік саксон политехникумының (қазіргі Дрезден техникалық университеті) директоры лауазымын да қосымша атқарды. Зейнердің бұл саладагы еңбегі гуманитарлық ғылымдардың енгізілуіне әкелді; оқыту пәндерінің кеңеюі 1890 жылы политехникумның толыққанды политехникалық университет деңгейіне көтерілуіне ықпал етті. 1889 жылы 61 жасқа толғанда Зейнер политехникум директоры лауазымынан бас тартып, 1897 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін оқытушы ретінде жұмыс істеді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол құрметті профессор атанды. Зейнер 1907 жылы Дрезденде дүние салды.

Густав Зейнер сыйлығы

1993 жылдан бері Неміс инженерлер қауымдастығы (Verein Deutscher Ingenieure немесе VDI) Германиядағы үздік инженерлік дипломдық жұмысы үшін студенттерге Густав Зейнер сыйлығын табыс етіп келеді; Зейнер 1897 жылы VDI-нің Дрезден бөлімшесі құрылғанда оған қолдау көрсеткен.