Кіріспе

АҚШ-тың Флорида штатындағы Тампа қаласындағы ғылым мұражайы. Музей ғылым және өнеркәсіп (MOSI) – жеке қайырымдылықтар, корпоративтік демеушілер, сондай-ақ Хиллсбороу округі мен Тампа қаласының қолдауы арқасында қаржыландырылатын коммерциялық емес ғылым мұражайы.

Тарих

МОЗИ 1962 жылы Хиллсбороу округі Сулфур-Спрингсте жастар мұражайына алғашқы қаржыландыруды бекіткен кезде бастау алды. Ғылым және табиғи тарих мұражайы деп аталған ол балалар мен ересектерге табиғатты зерттеу экспонаттары мен білім беру бағдарламаларын ұсынды. 1967 жылы мұражайдың атауы Хиллсбороу округі мұражайы деп өзгертілді. 1976 жылы Хиллсбороу округі мұражайының кеңесші комитеті мен қызметкерлері Солтүстік Тампада Ғылым және өнеркәсіп мұражайы болатын жаңа мұражай құрылысын бастады. Мұражай 1980 жылы аяқталды және 1982 жылдың 23 қаңтарында жұртшылыққа ресми түрде ашылды. 1995 жылы Флоридадағы жалғыз IMAX Dome театры, кең ауқымды тұрақты және уақытша көрме галереялары, планетарий және қоғамдық кітапханасы бар 190 000 шаршы футтық ғылым орталығының құрылысы аяқталды. 1996, 2001 және 2005 жылдары қосымша жөндеу жұмыстары жүргізілді. МОЗИ оңтүстік-шығыстағы ең ірі ғылым орталығы және АҚШ-тағы бес ірі орталықтың бірі болды. 2017 жылдың 13 тамызында МОЗИ ақшаны үнемдеу үшін ғимараттың 85% және IMAX театрын жапты. Көптеген экспонаттар алынып тасталды, ал қалғандары мұражайдың бұрынғы «Балалар билігінде» бөліміне көшірілді. 2022 жылы Тампа қаласының орталығында жаңа ғимарат салу туралы әңгімелер болғаны хабарланды, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты бұл жоспарлар тоқтатылды. Оның орнына МОЗИ Солтүстік Тампадағы қазіргі орнын кеңейтуге және жаңа экспонаттар мен бағдарламаларды қосуға баса назар аударады.

Аккредитация

Ғылым және өнеркәсіп мұражайы 2008 жылдың сәуірінде Америка мұражайлар альянсы (AAM) тарапынан қайта аккредиттелді. МОЗИ 2009 жылы Мұражайлар және кітапханалар институтының Мұражайларға арналған Ұлттық медалін алды, бұл мұражайларға берілетін ең жоғары ұлттық награда болып табылады.

Білім беру бағдарламалары мен лагерьлер

MOSI мектепке дейінгі және жоғары сынып оқушылары үшін S. T. E. A. M (Ғылым, технология, инженерия, өнер және математика) бағдарламаларын ұсынады. MOSI лагерлері мектеп сабақтары болмаған кезде ашық болады, оның ішінде жазғы білім беру лагерлері де бар. Бұл лагерьлерде табиғи бұлақта маскамен жүзу, ДНК-ны қылмыстарды ашу үшін пайдалану және бейне ойындарды құру сияқты түрлі ғылыми тақырыптар қарастырылады. Курсты аяқтағаннан кейін қатысушылар S. T. E. A. M. жетістіктері туралы сертификат алады.

Жылдың латындық ғалымы

Тампа шығанағының (және Флорида штатының ірі бөлігінің) көптеген, алуан түрлі тұрғындарына қызмет ете отырып, MOSI жыл сайынғы сыйлық арқылы испан тілді ғалымдарды таныстырады. Осы ғалымдар "Ғылымшылармен кездесу" күндеріне қатысып, балаларға STEM саласына қалай келгендері туралы айтады. "Жылдың испан тілді ғалымы" сыйлығы 2001 жылдан бері табысталып келеді.

Қорғау

MOSI көрмелер арқылы қоршаған ортаны сақтауға үгіттеді, суды үнемдеуден бастап, музейінің өңделуі кезінде жабылған Флоридаға тән бақшаларға дейін.

Миссия: Ай базасы

Миссия: Ай базасы – 2070 жылы Айдағы тұрақты базаның симуляциясы. Оның негізі – Айдың оңтүстік полюсіне жақын орналасқан, тау жыныстарының ішінде көп мөлшерде мұздаған су бар деп саналатын және кейбір жоталардың ұзақ күн сәулесіне толуы мүмкін болған аймақ. Ай базасы – азық-түлік өндірісі (егін шаруашылығы) және кен өндіруді де қамтитын ірі операцияның басқару орталығы. MOSI-дегі «Миссия: Ай базасы» жобасы NASA-ның қолдауымен қаржыландырылады және MOSI-дің келушілердің әсерін жақсарту және STEAM саласының дамуын қолдау жоспарының бір бөлігі болып табылады.

Желкенішті ғылым

Slippery Science, Тампа Бей Таймс Форумы мен Тампа Бей Лайтнинг хоккей командасының элементтерін фон ретінде пайдаланатын бірнеше экспонаттарды қамтиды. Slippery Science мүшкілдік, физика, реакция жылдамдығының ғылымы және тағы да басқаларын үйрететін бірқатар интерактивті экспонаттардан тұрады.

Ағаштан жасалған ғажайыптар

"Дүниедегі ағаш ғажайыптары" – әйгілі ғимараттардың тісқабықтардан қолмен жасалған моделдік мүсіндерін көрсететін уақытша көркемдік инсталляция. 2023 жылдың 29 мамырынан бастап бұл көрме тоқтатылады.

Диновациялық зертхана

Диновация зертханасы – палеонтологияға арналған юра дәуіріндегі тақырыбы бар көрме. Онда Палеолабтағы зерттеулер, тосқауылдардан өту сынақтары, "Fossil Films" фильміндегі динозаврлар анимациясы, сондай-ақ нағыз динозаврлардың қалдықтарына қол тигізу мүмкіндігі қарастырылған.

Сондерс планетарийы

Сондерс планетариы 1992 жылы құрылған және қазіргі уақытта Тампадағы жалғыз планетариум болып табылады. Саундерс қорының сыйлығы және Р.Р. Симмонс құрылыс корпорациясының салғандығы арқасында планетарий 1992 жылдың 3 қазанында есігін ашты. 2009 жылдың шілдесінде планетарий Kids In Charge! орталығына көшірілді. Осы уақыттан бері шамамен 700 мың адам оның көрсетілімдерін тамашалады.

Мексика шығанағындағы дауыл

MOSI-дегі дауыл экспозициясы адамдарға зиянсыз жаңбырдан бастап бірінші санаттағы дауылға дейін соққан желді сезінуге мүмкіндік береді. Бұл көрме дауылдың күшін танып-білу мақсатында құрылған. Мұражай оны "Ақылды бол, дайын бол" мүмкіндігі деп атайды, бұл адамдарға дауылға қалай дайындалуға болатынын үйренуге көмектеседі. Жел күшейген сайын, қабырғадағы кестеде Бофорт шкаласы көрсетіледі және аталған желдің қандай әсер ететіні түсіндіріледі. Желдің әрбір артуына нақты оқиға сәйкес келеді (мысалы, желдің сағатына жиырма бес миль жылдамдығында қолшатыр ұстау мүмкін емес). Жел бөлменің үстінен жасалып, қайта пайдаланылған ауа арқылы желдеткіштермен төменге жіберіледі. Желдің ең жоғары тұрақты жылдамдығы бірінші санаттағы дауылға тең болады, яғни…

Био-Воркс көбелек бақшасы

Bio Works көбелектер бағы және балама қалдықтарды өңдеу көрмесі 1996 жылы Ғылым және өнеркәсіп мұражайына қосылды. Көрме көбелектер бағынан және өздігінен қызмет ететін балық қоймасынан тұрады. Бақта 30-дан астам көбелек түрі және бірнеше су жануарлары мекендейді, олардың көпшілігі Флоридаға тән. Жыл сайын бірнеше мың Флорида көбелектері көрермендерге көрсетілетін зертханада өсіріледі. Бұл көбелектерге Флорида штатының зебра қанатты көбелегі, Солтүстік Американың ең ірі көбелектерінің бірі – алып құйрықты көбелек және жолбарыс құйрықты көбелектері кіреді. Бақтың алдындағы тоған мен үлкен ақ резервуарлар лайлы ортада сарқынды суды тазартуға арналған үлгілік сарқынды су тазарту орнатылымының бөлігі болып табылады. Сарқынды су сорғылар арқылы жер астындағы анаэробты және аэробты тазарту резервуарларына жіберіледі, онда бактериялар қалдық бөлшектерін ыдыратады. Содан кейін су жер үстіндегі аэробты резервуарларға, одан кейін судан қалған қатты заттарды одан әрі өңдеу үшін тұндырғыш деп аталатын тұндыру резервуарына құйылады. Таза су қалған бактерияларды жою үшін хлормен дезинфекцияланады, ал өсімдіктер мен жануарлар үшін зиянды химиялық заттарды жою үшін хлордан тазартылады. Соңында таза су балық қоймасына қайтарылады және цикл жалғасады. Балықтардың арасында ең ерекшесі – тилапия. Тилапиялар ғарышқа шыққан алғашқы балықтың үшінші, төртінші және бесінші ұрпағы. Бұл балық, Амиго деп аталды, Джон Гленннің соңғы ғарыш миссиясында, STS 95-те дүниеге келді және оның көбеюі бақылану үшін жерге қайтарылды.

Сенің таңғажайып болмысың!

МетЛайф қорының "Таңғажайып Сен!" көрмесі – өмірдің әр даму кезеңіндегі денсаулық және әл-ауқатқа арналған көрме. Көрме даму кезеңдері, әр кезеңде сау болу үшін не қажет екені және ауру, операция немесе мүгедектіктен кейін денсаулықты қалай қалпына келтіру туралы ақпарат береді. Онда өмірдің әр даму кезеңінде жиі кездесетін аурулар мен сырқаттар көрсетілген. Бұл тұрақты көрменің бірінші бөлігі MOSI-дің үшінші қабатындағы көрме галереясында орналасқан. Бірінші бөлім өмірдің басталуынан жасөспірім шаққа дейінгі кезеңдерге арналған. Екінші бөлім бірінші бөлімге іргелес орналасқан. Екінші бөлім жас ересектерден бастап өмір соңына дейінгі кезеңдерге арналған.

"Бей Ньюс 9" бағыштаған "WeatherQuest"

Bay News 9 жобасы Weather Quest – бұл Ғылым және өнеркәсіп мұражайындағы Дизастервиллде орналасқан көрме. Тұрақты экспозицияда Bay News 9 жаңалық бюросы және метеорологтың жасыл экраны бар. Бұл көрме табиғи апаттардың ғылымы, олардың адам өмірі мен мүлікке қалай әсер ететіні және мүліктік залал мен адам шығынын азайту үшін қандай шаралар қолдануға болатыны туралы интерактивті экспонаттарды ұсынады. Көрмеде тоғыз түрлі апат жанры қамтылған: су тасқыны, құрғақ апат, дауыл, найзағай, торнадо, орман өрттері, жанартау, жер сілкінісі және цунами.