Кіріспе

Рэйк қабылдағышы – көп жолды әлсіреудің әсеріне қарсы күресуге арналған радио қабылдағыш. Ол мұны "саусақтар" деп аталатын бірнеше "кіші қабылдағыштарды", яғни әрқайсысы әртүрлі көп жолды компонентке бекітілген бірнеше корреляторларды пайдалану арқылы іске асырады. Әрбір саусақ жеке-жеке бір көп жолды компонентті декодтайды; кейін барлық саусақтардың үлесі әрбір тарату жолының ерекше тарату қасиеттерін толыққанды пайдалану үшін біріктіріледі. Бұл көп жолды ортада "таза" ортаға қарағанда сигнал-шу қатынасының (немесе Eb/N0) артуына мүмкіндік береді. Радио толқынының тарайтын көп жолды арнасын бастапқы (тікелей көріс) толқын импульсін бірнеше көп жолды компоненттер арқылы жіберу ретінде қарастыруға болады. Көп жолды компоненттер – әрқайсысы әртүрлі эхо жолы арқылы өтетін, әр түрлі амплитудасы және қабылдағышқа жеткен уақыты бар бастапқы жіберілген толқынның кешіктірілген көшірмелері. Әрбір компонентте бастапқы ақпарат қамтылғандықтан, егер әрбір компоненттің амплитудасы мен жеткен уақыты (фазасы) қабылдағышта есептелсе (арнаны бағалау процесі арқылы), барлық компоненттерді ақпараттың сенімділігін арттыру үшін когерентті түрде қосуға болады.

Математикалық анықтамасы

Рэк қабылдағышы бірнеше корреляторларды пайдаланып, ең күшті М көпжолды компонентін жеке-жеке анықтайды. Әрбір коррелятордың нәтижесі бірнеше битпен квантталуы мүмкін. Демодуляция және биттерді шешу M корреляторларының салмақталған нәтижелеріне негізделеді, бұл жіберілген сигналды бір компоненттен гөрі жақсырақ бағалауға мүмкіндік береді.

Тарих

Рэк қабылдағыштарында мақсатты сигналды өңдеу және корреляциялау үшін жалпы мақсаттағы процессор немесе цифрлық сигналды өңдеудің басқа да аппараттық құралдары болуы керек. Рэк қабылдағыштары сигналды өңдеуге қабілетті 16 биттік процессорлар кеңінен қолжетімді болғаннан кейін ғана жиі қолданыла бастады. Рэйк қабылдағышын Роберт Прайс және Пол Э. Грин АҚШ-та 1956 жылдың шілдесінде патенттеген (U. S. Pat. No. 2,982,853), бірақ қабылдағыштың практикалық түрде іске асырылуы 1970 жылдарға дейін күтілді. Радиоастрономдар 1960 жылдардың соңынан 1980 жылдардың ортасына дейін рэк қабылдағыштарын белсенді пайдаланды, себебі бұл типтегі қабылдағыштар кең аспан аймақтарын сканерлей алады, бірақ сол кездегі көптеген деректерді жазу құрылымдарының көтере алмайтын үлкен көлемде деректер жасамайды. Astropulse, SETI@Home жобасының бір бөлігі, аспан іздеулерінде рэк қабылдағышының бір түрін қолданады – демек, осы типтегі қабылдағыш радиоастрономияның қажеттіліктері үшін әлі де маңызды.

Қолдану

Рэк қабылдағыштары CDMA және W CDMA радио құрылғыларының көптеген түрлерінде, мысалы, ұялы телефондар мен сымсыз LAN жабдықтарында кеңінен қолданылады. Рэк қабылдағыштары радиоастрономияда да пайдаланылады. CSIRO Parkes радиотелескопы мен Jodrell Bank телескопының сүзгілік банк жазба форматтары бар, оларды бағдарламалық жасақтама негізіндегі рэк қабылдағыштармен нақты уақытта өңдеуге болады. Икемді рэк қабылдағышында сигнал қабылдау бір корреляторлық процессор және базалық диапазонның кіріс/шығыс (I/O) үлгілерінің барлық кешігу таралуын сақтайтын ағын буфері арқылы жүзеге асырылады. Рэк қабылдағышының басты артықшылығы – қабылдағыштың модулдігін арттыратын және бірнеше арналық декодерлер арасында ресурстарды бөлісуді қолдайтын икемді көпжолды тағайындау.