Кіріспе

Англиялық кісі өлтіру құрбаны Фанни Адамс (30 сәуір 1859 – 24 тамыз 1867) – 1867 жылы Хэмпшир графтығының Алтон қаласында заң кеңесшісінің кеңсе қызметкері Фредерик Бейкердің қолынан қаза тапқан сегіз жасар ағылшын қызы. Оның қаны төгілуі ерекше қатыгездікпен жасалды және Ұлыбританияда жалпыға бірдей наразылық тудырды. Бейкер Адамсты алып қашып, үйіне жақын малтабақ бағына алып барды, онда оны өлтіріп, денесін бөліп тастады; оның денесінің бір бөлігі табылмады. Тергеу көрсеткендей, кісі өлтіруге екі кішкентай пышақ қолданылған, бірақ кейіннен олар осы қылмысты жасауға жеткіліксіз деп танылды және басқа қару қолданылған болуы керек деген шешімге келді.

Өмірбаян

Фанни Адамс (30 сәуір 1859 жылы туған) және оның отбасы Англияның Гэмпшир графтығындағы Алтон базар қаласының солтүстік жағында орналасқан Танхаус-Лейн көшесінде тұрды. 1861 жылғы халық санағында Фанни әкесімен және бес бауырымен бірге тұрғаны көрсетілген. Отбасы бұл жерде бұрыннан бері тұрған жергілікті тұрғындар еді; Фаннидің ата-анасы болған деп саналатын Джордж Адамс пен оның әйелі Энн, көрші үйдің тұрғындары болды. Фанни "ұзын бойлы, әдемі және зиялы қыз" деп сипатталды. Ол нақты жасынан – сегіз жастан үлкен көрінді және жергілікті жұртшылық оны көңілді және шат мінезімен білді. Фаннидің ең жақын досы Минни Уорнер онымен бір жаста болды және Танхаус-Лейн көшесіндегі көрші үйдің тұрғыны еді. Алтон қаласы мол өнімді хоп өндірісімен танымал болды, бұл қалада көптеген сыра қайнату фабрикаларының ашылуына және 20 ғасырдың ортасына дейін хоп жинауды оның экономикасының маңызды бөлігіне айналдырды. Танхаус-Лейн көшесінің солтүстік жағында Флуд-Медоу жайылымы мен оны қоршаған Вей өзені орналасқан. Джордж оқиғаның мән-жайларын естіген соң, үйіне оралып, патрондары бар мылтығын алып, кінәліні іздеуге шықты, бірақ көршілері оны тоқтатып, түн бойы оның қасында отырды. Ертесі күні жүздеген адам Фаннидің дене мүшелерін жинауға көмектесу үшін хоп бағына келді. Полиция қылмысты жасау үшін кішкентай пышақтар қолданылғанын күдіктенгендіктен, қаруды табуға тырысты, бірақ нәтижесіз болды. Іздеушілердің көпшілігі кездейсоқ түрде қалған іздерді таптап кеткен болуы мүмкін. Дегенмен, олар Фаннидің шапанын қоспағанда, далада шашырап жатқан барлық киімдерін тауып алды. Фаннидің денесінің көп бөлігі сол күні жиналды, бірақ бір қол, аяқ және ішектер келесі күні таңертең ғана табылды. Бір аяғы әлі де аяқ киімде болды, ал бір қолында Бейкер Фанниге берген екі жарты пенс монетасы қысылып жатты. Кеуде сүйегі табылмады. Фаннидің дене мүшелерін дәрігерлік кабинетке, Амери-стрит көшесіне алып кетіп, мәйіт тілімі жасалды. Кейіннен кабинет "Ескі былғары бөтелке" атты пабқа айналдырылды, қазір ол жеке тұрғын үй. Фаннидің дене мүшелері үйінен бірнеше метр қашықтықта тігіліп қосылды. Одан кейін Хэмпшир полициясының қызметкерлері оларды жергілікті полиция бөлімшесіне жеткізді. Оған дене тіні мен шашы жабысқан тас дәлел ретінде тапсырылды, өйткені олар оның нақты қылмыс құралы болуы мүмкін деп ойлады.

Фредерик Бейкердің тұтқындалуы

Сол кешкі полиция бастығы Уильям Чейни полиция бөлімшесінен Флуд-Медоуға асығып барды, онда бірнеше адам оны күтіп алды және оны былғары бөтелкеге жетеледі. Арқаға келген соң, үй иесі Чейниге "баланың дене бөліктері" деп жазылған қосымша берді. Чейни бірнеше офицерлерінің көмегімен жоғалған дене мүшелерін табу үшін іздеу жұмыстарын ұйымдастырды. Бейкердің Фанни жоғалуына дейін балалармен бірге көрінгенін естіген Чейни, қала бойынша оның қадамдарын қайта басып, Бейкердің жұмыс орнын анықтады. Сағат 21:00-де адвокат кеңсесіне келгенде, Бейкер әдеттегіден бір сағат кешіккенімен әлі де жұмыс істеп жатқан еді. Бейкер өзінің кінәсіз екенін айтып, қарсылық білдірді, тіпті ол жалғыз күдікті екенін естігеніне қарамастан. Чейнидің Бейкерді кісі өлтіру күдігімен қамаудан басқа амалы қалмады. Осы кезде адвокат кеңсесінің сыртында үлкен және алаңдаған халық жиналды, полиция қызметкерлері Бейкерді артқы есіктен жасыруға мәжбүр болды, өйткені оның халықтан өлтірілуі мүмкін еді. Полиция бөлімшесінде Бейкердің екі кішкентай, таза пышағы табылды. Оның екі білегінде де қан іздері байқалды, ал шалбары қанды жасыру үшін малданған еді. Сыртқы түрі туралы сұрақтарға Бейкер: "Мен қолымда қанды дәлелдейтін сызат немесе кесік көрмеймін", - деп жауап берді. Бейкердің тергеу кезіндегі мінез-құлқы салқын және жинақы деп сипатталды. Қамаудан кейін біраз уақыт өткен соң, Чейни адвокат кеңсесіндегі Бейкердің үстеліне қайта оралып, бірнеше құжаттардың арасында күнделік тапты. 1867 жылдың 24 тамызындағы сенбі күні жасалған жазбада: "Жас қызды өлтірдім. Ауа-райы жақсы және ыстық еді" делінген. "Хэмпшир хроникасы" газеті шілде бағының 21 қыркүйекте тазартылғанын, бірақ кісі өлтіруге байланысты ештеңе табылмайтынын хабарлады. Газет сондай-ақ Бейкердің кісі өлтіруге қатысты мүлдем алаңдамағанын және ешқандай ақыл-естің бұзылу белгілерін немесе өкініш білдірмегенін қосты. Бейкер балаларды көргеннен кейін мас болғанын айтқанда жағдай одан да шатасқан; барлық дәлелдер мен куәгерлер оның мәлімдемесін жоққа шығарды. Бейкер 19 қазанда Винчестер түрмесіне ауыстырылды.

Тергеу

Кейінгі тергеу жұмыстары Хампшир полициясы тарапынан қазан айына дейін жалғасты. Осы шамада Адамс отбасының жанында тұратын жас бала куәгер ретінде алға келді. Бала Фанни өлтірілген күні шамамен сағат 14:00-де Бейкердің қолдары мен киімдері қанға малшыққан күйде шөп бақшасынан шыққанын айтты. Содан кейін Бейкер өзенге қарай иіліп, қол орамасымен денесін тазалаған, одан кейін кішкентай пышақ пен тағы бір белгісіз затты қалтасына салып алған. Бала бұл оқиғаны анасына сол кезде айтқан, бірақ екі айдан кейін бір пабда әңгімелескенше ешкімге хабарламаған. Полиция он алты күн бойы бүкіл аймақты тінтіп қарады, бірақ басқа қару табылған жоқ. Шейнни қазан айының соңында дереу сот-медициналық сараптама жасауды сұрады. Табылған барлық киім-кешектер, сондай-ақ Бейкер ұсталған кезде алынған екі пышақ Лондондағы Гай ауруханасындағы профессор А. С. Тейлорға жіберілді, онда сол кезең үшін ең толыққанды сараптамалар жасалды. Апталар бойы сараптамадан өткеннен кейін Тейлор пышақтардағы қанның адам қан екенін растады. Кішкентай пышақтардың бірінде қан қалдығы болған, бірақ сабында қан жоқ еді. Тергеу кезінде Тейлор, егер пышақтар жуылса, олардың үстінде көбірек қан және тот іздері болуын күтер едіін айтты. Дегенмен, табылған қан мөлшері өте аз болды. Бірақ Тейлордың пікірінше, дұрыс қаруы бар тәжірибесіз адам денеді жарты сағаттың ішінде бөліп-жара алады, қан ағып тұрады, бірақ денеден шашырап шықпайды. Бейкердің киімдерін одан әрі тексергенде, оның желеткесінің, шалбарының және шұлықтарының кейбір бөліктерінде сұйылтылған қанның кішкентай іздері табылды. Көйнегінің манжеттері кері бүгілген және қанмен боялған. Денеде зорлау белгілері жоқ. Алтоннан келген доктор Льюис Лесли Фаннидің өлімінің себебінің басына таспен соққы тигендігі болуы мүмкін деп ойлады. Лесли денені кесу үшін үлкен құрал қолданылған болуы керек екенін болжады, сондай-ақ дене бөліктеріне бір сағаттан кем уақыт кеткенін қосты. Сот-медициналық сараптама көрсеткендей, дене әлі жылы болғанда кесулер жасалған, және Фанни тек кесілген ғана емес, сонымен қатар кесіліп, жыртылған. Бейкердің денені осылай көп бөлікке кесуге кеткен уақыты оған өзін қанға малшықтамайтындай етіп орналасуға мүмкіндік берген болуы мүмкін. Лондондағы сот-медициналық қызметкерлер Бейкердің қолынан табылған кішкентай пышақтар Фаннидің денесінің бөліктерін кесуге жеткіліксіз екенін қорытындылады, сондықтан басқа қару қолданылған болуы керек. Осы уақытта Винчестер түрмесінде Бейкердің күзетшілермен, әсіресе капелланмен көп сөйлесетіні айтылды. Ол кісі өлтіруге қатысы жоқ екенін және кінәлінің кім екенін білгісі келіп, "оны табармыз" деген үмітте болды. Бейкер жақсы тамақтанып, жақсы ұйықтады, бұл Альтон түрмесінде болған уақытынан өзгеше еді, онда оның ұйқысы бұзылып, ет көргенде денесі дірілдеген.

Алғашқы сынақтар

Сол кездегі ағылшын заңына сәйкес, кенеттен қайтыс болған жағдайда, тергеу дереу жүргізілуі керек. Фанни Адамстың тергеу ісінде округтің сот тергеушісі Роберт Харфилд іс жүргізуді жүргізді, ол 27 тамызда 1867 жылы Алтон қаласындағы "Дьюкс Хед Инн" қонақ үйінде (кейіннен "Джордж" деп аталды) өтті. Шейненің қасында Гэмпшир полициясының атынан келген полиция бастығы Эверитт де болды. Бір қызығы, алғашқы сот жүргізілген бара полиция бөлімшесіне жақын орналасқан, ал қазір ол жерде өрт сөндіру бөлімі орналасқан. Алғашқы куәлік берген Минни Уорнер, ол қазылар алқасына Бейкер оған Фаннимен бірге "Оқпанға" жүгіру үшін ақша бергенін және жақын маңдағы далаға, ал ол оларға қара жидек жинап бергенін айтты. Ол Бейкерді анықтай алмады, бірақ Фанниді өлтірген кезде оның киген киімін дұрыс сипаттады. Келесі куәгер Фаннидің анасы Харриет болды, ол Бейкерді күміс бақтың қақпасында кездестіргенін және оның Басингстокке апаратын жолға бет алғандығын еске алды. Сол жерде Минни Бейкерді өзіне ақша берген адам ретінде анықтады. Бейкер Минниге "жоқ, үш жарты пенс" деп қарсылық білдірді. Харриет өз атын сұрағанда, Бейкер бас тартты, бірақ оны қайдан табуға болатынын айтты. Гарднер ханым, Хариетпен бірге жоғалған қызды іздеуге келген, кейін куәлік берді. Ол Бейкерді анықтап, алқабилерге оның өзін көрген кезде өте тынышталған көрінгенін айтты. Ол жоғалған баланы көрген-көрмегенін және оған неге ақша бергенін сұрағаннан кейін, Гарднер ханым Гарриетке "оны полицияға тапсыру керектігін" айтты. "Мен осылай айтатынымның себебі - қарт мырза балаларға жақсы мақсатсыз жарты пенс берді, мен сіз де солай деп ойладым" деп қосты. Фаннидің қайда екені туралы тағы да сұрағаннан кейін Бейкер оны қақпада ойнауға қалдырғанын айтты. Сот сараптамасы жүргізуші Бейкерден куәгерді жауапқа тартқысы келетінін сұрады, бірақ ол бұдан бас тартты. Тергеу барысында Бейкер Фанни Адамстың өлтірілуіне кінәлі деп анықталып, ол сотқа дейін Винчестер түрмесіне жіберілді. Сот процессі 5 желтоқсанда Винчестерде өтті. Қорғаушы Миннидің Бейкерді анықтауына қарсылық білдіріп, табылған пышақтар қылмыс үшін тым кішкентай деп мәлімдеді. Олар сондай-ақ ақылсыздықты дәлелдеді: Бейкердің әкесі қатыгез болған, оның туысы психикалық ауруханада болған, оның әпкесі ми қызуынан қайтыс болған және ол өзі махаббаттан кейін өзін-өзі өлтіруге тырысқан. Қорғау, сондай-ақ, күнделікті жазба айыпталушы қолданған "эпилепсиялық немесе ресми жолмен" типтік екенін және "өлтірілген" сөзінен кейін үтірдің болмауы жазбаны мойындау деп танымайды деп мәлімдеді. Сот төрешісі Мелор қазылар алқасын ақылсыздыққа байланысты кінәлі емес деген үкімді қарауға шақырды, бірақ олар он бес минуттан кейін ғана кінәлі деген үкімді қайтарып берді. 24 желтоқсанда, Рождество қарсаңында Бейкер Винчестер түрмесінің алдында асылып өлтірілді. Бұл қылмыс көпшілікке мәлім болды, ал оны 5000 адам тамашалады. Бұл сол түрмеде өлім жазасына кесілген соңғы адам болды. Өлер алдында Бейкер Адамс отбасы мүшелеріне "қараусыз қалған уақытта" жасаған әрекетіне өкінетінін айтып, кешірім сұрады. Оның өлім жазасынан кейін Бейкердің өлім маскасы жасалды, ал келесі жылы оның толық фигурасы Лондонның әйгілі Мадам Тюссоның Ажау шамындағы қорқыныштылар палатасында көрме ретінде орналастырылды. Фанни Алтон зиратына жерленді. Ерікті түрде қойылған ескерткіштің бетіне:

Мұра

1869 жылы британдық теңізшілерге консервіленген қой етінен жаңа рациондар енгізілді. Олар одан әсер алмады және бұл Фанни Адамстың сойылып тілінген қалдықтары болуы мүмкін деп айтты. "Фанни Адамс" деген сөз нашар сапалы қой еті, сорпа, аз қалған тағамдар және кейіннен кез келген құндысыз нәрселерді білдіретін сленгке айналды. Қой еті жеткізілген үлкен банкалар бірден тамақ дайындауға қолданылатын ыдыс ретінде де пайдаланылды. Осы ыдыстар немесе қазан-құмыралар әлі күнге дейін "Фанни" деп аталады. 20 ғасырдың ортасына қарай көптеген жұмысшы сыныбының ер адамдары өз балаларына және жоғары тұрған әлеуметтік топтарға "тәтті Ф. А." деген сөздің "жақсы Фанни Адамс" деген мағынаны білдіретінін айтты, бұл сөздің жалпы мағынасы – толық әрекетсіздік немесе демалыс еді, ал олар мен олардың құрбылары бұл сөзді өзара "ешқандай жақсылық жоқ" деген мағынада қолданды. "Тәтті Фанни Адамс" осы тіркестің эвфемизмі ретінде қалыптасты.