Кіріспе
Budapesti Közlekedési Zrt. немесе BKV Zrt. ("Будапешттік көлік компаниясы", BKV аббревиатурасы оның бұрынғы атауы Budapesti Közlekedési Vállalat есімінен шыққан) – Венгрияның Будапешт қаласындағы негізгі қоғамдық көлік операторы. BKV 1968 жылы әртүрлі көлік түрлеріне жауапты компаниялардың бірігуі нәтижесінде құрылған бірыңғай қоғамдық көлік компаниясы болып табылады: FAÜ автобус операторы (Fővárosi Autóbuszüzem), FVV трамвай және троллейбус операторы (Fővárosi Villamosvasút), BHÉV қала маңындағы теміржол операторы (Budapesti Helyiérdekű Vasút) және FHV өзендік кеме операторы (Fővárosi Hajózási Vállalat). 1973 жылы метро қосылды. Будапешттегі көлік жүйесі 2010 жылы тағы бір рет қайта ұйымдастырылды, осыған байланысты қалалық көліктерді және инфрақұрылымды басқару үшін BKK (Budapesti Közlekedési Központ, "Будапешттік көлік орталығы") құрылды. Осыдан бері BKV – BKK-ның ең ірі қоғамдық көлік мердігері болып табылады, ол 4 метро, 33 трамвай және 15 троллейбус бағыттарын, сондай-ақ 231 қалалық автобус пен 40 түнгі автобус бағытының 30% -ын пайдаланады.
Жол көлігін пайдалану
Қалалық BKV Будапешттегі кең ауқымды жер үсті көлік желісін басқарады, оның көп бөлігі автобустардан тұрады. Будапешттегі BKV-ге тиесілі 900 автобус 231 бағыттың 30% -ымен қамтиды. Автобустар аспан көгі түсіне боялған. Қызыл түсті троллейбустар 15 бағытта жұмыс істейді. Түнгі қызмет автобустармен және Ұлы бульвардағы трамвайлармен ғана қамтамасыз етіледі. Будапешттің айрықша белгісі – буынтты автобус; дизельдік және ETB иілгіш көліктері 1950-ші жылдардың соңынан бері пайдаланылып келеді және әлі де BKV автопаркінің көп бөлігін құрайды. 2000-жылдардың соңындағы жолдарды жаңарту жұмыстары (қаланың басты жолдарының 50% -ын қамтыды) жолақтарды да өзгертті, мысалы, көлік өтпелерінде солға бұрылатын көліктер үшін жеке жолақтар құрылды. Бұл автобустардың жол жүру уақытын қысқартты. 2008 жылы қаланың айналасындағы M0 айналма жолының шығыс бөлігінің аяқталуы көлік кептелісін айтарлықтай азайтты, ал 2014 жылы M4 метро желісінің ашылуы жағдайды одан әрі жақсартты. Автобус жүргізушілерін жүк тасымалдау саласы тартып алатындықтан, бәсекеге қабілетті жалақы әлі де маңызды мәселе болып табылады.
Темір жол қызметі
BKV 33 қалалық трамвай желісін, соның ішінде 60-шы трамвай желісі ретінде жұмыс істейтін Будапешт тік теміржолын басқарады. Бұрынғы кең трамвай желісі және қоңыр жолақты сары трамвайлар Будапешттің айрықша белгісі болды, бірақ коммунизм кезінде қаржыландырудың жетіспеуіне байланысты желі қысқартылды. 4-6 желісі әлі де Еуропадағы ең жоғары сыйымдылыққа ие трамвай желісі болып табылады. Будапештте автобус жолақтарына арналған қосымша жол сыйымдылығы болмағандықтан, трамвай қызметтеріне жаңа өркенді күтілуде. 40 жылдан астам қызмет еткен вагондарды жаңа 54 метрлік Siemens Combino Supra гиганттарымен алмастыру 2006 жылы басталды, олар 4-6 желісіндегі бұрынғы вагондарды толықтай ығыстырды. Жер асты теміржол желісі төрт желіден тұрады. M1 желісі (немесе Földalatti), сары түсті, 1896 жылы ашылған шағын жер асты трамвайы. Қалған үш желі толық көлемді метро желілері: M2 (қызыл), M3 (көк) және M4 (жасыл). M2 және M4 шамамен шығыс-батыс бағытында, ал M3 көбінесе солтүстік-оңтүстік бағытында жүреді. Ferihegy BUD халықаралық әуежайына жоғары жылдамдықты теміржол байланысын құру жоспарлануда, қазіргі уақытта ол М3 метро желісінің соңынан автобуспен қызмет көрсетеді. Толық мақала: Будапешт метрополитені. 2005 жылы "BEB" айлық билеті, қалыпты бағадан 10% үстемемен енгізілді, ол қала шегіндегі MÁV ұлттық теміржол желілерін пайдалануға мүмкіндік берді, тиімді түрде BKV жолаушылары үшін теміржол қызметін кеңейтті. 2009 жылдан бастап барлық айлық (және 15 күндік) билеттер, енді "Будапешт пасы" деп аталады, қала шегіндегі ұлттық теміржол және қала маңындағы автобус желілерінде жарамды.
Жолаушылар статистикасы
2009 жылы 1,7 миллион тұрғыны бар Будапештте жолаушылар ағынының шамамен 54% BKV көліктерімен, ал қалған 46% жеке көліктермен тасымалданды. 2003 жылы BKV арқылы 1,4 миллиард адам саяхаттады. Социалистік кезеңде Будапештте 2 миллион тұрғын болды, ал қоғамдық және жеке көлік арақатынасы (модальдық бөлініс деп аталады) 80:20 пайызды құрады, қоғамдық көлік пайдасына. Бұл арақатынас жасанды шектеулердің салдарынан туындады: COMECON ережелері Венгрияға жеке автомобильдерді ішкі өндірісте шығаруға мүмкіндік бермеді, ал Dacia / Lada / Škoda / Trabant / Wartburg (маркалы) автомобильдерін импорттау жеткіліксіз болды. (Темір қақпай құлағаннан кейін Австрия мен Батыс Еуропадан көптеген қолданылған автомобильдер әкелінді, бұл Будапешт көшелерінде жеке автокөліктің қарқынды өсуіне алып келді.)
Қаржыландыру
Коммунизм құлағаннан кейін BKV дәстүрлі түрде қаржы тапшылығына тап болды. Ол сауда және тұрғын үй салу үшін кейбір гараждарын мен жөндеу базаларын сату арқылы тірі қалды. 2009 жылдың қазан айындағы мәліметтер бойынша, BKV дизельді автобустарының орташа жасы 16,5 жылды құрады, ал 1400 автобустан тұратын автопарктің ең ескісі 24 жылдық болды және 3,5 миллион шақырым жүріп шықты. Бірақ 2010 жылдан бастап автобустарды жаңарту бағдарламасы осы ескі автобустардың көп бөлігін жоюға және 2016 жылға қарай заманауи, кондиционерленген, төмен еденді автобустардың үлесін 80%-ға дейін арттыруға мүмкіндік берді. 2022 жылдың қарашасынан бастап BKV тек төмен еденді автобустармен жұмыс істейді. 2006 жылы Siemens Combino Supra трамвайлары Ұлы бульварды қызметкерген вагондарды толықтай алмастырды. Сол жылы француздық Alstom метропойыздары метроның M2 желісіндегі барлық советтік вагондарды алмастыру және сол жылы құрылысы басталған M4 желісінде қызмет ету үшін тапсырылды. Екі желідегі барлық пойыз 2014 жылға қарай пайдалануға берілді, сондай-ақ сол жылы 47 кондиционерленген, төмен еденді CAF трамвайлары сатып алынды. BKV тағы 77 трамвай сатып алу мүмкіндігіне ие болды және оларды 2023 жылға дейін, соңғы трамвайларды сатып алғанша сатып алды. 2016 жылы Мтищи машина құрастыру зауытында жасалған, метроның M3 желісінде жүретін 30 жылдан астам ескі орыс пойыздары заңды мұрагері Metrowagonmash компаниясымен жаңартудан өтті. Бірінші пойыз 2016 жылдың мамырында Будапештке келді, ал қалғандары 2016 және 2017 жылдары жеткізілді. 2017 жылдың 20 наурызында алғашқы жаңартылған пойыз M3 желісінде саяхатын бастады. 2018 жылдың 3 сәуірінен бастап M3 желісінде тек жаңартылған пойыздар ғана жүреді. BKV таза зиянмен жұмыс істейді; мемлекеттік билет бағасы операциялық шығындардың 50%-дан азын жабады. Мемлекет BKV компаниясына операциялық шығындар мен тозуды толық өтемеу арқылы ЕО ережелерін бұзады.
Кезекті билеттер мен пропусктар
BKV қағаз негізіндегі билеттер мен жолдамалар жүйесін пайдаланады; 2015 жылдың желтоқсанынан бастап бір ересек адамға BKV көлігінде саяхаттауға арналған айлық жолдаманың құны (шамамен , ). Барлық жастағы студенттер мен балаларға шамамен 65% жеңілдік беріледі; зейнеткерлер тегін жол жүреді. Жолдамаларды басқа біреуге беруге болмайды. 2023 жылдың 20 маусымынан бастап 100E (Әуежай экспресі) автобус бағыты Budapest Pay&GO жүйесін енгізді. Бұл билеттерді басқару әдісі Будапешттің көлік жүйесі үшін көп жылдар бойы жоспарланған, бірақ тек қазір іске асырылуда. 2023 жылдың шілдесіне қарай ол тек 100E автобус бағытында қолжетімді, бірақ BKV Будапешттегі барлық көлік түрлерінде оны енгізуді және Будапешттің билет жүйесін жаңартуды мақсат ете отырып, М1 метро бағытында сынақ кезеңін бастауды жоспарлап отыр.
Қазіргі флоты
Ikarus 412: Венгрияда жасалған, ұзын, толығымен төмен қабатты автобустар; 1999 жылдан 2001 жылға дейін салынған. Бұл типті автобустар сәттілікке жете алмады, Ikarus компаниясының құлдырау кезеңінде шығарылған; 412 автопаркінде екі бірдей автобус жоқ. 2009 жылдан бері бірнеше автобус жаңартылды. Бірнеше қозғалтқыш бөлімінде өрт болғандықтан, BKV қозғалтқыш бөлімдерін қайта жаңартуға мәжбүр болды, ал шасси әлі де сынуға бейім. Арқа жағындағы есігі мен дәлізі тар. Артқы жолаушылар есіктерінің кішірейтілуі ең көп жүргіншілер келетін уақытта қиындық тудыруы мүмкін. Барлығы көк түстің ашық тонымен боялған. 2024 жылдың ақпан айына дейін пайдаланудағы 16 автобус 2024 жылы қызметтен шығарылады. Ikarus V127 / Modulo M108d: 2014-2016 жылдар аралығында MABI және BKV арасындағы PKD (ішінара бөлшектелген жиынтық) ынтымақтастығында салынған. Ikarus V187 / Modulo M168d-дің буыны жоқ нұсқасы, толығымен төмен қабатты автобустар. Алғашқы 18-і Ikarus таңбасымен, ал қалған 49-ы Modulo таңбасымен шығарылды. Екі нұсқаның арасында ешқандай айырмашылық жоқ, бірақ олар да, буындық нұсқасымен бірге, нашар салынғаны үшін сынға ұшырайды. Ikarus V187 / Modulo M168d: Бастапқыда бір, Венгрияда жасалған, ұзын, толығымен төмен қабатты, буындық автобус, 2010 жылы салынған. BKV автопаркіндегі ең ұзын автобус, сонымен қатар экологиялық тұрғыдан ең таза, Euro 5 қозғалтқышымен жабдықталған. 2016 жылы осы автобустардың өндірісі қайта басталды, қазір Modulo M168d атауымен, алдыңғы және артқы бөлігі жаңа дизайнмен жасалды. Volvo 7700: Польшада жасалған, 2004 жылы салынған. BKV 2012 жылы Велдховеннен 38 қолданылған Volvo 7700 автобусын сатып алды, олар Буданың төбелі жолдарында Ikarus 412 автобустарын ауыстырды, олар сенімді жұмыс істемеді. (412 автобустары Пештің көбінесе тегіс аудандарына қайта бағытталды.) Бұл Volvo автобустары 2013 жылдың басында пайдалануға берілді және "көк көк" деп аталатын ашық көк түске боялды. Олар автоматты климаттық бақылаумен жабдықталған. Volvo 7700A: Польшада жасалған, Будапешт үшін арнайы салынған, шведтік B7LA шассиіне негізделген ұзын буындық автобустар. Сарапшылар төрт қос есік пен пайдалануға ыңғайлы дәлізін тік орнатылған қозғалтқышпен толығымен төмен қабатты автобусқа сығыстыруды технологиялық жетістік деп санайды. Қазіргі автопарктегі 81 автобус 2004/2005/2006 жылдары елу автобустан тұратын үш партияда жеткізілді. Кейбір жолаушылар оларды тар тұру орындары (төмен қабатты дизайн тұру орындарын кішірейтеді) және баяу жылдамдық (әсіресе 7-жолдағы нашар жол жағдайына байланысты) үшін ұнатпайды. Қызмет ету жылдарында олар жоғары жайлылығы мен тыныштығы үшін сүйікті автобустарға айналды. Олардың барлығы автоматты климаттық бақылаумен жабдықталған (алғашқы 50-і кейіннен жабдықталды), бұл олардың келу кезінде BKV автобус паркінде бірегей болды. Van Hool A300, жаңа A330: Бельгияда жасалған, төмен қабатты автобустар, олардың 13-і 2000-2001 жылдары салынған және 2011 жылы BKV сатып алған. BKV-де олар автоматты климаттық бақылаумен жабдықталды және BKV-нің стандартты көк түсімен боялды. Дижон мен Лозаннадан Van Hool жаңа A330 автобустары сатып алынды, олар CNG-мен жұмыс істейді және автоматты климаттық бақылаумен жабдықталған. Van Hool AG300: Бельгияда жасалған, ұзын буындық автобус, A300-дің буындық нұсқасы. AG300 - бұл толығымен төмен қабатты автобустардың ерекше түрі, қозғалтқыш бірінші және екінші осьтердің арасында орналасқан, сондықтан үшінші осьті басқаруға болады. BKV 2009 жылдың жазында олардың 32-сін заманауи автобустардың жетіспеушілігін азайту үшін сатып алды. Олар 2000-2001 жылдары салынған және Брюссельде пайдаланылған. BKV-де олар автоматты климаттық бақылаумен жабдықталды және 2013 жылы стандартты түстерге боялды. 2015 жылы Утрехттен тағы 25 жаңа AG300 сатып алынды. Жолаушылар олардың алдыңғы бөлігінің ішкі кеңістігі тар екенін байқады, бірақ артқы бөлігінде тұруға арналған кең орын бар. Mercedes Benz Citaro: 2012 жылы сатып алынған және пайдалануға берілген бұл автобустар Батыс Еуропаның әртүрлі қалаларынан сатып алынған. ұзын, толығымен төмен қабатты автобустар. Әр түрлі жерлерден келгендіктен, кейбір автобустар бір-бірінен айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Ең ерте шығарылғандары C1 типі, және олар қатты қозғалтқыштары мен есіктері үшін ұнамайды. Олар тез тұтанатын және өртке түсетін қауіпті заттар ретінде де танымал. Барлық автобустар үлкен терезелермен және BKV-нің стандартты түсімен жабдықталды. 2013 жылы 150 жаңа Citaro C2 автобусы сатып алынды және олар 2023 жылғы келісімшарт аяқталғанға дейін ArrivaBus компаниясымен жұмыс істеді, содан кейін төрт оқытушы, бір жеке және бір буындық автобустан басқа барлығы қызметтен шығарылды. BKV 2016 жылы Швециядан 21 CNG-мен жұмыс істейтін Citaro C1 автобусын сатып алды, бірақ олар да, әдеттегі C1 сияқты, сенімді болмады және оларды сатып алғаннан кейін 4 жыл өткен соң барлық автобустарды қызметтен шығаруға шешім қабылданды. Mercedes Benz Conecto: Түркияда жасалған, ұзын, толығымен төмен қабатты автобустар. 2024 жылдың ақпан айына қарай, осы автобустардың 201-і пайдалануда, 2015 жылдан 2022 жылға дейін пайдалануға берілді, бұл BKV автопаркіндегі буыны жоқ автобустардың ең көп саны. 2022 жылы келген автобустар Будапештте жаңа тіркеу нөмірлерімен және автобустың алдыңғы және артқы жағындағы жаңа, ақ нүктелі матрицалық экрандарымен (көбінесе автобустарда кездесетін қызыл нүктелі матрицалық экрандардың орнына) бірінші автобустар болды. Mercedes Benz Conecto G: Түркияда жасалған, ұзын, толығымен төмен қабатты автобустар, Mercedes Benz Conecto-ның буындық нұсқасы. Буыны жоқ нұсқасы сияқты, олар да BKV автопаркіндегі ең көп буындық автобустар болып табылады, 2024 жылдың ақпан айына қарай 318 автобус пайдалануда. Нәтижесінде, оларды Будапешттің кез келген жерінде табуға болады. Олар 2015 жылы буыны жоқ нұсқамен бірге алғаш рет келді, содан кейін 2022 жылға дейін көбірек автобустар жеткізілді.
Бұрынғы түрлері
Ikarus 260: Венгрияда жасалған, ұзын, толықтай биік қабатты автобустар, 1971 жылдан 2002 жылға дейін салынған. "Жұмыс атты" деп саналатын бұл автобус, нашар жол жағдайларында және қарсы пайдалану кезінде оңай жұмыс істеді, бірақ жолаушылар еден астындағы қозғалтқыштан қатты шу мен дірілге ұшырады. Олардың жасы жиі бейтаныс адамдар мен сарапшыларды алаңдатады, бірақ олардың ерекше берік және жарамды құрылымы шамамен 30 жылға дейін қызмет етуге мүмкіндік берді. Соңғы қалған көліктер 2022 жылдың қараша айында қызметтен шығарылды. Ikarus 263: Венгрияда жасалған, ұзын, толықтай биік қабатты автобустар, 1999 жылдан 2001 жылға дейін салынған. Ikarus 260-тың ұзын және заманауи нұсқасы. Ikarus 280: Венгрияда 1973 жылдан 2003 жылға дейін жасалған Ikarus 260-тың буыны бар нұсқасы. Кейбір автопарктер 1997 жылы толығымен қайта құрылып, 7 173 жедел маршрутында пайдалануға арналған қызыл-көк түспен боялды, бірақ 2008 жылдан бастап стандартты көк түспен боялды. Соңғы қалған көліктер 2022 жылдың қараша айында қызметтен шығарылды. Ikarus 405: Венгрияда жасалған, артқы жолаушылар есіктері жоқ, салмағы шектеулі маршруттар үшін, мысалы, Касл ауданы мен Геллерт төбесі сияқты, ұзын, ішінара төмен еденді мидибус. 1995 жылы шығарылған. Дизайны өте тығыз болғандықтан, жолаушылар бөлімі тар болды. Алдыңғы тәуелсіз аспасы бар, ол айналуға бейім, бірақ алмастырудың болмауынан дөңгелек жолдарда да жұмыс істеуге күтілді. Алдыңғы жолаушылар есіктерінің кішірейтілуі ең көп адам келетін уақытта қиындықтар тудыруы мүмкін. Көптеген Ikarus 405 көліктері алдыңғы және артқы жағына көлбеу, үш түсті жасыл жолақтармен боялған, бірақ 2011 және 2012 жылдары қайта жаңартылғандарында көк-сұр екі түсті бояу схемалары қолданылды. Көбіне олар түрік өндірісінің Karsan Atak, ішінара төмен еденді автобустарымен ауыстырылды. Соңғы қалған көліктер 2023 жылдың қаңтарында қызметтен шығарылды. Ikarus 415: Венгрияда жасалған, ұзын, 1987 жылдан 2002 жылға дейін салынған. Артқы жағында орналасқан DAF дизельді қозғалтқыштарының қатты шуымен танымал болды, бұл жаяу жүргіштерді қорқытты, бірақ кабина тыныш болды. Кейінгі модельдердегі артқы жолаушылар есіктерінің кішірейтілуі ең көп жұмыс істейтін уақытта қиындықтар тудыруы мүмкін. Ikarus 415 көліктерінің көпшілігі бастапқыда алдыңғы және артқы жағында көлбеу, үш түсті жасыл жолақтармен жабдықталған, бірақ соңғы жөндеу кезінде олардың көпшілігінен жолақтар алынып тасталды. Соңғы қалған көліктер 2022 жылдың қараша айында қызметтен шығарылды. Ikarus 435: Венгрияда жасалған, Ikarus 415-тің ұзын буыны бар нұсқасы; 1985 жылдан 2002 жылға дейін салынған. Бастапқыда түрткіш типті буыны бар қозғалтқышпен жабдықталған, көптеген техникалық проблемаларға ұшырады және шассидің әлсіздіктерімен күресті. Соңғы екі жолаушы есігінің кішірейтілуі ең көп адам келетін уақытта қиындықтар тудыруы мүмкін. Жолаушылар бұл автобустарды ұнатып, олардың биік едені Ikarus 200 сериясының өте биік еденінен төмен болды. Ikarus 280 және Volvo 7700A-мен бірге Ikarus 435 BKV автобус паркінің жұмыс атты автобусы болды. Қаланың айналасында қайта жаңартылған нұсқаларын көру жиі кездесетін. Бұл көліктер алдыңғы және артқы жағында көлбеу, үш түсті жасыл жолақтармен боялған, бұл соңғы кездегі бояуларда, Ikarus 415 және Ikarus 405-те сияқты, біртіндеп жойылып жатты. Соңғы қалған көліктер 2022 жылдың қараша айында қызметтен шығарылды. Renault Agora: Өндіруші Renault Irisbus (сатып алу кезінде Ikarus иесі) "Ikarus Agora" деп таңбалаған бұл ұзын төмен еденді, буыны бар автобус шын мәнінде Ikarus емес, керісінше, жұртшылықтың пікірін жақсарту үшін қайта таңбаланған француздық көлік. Тек бір автобус қызметте, оны BKV-ге Irisbus кешіктірілген жеткізілімдер үшін өтемақы ретінде берді. 2019 жылдың 1 шілдесінде қызметтен шығарылды. ArrivaBus (бұрын VT Transman, кейін VT Arriva деп аталатын) BKK-ның кейбір маршруттарды өз көліктерімен жүргізетін мердігерлерінің бірі, бірақ бұл көліктер BKV-ге ұқсас көк-сұр түспен боялған және олар BKK жүйесіне толыққандай интеграцияланған. Volánbusz және оның қосалқы мердігерлері қала маңындағы маршруттарды жүргізеді. Бірақ олар Будапешт көлік ұйымының (BKSZ) мүшелері, сондықтан олардың маршруттарын қала ішінде тұрақты билеттермен пайдалануға болады (300, 600, 700, 800 және 2000 маршруттары).
Қазіргі флоты
Ikarus 280T: Ganz chopper негізіндегі электроникамен жабдықталған Ikarus 280 буыны бар троллейбус. 2024 жылдың ақпанына қарай осы троллейбустардың қызметте тек 9-ы ғана қалды, көбінесе тек жүк көлемі жоғары сағаттарда жұмыс істейді және 2025 жылы қызметтен алынады деген қауесет бар. Ikarus 411/412T: 412T – Kiepe электроникасымен жабдықталған, төменгі еденді Ikarus 412 корпусы. 1990 жылдардың соңында Ikarus компаниясының банкротқа ұшырауы және BKV-нің қаржы тапшылығы салдарынан автопаркі шектеулі. Сырттан ұқсас, 11 метрлік 411T алайда, бірнеше жыл ертерек жасалған бірегей көлік: ол Ikarus компаниясының сынақ троллейбусы болды, кейіннен кешіктірілген жеткізілімдері үшін BKV-ге өтемақы ретінде берілді. Solaris Trollino: Польшада жасалған, толық төменгі еденді автобустар, нағыз ETB көліктері ретінде жобаланған. Будапешттің нашар жолдарында күтпегендей жақсы жұмыс істейді, бірақ автопаркі шектеулі: BKV олардың тек 16-сын пайдаланады. Ganz Transelektro тобының қаржылық қиындықтарына байланысты, жергілікті серіктес екінші серияны жеткізуді бірнеше айға кешіктірді, ал Ganz Transelektro-ның жаңа иесі Skoda осы жеткізілімді аяқтады. 2015 жылы 36 жаңа троллейбус келді. Олардың 12-сі 18 метрлік, буыны бар, ал қалғаны 12 метрлік. 2019 жылы 21 жаңа троллейбус келді.
Бұрынғы түрлері
ZiU 9: 2012 жылдың соңында қызметтен алынған, осы кеңес жасалған көліктердің артқы жағында жартылай төмен едені болды. Көлік паркінің жасы 28–34 жылды құрады, көліктер тот басудан және электр жетегі жүйесінің тозуынан зардап шекті. Ikarus 435T: Kiepe электроникасымен жабдықталған Ikarus 435 тік буыны бар автобус. Соңғы қалған көліктер 2023 жылдың ақпан және наурыз айларында қызметтен шығарылды, ал біреуі тарихи мақсаттар үшін сақталды. Gräf&Stift MAN NGE 152: Ескірген ZiU паркін ауыстыру үшін Еберсвальде қаласынан қолданылған күйде сатып алынған төмен еденді, тік буыны бар троллейбустар. Соңғы қалған көліктер 2023 жылдың наурыз айында қызметтен шығарылды.
Қазіргі флоты
ICS: Ipari Csuklós (Ағылш.: Industrial Articulated) аббревиатурасы, 1967-1978 жылдары Венгрияда Ganz компаниясы жасаған, ұзын, биік еденді, қос буынды, 8 осьті трамвай. Қазіргі кезде олар жеке жүреді, бірақ заманауи Combino трамвайларынан бұрын 4 және 6-жолдарда жұптап жүрген. UV түрімен салыстырғанда тар денелі, кез келген BKV трамвай бағытында қолдануға болады. "Индустриалдық" атауы трамвайларды бұрынғы "Үйде жасалған" буынды трамвайлардан (көбінесе "Бенгали" деп аталған, қазірде қолданылмайды) ажырату үшін пайдаланылды, себебі бұл трамвайлар FVV (Fővárosi Villamosvasút, ағылш.: Capital Tram Railway), BKV-нің алдыңғы ұйымы жасаған, ал "Бенгали" трамвайларын Ganz MÁVAG зауыттары жасаған. KCSV 7: 30 ICS трамвайы 1997-1999 жылдары Ganz Ansaldo компаниясымен қайта жаңартылып, жолаушылар салоны жылытылып, жаңартылған қозғалтқыштармен жабдықталды. KCSV – Közúti Csuklós Villamos немесе Korszerűsített Csuklós Villamos (ағылш.: Қоғамдық жолға арналған буынды трамвай немесе жаңартылған буынды трамвай).
ČKD Tatra T5C5: 1978-1984 жылдары Чехословакияда жасалған, ұзын, биік еденді трамвайлар. Көбінесе жұптап жүреді, 1 және 14-жолдардан басқа, онда үштен жүреді. Ыңғайлы, бірақ кеңірек конструкциясы олардың қызмет ете алатын бағыттарын шектейді. Қазіргі кезде олардың көпшілігі жылдар бойы жаңартылғандықтан, түпнұсқа түрінде қалғандары аз. Түпнұсқа трамвайлар тек 1-жолда ғана жүреді. ČKD BKV T5C5K, T5C5K2, T5C5K2M: 2002-2004 жылдары 80 T5C5 трамвайы жаңартылып, заманауи электроникамен жабдықталды, ақ ішкі бөлігі апельсин түсіне боялды және трамвайдың алдына отандық FOK GYEM дисплейлері (flip disc технологиясы) орнатылды. Бұл дисплейлер трамвайдың ішінде де орнатылып, дыбыстық ақпарат жүйесімен жабдықталды. Есік ашуға арналған қосымша түймелер ішкі және сыртқы жағына орнатылды. Бұл трамвайлардың модель нөмірі T5C5K болды ("K" – "korszerűsített", ағылш.: жаңартылған), және ескі T5C5 трамвайларымен үйлесімсіз болды. 2009-2013 жылдары бұл жаңартылған трамвайлар автоматты есік жабу құрылғысымен жабдықталды, бұл қыста трамвайды жылы ұстауға көмектесті. Бұл трамвайлар T5C5K2 аталды және T5C5 немесе T5C5K трамвайларымен үйлесімсіз болды. 2014 жылдан бастап әлі жаңартылмаған және жаңартылған, бірақ ескірген трамвайлардың көп бөлігі жаңартыла бастады. Электроникасы түпнұсқа T5C5K және T5C5K2-ден одан да жақсартылды, ішкі бөлігі ақ-сары түске боялды. Ескірген және жиі қателіктер беретін FOK GYEM дисплейлері біршама заманауи нүктелік матрицалық дисплейлерге ауыстырылды. Сондай-ақ, трамвайлар BKV-нің FUTÁR жүйесімен жабдықталды, бұл трамвайға BKK-мен байланыс орнатуға және қажет болған жағдайда дисплейдегі ақпаратты өзгертуге мүмкіндік берді. Бұл жаңадан жаңартылған трамвайлар T5C5K2M аталды және ескі T5C5K2 трамвайларымен үйлесімді болды, бірақ T5C5K немесе T5C5 трамвайларымен емес. Трамвайларды жаңарту жалғастырылды, ал 2016 жылдан бастап күңгірт терезелер орнатылды. 2022 жылдың қазан айынан бастап тарихи мақсаттарға арналған төрт трамвайдан басқа барлық трамвайлар T5C5K2M болып жаңартылды. Duewag TW 6000: 1972-1973 жылдары Батыс Германияда жасалған, 2002 жылы Ганновер қаласынан сатып алынған, жаңартылған, өте биік еденді трамвайлар. Бұл 28 метрлік (91,9 фут) ұзындықтағы көліктер жеке жүреді және өте тыныш жүруімен танымал (алғашқыда шағын апаттарға себеп болды). Бастапқыда жеңіл рельсті пойыз ретінде жасалған TW6000 көліктерінің есік аймағындағы конструкциясы трамвай аялдамаларына қадамсыз кіруге мүмкіндік береді. Бұл мүмкіндік жүкті әйелдер мен қарт адамдарға өте қолайлы, бірақ оны қолдау үшін қажетті биік платформаларды салуға әлі қаржы табылған жоқ. Siemens Combino Supra: 2005-2007 жылдары Австрияда жасалған, бұрын дау тудырған Siemens Combino трамвайының қайта жобаланған нұсқасы (алғашқыда ұсынылған алюминийдің орнына болаттан жасалған), арнайы 54 метрлік (177,2 фут) алты модульді дизайнмен жасалған, толығымен төмен еденді трамвай (тек Будапешт үшін жасалған). Будапештте CAF Urbos 3 жаңа трамвайлары пайда болғанға дейін олар әлемдегі ең ұзын жолаушылар трамвайлары болды. Қазіргі уақытта 4 және 6-жолдарға қызмет көрсетеді, кейде 1-жолда, бірақ тек демалыс күндері. CAF Urbos 3: Будапешттің жаңа трамвайларын салу туралы Škoda және CAF арасындағы келісімшарт бойынша даудан кейін, соңғы компания Будапештке трамвайлар жеткізу туралы тендерді жеңіп алды. Бастапқыда 37 трамвайға тапсырыс берілді, бірақ бұл саны 47-ге дейін арттырылды. Тағы 77 трамвайға опция болды. 35 трамвай 5 бөліктен тұрады, ұзындығы 34 метр, 3, 17 және 19-жолдарға арналған, ал 12 трамвай 56 метрлік, 9 бөліктен тұрады, 1-жолға арналған. Бірінші трамвай Будапештке 2015 жылдың наурыз айында келді, ал барлығы 2016 жылдың жазына дейін жеткізілді. Бірінші 34 метрлік трамвай 2015 жылдың қыркүйегінде 3-жолда, ал бірінші 56 метрлік трамвай 2016 жылдың наурыз айында 1-жолда пайдалануға берілді. 2019 жылы 26 жаңа трамвай келді, оның ішінде 1-жолға арналған бес 56 метрлік және 17 және 19-жолдарға арналған 21 34 метрлік трамвайлар. 2022 жылы қалған 51 трамвайдың 20-сы сатып алынды және 2024 жылдың жазынан бастап келе бастайды. Ақпан айында 2023 жылы үкімет шешімі BKK-ге қалған 31 трамвайды сатып алуға мүмкіндік берді. 54 метрлік трамвайлар қазіргі уақытта тек 1-жолда жүреді, ал 34 метрлік трамвайлар 3, 14, 17, 19, 42, 50, 59, 59A, 61 және 69-жолдарда жүреді (2023 жылдың шілдесіне қарай).
Бұрынғы түрлері
UV, (Series "U", қашықтан басқарылатын "távVezérelt"): 1956–1965 жылдары ішкі нарықта, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жобалар негізінде және жылыту жүйесіз салынған. Бұл вагондар әлемдегі трамвай энтузиасттарының арасында кең танымал болды. БКВ қызметкерлерінің 50 жылдығын тойлағанда, "UV күні" мерекелік шеруі өткізілді. Олар көбінесе жұптап немесе жұптап, арасында вагонмен (кейбіреулері 1939 жылы салынған) жүрді. Бұл вагондар кейінгі үлгілерге қарағанда тар болғандықтан, барлық желіге, тіпті кейбір туннельдерге де сыйып жүрді. Дегенмен, 2007 жылы олар қызметтен алынды, себебі жаңа Combino трамвайлары 4 және 6-шы бағыттарда жүретін ICS трамвайларын ығыстырды, осы арқылы UV вагондарының ескірген бағыттарда жұмыс істеуіне мүмкіндік берді.
Басқа пойыздар
Cogwheel Railway: 1970 жылдардағы қызыл вагондарды Австрияның SGP компаниясы жасап, пайдалануға берді, бірақ азаматтық ұйымдар оларды ауыстыруды және жолдың барлық бөлігін қайта жаңартуды талап етеді. Бұл жақын арада орындалуы қиын, себебі шығындар жоғары. MFAV (Milleniumi Földalatti Vasút, ағылшын тілінде: Мыңжылдық жерасты темір жолы): 1973 жылдан бері тек M1 бағытында жүретін, жергілікті өндіріспен жасалған, екі бөліктен тұратын вагондар. Бұл вагондар жоғарыда аталған ICS трамвай технологиясының негізінде жасалған, әр жиынтықта үш кішкентай вагон болады және толық төмен еденді конфигурацияға ие. Жақын арада ауыстырылуы мүмкін, MFAV вагондарының күтімін жасау қиын, себебі олардың қозғалтқыш бөлімдері кішкентай 100 жылдық туннельге сыйымды болуы керек. Жер асты: 2013 жылға дейін M2 және M3 бағыттарында 81 717/714 және советтік Ev/Ev3/EvA 5 немесе 6 вагоннан тұратын пойыздар қызмет етті. Мытышчи зауытында жасалған бұл метро вагондары шулы, көп қуатты жұмсайды және 25 жылдан астам қызмет еткеннен кейін тозығы жетті. 2000 жылдан 2003 жылға дейін тоғыз пойыз жаңартылды, вагондарға қызғылт түсті интерьер және жоғарыда аталған FOK GYEM дисплейлері орнатылды, бірақ бұл жолаушылардың жайлылығын көптеген жағдайда жақсартпады. Соның салдарынан BKV M2 және M4 бағыттары үшін 37 Alstom Metropolis вагонын сатып алды. Жеткізілімде кейбір қиындықтар болды, және 2010 жылдың наурыз айында BKV бас директоры И. Кочис, көптеген кешігулер мен мәселелерге байланысты Alstom-мен жасалған келісімшартты бұзуға мүмкіндік бар екенін мәлімдеді (жаңа вагондар 2009 жылдың ақпанынан бастап M2 бағытында қызмет етуі керек еді, бірақ олар әлі келмеген). 30 жылдан астам қызмет еткен барлық советтік пойыз (барлығы 43 вагон) M3 бағытында өлім-жітімсіз апат болғаннан кейін қызметтен алынды, бірақ пойыздың алғашқы екі вагоны қирады. (Айта кетейік, алынған вагондардың көпшілігі қираған пойызбен бір типтес емес еді, және олардың көпшілігі жаңартылған). 2012 жылдың жазында Alstom Metropolis пойыздары сынақтан өтуді бастады. Бірінші пойыз 2012 жылдың 7 қыркүйегінде M2 бағытында қызметке кірді. M2 бағытындағы барлық ескі советтік метро пойыздары 2013 жылдың 30 сәуірінде қызметтен алынды. Олардың кейбіреулері M3 бағытына қуатты арттыру үшін берілді, бірақ көпшілігі жойылды. 2016-2017 жылдары Metrowagonmash компаниясы барлық советтік пойыздарды күрделі жөндеуден өткізді. Олар қара және ақ түспен боялды, "Панда" деген лақап ат алды, бастапқы орындықтар жеке орындықтарға ауыстырылды, интерьер жасылдан аққа боялды, есік ашу механизмі жаңа заманауи механизммен ауыстырылды, келесі бекеттер мен ауысу мүмкіндіктерін көрсететін LED-экрандар орнатылды, басқару панелі толық ауыстырылды, вагондар арасында бөлгіштер орнатылды және пойыздардың алдыңғы бөлігі жаңадан жасалды. Бұл пойыздардың үлгі нөмірі 81 717.2K/714.2K. Пойыздар бастапқы нұсқаларынан мүлдем өзгеше болды және жаңартылған ба, әлде Metrowagonmash жаңа пойыздарды жіберген ба деген сынға ұшырады. Жаңартылған вагондардың жұмысы басталғанда, көптеген мәселелер туды. Соның салдарынан 2017 жылдың маусым айында BKV 800 миллион HUF (2343,454 АҚШ доллары 07/23 күніне қарай) өтемақы талап еткенін мәлімдеді. Олар аталған мәселелерді дереу шешуді талап етті. 2019 жылдың ақпанында нәтиже болмағандықтан BKV Metrowagonmash-қа қарсы сотқа шағым түсірді, қазір 6 миллиард HUF (17,575,902 АҚШ доллары 07/23 күніне қарай) талап етеді. 2020 жылдың қаңтарында жаңартылған алғашқы вагондардың бірі қызметтен алынды, себебі еден панелі қатты тоттанып, BKV оның беріліп қалуынан қорқыды. Бұл жөндеу жұмысы Metrowagonmash компаниясының өтемақысымен тегін жасалуы керек еді, бірақ олар төлемегендіктен сот ісі жалғасты. Сотқа қатысты құжаттар 2019 жылы Ресей Әділет министрлігіне жіберілді, бірақ Metrowagonmash оларды тек 2023 жылдың маусым айында алды. Осылайша, BKV Metrowagonmash-тан 14 миллиард HUF (41,020,832 АҚШ доллары 07/23 күніне қарай) талап етеді.
Түрлі көліктер
Ірі сары-көк және қызыл түсті жүк көліктері мен қызылға боялған жүк машиналары BKV компаниясымен жоғарыдағы сымдарды жөндеу үшін пайдаланылады. Олар көк түсті айналмалы жарықтармен және дабылмен жабдықталған, осылайша төтенше жағдай туғанда жол қозғалысы ережелерін сақтамауға құқылы. Автобустарды орнында жөндеу үшін қызыл минивэндер мен ақ Renault жүк машиналары қолданылады, оларда тек қызыл ескерту шамдары бар.
Сыбайлас жемқорлық туралы даулы мәселе
2009-2010 жылдары сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеулер полицияны 20 жылдық кезеңдегі барлық қаржылық құжаттар мен келісімшарттарды жеке-жеке тексеруге, осыған дейін анықталған мәселелерден өзге де проблемаларды табуға итермеледі. Көптеген жоғары лауазымды қызметкерлер мен тәуелсіз немесе компанияға қатысы бар адамдар қамауға алынып, сотталды. Бұл мәселе компанияның иесі, яғни Астана қаласының жергілікті әкімдігін BKV-ге жаңа Ішкі регламент жүйесін енгізуге және оның құрамына жергілікті әкімдік шешімдерін бекітуге мәжбүр етті. Бұл шешімдер меншік иесі үшін келісімшарттар, төлемдер және лауазымдық міндеттемелерде толық ашықтықты қамтамасыз етеді, сондай-ақ компания құрамының барлық өкілдері үшін, тіпті жеке-жеке де ашықтық сақталады. Бұл регламент қалалық кеңестің көпшілік үлесіне тиесілі барлық кәсіпорындарға таратылды.
Танымал мәдениетте
2002–2003 жылдары М2 және М3 метро туннельдерінде «Контроль» атты сюрреалистік триллер түсірілді. Бұл фильм бірнеше сыйлыққа ие болды және культтіқ жанкүйерлер қатарын құрады. Фильмнің ирониялық бастауында БКВ-ның бұрынғы бас директоры Ботонд Аба фильмде көрсетілген барлық оқиға мен орындардың толығымен ойдан шығарылған екенін мәлімдейді.