Кіріспе
Уптондағы Честер зообағы, Честер, Англия. Честер зообағы Солтүстік Англия зоологиялық қоғамымен басқарылады, ол 1934 жылы құрылған тіркелген қайырымдылық ұйымы. Зообақ мемлекеттік қаржыландыру алмайды және 2019 жылы 2 миллионнан астам келушіні қабылдаған Ұлыбританиядағы ең танымал жабайы табиғат орталығы болып табылады. 2007 жылы Forbes журналы зообақты әлемдегі ең жақсы он бес зообақтың бірі деп сипаттады. 2017 жылы TripAdvisor зообақты Ұлыбританиядағы ең жақсы және әлемдегі үшінші зообақ деп атады.
Chester Zoo is operated by the North of England Zoological Society, a registered charity founded in 1934. The zoo receives no government funding and is the most visited wildlife attraction in Britain with more than 2 million visitors in 2019. In 2007 Forbes described the zoo as one of the fifteen best zoos in the world. In 2017, the zoo was named as the best zoo in the UK and third in the world by TripAdvisor.
Ерте тарих
Мотерсхедтер отбасының базар бақшасы бизнесі Креу қаласының жанындағы Шавингтон ауылында орналасқан. Джордж Мотерсхед бизнесімен бірге әкелінген экзотикалық өсімдіктермен бірге келген кеуектер мен жәндіктер сияқты жануарларды жинады. 1903 жылы бала кезінде Манчестердегі Белл Вью жануарлар бағына жасаған саяхаты жеке зоопарк құруға деген ынтасын одан әрі арттырды. Мотерсхед Бірінші дүниежүзілік соғыста жарақат алып, бірнеше жылды мүгедектер арбасында өткізді. Оған қарамастан, оның жануарлар коллекциясы өсіп, ол зоопаркі үшін қолайлы орын іздеуді бастады. Ол Уптон-бай-Честердегі Оукфилд үйін таңдады, ол сол кездегі ауыл болған, бірақ қазір Честердің қалалық аймағына жатады. Ол 1930 жылы Оукфилд үйін 3500 фунт стерлингке сатып алды. Үйдің үлкен бағы болған және темір жолға, сондай-ақ Манчестер мен Ливерпуль қалаларына ыңғайлы қол жеткізуге мүмкіндік берді. Жергілікті тұрғындар наразылық білдірді, бірақ Мотерсхед қарсылықты жеңіп, Честер зоопаркі 1931 жылдың 10 маусымында көпшілікке есігін ашты. Ол қазіргі заманғы зоопарк тұжырымын ойлап тапқан Карл Хагенбек пен этиология ғылымының негізін қалаушылардың бірі – Хайни Хедигердің идеяларына ерекше мән берді. Честерде Мотерсхед Хагенбектің жануарларды клеткалардың орнына суарналар мен орларға орналастыру идеясын қабылдап, оны зоопарк аумағында кеңінен қолданды, тіпті Хагенбек ескере алмаған түрлерді де пайдаланды. Мысалы, 1956 жылы Честерде шимпанзелер жаңа қоршауына – шөбі шалқыған аралдарға – жіберілгенде, оларды қонақтардан 4 метрлік су жолағы ғана бөліп тұрды. Олардың жүзе алатыны белгісіз болды. Көрсетілгендей, олар жүзе алмады және бүгінде шимпанзе аралдары Честер зоопаркінің ең танымал бөлігіне айналды. 1986 жылы зоопарк 1981 жылғы «Зоопарктарды лицензиялау туралы» заңға сәйкес қоршаумен қоршалды.
21 ғасыр
Қызыл маймыл әлемі, 2007 жылдың мамыр айында ашылған, Индонезия орман тақырыбындағы көрме, қауіп төнген Суматра және Борнео орангутандарын ұсынады. 2009 жылдың қаңтар айында Честер зоопаркы 225 миллион фунт стерлинг тұратын «Жаратылыстың көрінісі» жоспарын жариялады, мақсаты – Еуропадағы ең ірі табиғатты сақтау орталығына айналу. Жоспардың бірінші кезеңі – 90 миллион фунт көлеміндегі, Африка жаңбырлы орман тақырыбындағы, қоршалған кеңістікте гориллалар тобы, шимпанзелер тобы, сондай-ақ окапи және тропикалық құстардың, қосмекенділердің, балықтардың, жәндіктердің алуан түрлерінің еркін қозғалатын ортасы. Көрменің ішінде су аттракционы да болды. «Жаратылыстың көрінісі» жоспарына ақырында 90 бөлмелі қонақ үй, Табиғатты сақтау колледжі және зоопарк жерінде салынатын теңіз портына қосылатын жаңартылған бас кіреберіс кіруі көзделген, барлығы 2018 жылға дейін аяқталуға тиіс. Жобалар 2009 жылдың маусым айында жұртшылықтың пікірін алу үшін ұсынылды. Жоспарланған «Африканың жүрегі» биодомы, сондай-ақ қонақ үй жоспары, 2011 жылы Солтүстік-Батыс аймақтық даму агенттігі таратылғаннан кейін 40 миллион фунт стерлингтік қаржыландыру мүмкіндігінен айырылғандықтан тоқтатылды. 2012 жылдың желтоқсанында «Жаратылыстың көрінісі» бас жоспарының келесі кезеңіне рұқсат алынды. Еуропадағы ең ірі зоопарк жобаларының бірі – Честер зоопаркындағы «Аралар» жобасы, зоопарк аумағын кеңейту және Оңтүстік-Шығыс Азияның алты аралдық ортасын қайта жаңғыртуға бағытталған 40 миллион фунт стерлингтік қайта құру жобасы. 2017 жылдан бері ол ашық. 2018 жылдың сәуір айында 600 000 шаршы фут көлемдегі табиғат қорығы ашылды. Қорық негізгі зоопарк шекарасынан тыс орналасқан және кіру тегін. 2018 жылдың қазан айында екі үндістандық піл баласы (Нандита Хи Уэй, 3 жаста, және Аю Хи Уэй, 18 айлық) піл эндотелиотроптық герпес вирусынан (EEHV) көз жұмды. 1995 жылдан бері бұл вирус зоопарктерде де, жабайы табиғатта да көптеген үндістандық пілдердің өліміне себепкер болды. 2018 жылдың 15 желтоқсанында Монсон орманында электрлік ақаудан өрт шықты. Зоопарк эвакуацияланып, жабылды. Өртті сөндіруге 15 өрт сөндіруші бригада, екі жедел ден қою тобы және жедел жәрдем машинасы келді. Барлық сүтқоректілер есепке алынды, ал бір адам түтіннен уланғандықтан емделді. Кейбір құстар, бақалар, балықтар және ұсақ жәндіктер өрттен зардап шекті. Зоопарк 2018 жылдың 16 желтоқсанында қайта ашылды. Честер зоопаркының монорельсі 1991 жылдан 2019 жылға дейін келушілер үшін ішкі көлік құралы болды, бірақ ол сенімсіз болғандықтан және зоопарк кеңейгеніне байланысты, оның аумағының жартысынан да аспайтындықтан жабылды. Монорельс орнында «Африканың жүрегі» атты жаңа аттракцион салынады, ол ашық африкалық саванна және құс қорасын қамтиды. Сонымен қатар, зоопарк «The Reserve Hotel» жобасын да дамытуда, ол 51 коттедж, мейрамхана және зоопаркқа кіру мүмкіндігін ұсынады.
Басқару құрылымы
Солтүстік Англия Зоологиялық қоғамы (NEZS) – Честер зообағын басқаратын ұйым. Ол 1931 жылы зообақтың негізін қалаушы Джордж Моттерсхед құрған. Зообақтың бас директоры Джейми Кристон DL басқарады және ол Қамқоршылар кеңесіне есеп береді. Джеймидің міндеті – Стратегиялық даму жоспары мен Табиғатты қорғаудың бас жоспарын қолдайтын «Бір жоспар» бизнес-моделіне бағытталған жұмыс істеу. Жоспарға «Африканың жүрегі», «Резерв» қонақ үйі, жаңа білім беру орталықтары, The Square тойлар үйі және 2027 жылдан бастап Африка ормандарын дамыту кіреді. Басқарушы команда өз қызметкерлері мен корпоративтік мәдениеті арқылы білім беру саласындағы өзгерістерге және DEAI-ге (теңдік, әртүрлілік, инклюзия және қолжетімділік) назар аударады. Зообақта 650-ден астам тұрақты қызметкер жұмыс істейді, жазғы маусымда олардың саны 1000-нан асады, бұл оны Ұлыбританиядағы ең ірі зообаққа айналдырады.
Жағдай-күйі мен құрылғылары
Жануарлар бағының екі бөлігін Flag Lane (бұрынғы Millennium Cycle Path) деп аталатын қоғамдық атты жол кесіп өтеді. Көп жылдар бойы, жануарлар бағының ішіндегі көліктер мен электрлі коляскалармен жүре алатын жалғыз көпір (қазіргі Пілдер көпірі) – бұл елдегі жалғыз өткел болды. 2008 жылдың сәуірінде "Сумерек аймағы" (қазіргі "Жемісті жарғанаттар орманы") жанында ашылған, жаяу жүргіншілер мен электрлі скутерлерге арналған "Жарғанаттар көпірі" келушілердің бағымен араласу мүмкіндігін жақсартты. Ұзақ жылдар бойы қоғамдық кіреберіс Каголл жолының шығыс жағында болды. Соңғы жылдары қоғамдық кіреберіс солтүстік жағына көшірілді, оған A41 Chester By Pass арқылы тікелей қол жеткізуге болады. Осылайша, жануарлар бағына Флаг Лейннің батысындағы "жаңа" бөлігінен, пілдерге жақын жерден кіріледі, ал шығыс жағындағы ескі тұрақтар қызметтік және білім беру ғимараттарымен салынып жатыр. Жаңа кіреберіс 2012 жылы Королеваның Алмаз мерейтойын атап өту үшін қайта жаңартылды. Жануарлар бағы қоғамдық аймақтан тыс жерге ие, және сол жерді шөп жейтін жануарларға жем өсіру үшін пайдаланады. Честердегі тамақтану орындарына 2006 жылы ашылған бас кіреберіс жанындағы Bembé Kitchen (бұрынғы Tsavo Cafe) кіреді. June's Pavilion (бұрынғы Jubilee Cafe және кейін Ark Restaurant) жануарлар бағының батысында орналасқан, ал Манадо көшедегі асхана Сулавеси аралдарындағы "Аралар" экспозициясында орналасқан. The Oakfield – арыстан қоршауының жанындағы Виктория стиліндегі сарайдағы мейрамхана, және Acorn Bar бірге жеке шараларға, сондай-ақ жануарлар бағының келушілеріне қызмет көрсетеді. Жануарлар бағының төңірегінде балалар ойын алаңдары, дүкендер, киосктер және бірнеше пикникке арналған алаңдар бар. Жануарлар бағының оңтүстік-шығыс бұрышында, Oakfield үйінің артында екінші жаяу жүргіншілер кіреберісі орналасқан.
Мүшелік және қабылдау
Жануарлар бағында адамдарға өздері қалаған жануарды асырап алу мүмкіндігі бар, сондай-ақ оларға жануарларды көру үшін екі тегін билет беріледі. Олар мүше болып тіркелуге де болады, бұл оларға бір жыл бойы Честер және Ұлыбританиядағы басқа да зоопарктерге тегін кіруге мүмкіндік береді. Жануарлар бағының 145 000-нан астам мүшесі бар. Мүшелер мен асырап алушылар әр үш ай сайын зоопаркта болып жатқан жаңалықтар мен ақпаратты онлайн журнал түрінде алады.
Теледидар
2007 жылдың жазында Гранада телеарнасынан келген түсірушілер «Зоопарк күндері» атты деректі фильмдер сериясын түсіру үшін Честер қаласына келді. Бұл фильмде Жанна Хоррокс зоопарктің күнделікті жұмысын баяндап берді. Британдық көрсету құқықтары Five арнасына сатылды және алғашқы 20 бөлімдік серия 2007 жылдың 8 қазанында британдық телеарнада көрсетіле бастады, ол әдеттегі кешкі сағат 18:30-да апта ішінде таратылды. «Зоопарк күндері» сериясының екінші 20 бөлігі 2008 жылдың 3 наурызында тез арада тапсырылып, эфирге шықты. Үшінші 20 бөлімдік серия Колчестер зоопаркынан көрсетілді, ал кейін 2008 жылдың 10 қарашасында төртінші 20 бөлімдік серия үшін Честерге оралды. 2014 жылы зоопарк BBC One арнасының «Біздің зоопарк» драмасының тақырыбы болды, ол 1930 жылдары Моттерсхед отбасының Честер зоопаркін құру тарихын айтады. Алты бөлімдік серия барысында шоу бес миллионнан астам көрерменге жетіп, екі Ұлттық телеарна жүлдесіне ие болды. 2016 жылдың қаңтар айында Channel 4 арнасы «Зоопарктің құпия өмірі» атты алты бөлімдік серияны көрсетуді бастады, ол Честер зоопаркының қызметкерлері мен жануарларының өмірін баяндайды, ал 1-5 серияларды Оливия Колман, ал 6-шы сериядан бастап Тамсин Григ баяндады. Серия жоғары рейтингке ие болды және екінші серияға қайта тапсырыс берілді. 2-ші серия 2016 жылдың соңында көрсетілді. Қазіргі таңда шоу он маусымға созылды, ал 2020 жылы жинақталған сериясы шықты.