Кіріспе

J. C. Bamford Excavators Limited (JCB) – құрылыс, ауыл шаруашылығы, қалдықтарды өңдеу және бұзу жұмыстарына арналған жабдықтарды өндіретін британдық көпұлттық компания. Ол 1945 жылы құрылған және Англияның Стаффордшир графтығындағы Рочестер қаласында орналасқан. "JCB" сөзі көбінесе механикалық қазу машиналары мен экскаваторларды белгілеу үшін қолданылады, тіпті бұл сөз Оксфорд ағылшын тілінің сөздігіне де енген, бірақ ол әлі де сауда белгісі ретінде тіркелген.

| операциялық табыс = |
| таза табыс = £341 миллион |
| қызметкерлер саны = Шамамен 11 000 |
| еншілес компаниялар = |
| веб-сайт = |
| түсініктемелер = |

Тарих

Жозеф Сирил Бамфорд Экскаваторлар Лтд компаниясын 1945 жылдың қазанында Англияның Стаффордшир округындағы Уттокстер қаласында Жозеф Сирил Бамфорд құрды. Ол жабылатын гаражды жалға алды. Онда ол English Electric компаниясынан 2 фунт 10 шиллингке (2,50 фунтқа) екінші қолдан сатып алған дәнекерлеу жиынтығын пайдаланып, соғыс қалдықтарынан жасалған алғашқы көлігі – тіркемелі тіркемені жасады. Тіркеменің қабырғалары мен едені әуе шабуылынан қорғаныш ретінде пайдаланылған темір тақтадан жасалған. Ұлы Энтони дүниеге келген күні ол тіркемені жақын маңдағы базарда 45 фунтқа (плюс бір бөлігі ауылшаруашылық арбасына айырбасталды) сатты және бірден тағы бір тіркеме жасады. Бір кезде ол Уттокстердегі Экерслидің көмір қоймасында көлік құралдарын жасады. Алғашқы тіркеме мен дәнекерлеу жиынтығы сақталған. 1948 жылы компанияда алты адам жұмыс істеді және ол Еуропада алғашқы гидравликалық тіркемені жасады. 1950 жылы ол Рочестердегі ескі ірімшік фабрикасына көшіп, әлі де алты адамды жұмыспен қамтып отырды. Бір жылдан кейін Бамфорд өнімдерін сары түске бояй бастады. 1953 жылы ол JCB-нің алғашқы артқы экскаватор-жүк тиегішін жасады, ал JCB логотипі алғаш рет пайда болды. Оны Derby Media және жарнама дизайнері Лесли Смит жасаған. 1957 жылы фирма "гидра дигга" машинасын шығарды, ол экскаватор мен ірі жүк тиегішті ауыл шаруашылығы және құрылыс салалары үшін пайдалы, көп мақсатты құрал ретінде біріктірді. 1964 жылы JCB 3000-нан астам 3C артқы экскаватор-жүк тиегішін сатты. Келесі жылы JCB 7 360 градусты экскаватор ұсынылды. 1978 жылы Loadall машинасы енгізілді. Келесі жылы компания Үндістандағы жұмысын бастады. 1991 жылы компания экскаваторларды өндіру үшін Жапонияның Sumitomo компаниясымен бірлескен кәсіпорын құрды, ол 1998 жылы аяқталды. Екі жылдан кейін АҚШ-тағы Джорджия штатының Саванна қаласына жақын Пулер қаласында JCB зауыты аяқталды, ал 2012 жылы Бразилияда зауыт ашылды. 2005 жылы JCB Vibromax неміс жабдықтар фирмасын сатып алды. Сол жылы ол Қытайдың Пудун қаласында жаңа зауыт ашты. Жаңа 40 миллион фунт стерлингтік JCB Heavy Products компаниясының құрылысын жоспарлау 2007 жылы RIBA Competitions басқарған архитектуралық дизайн конкурсы басталғаннан кейін басталды. Келесі жылы фирма Уттокстердегі Пинфольд көшесіндегі ескі орнынан А50 маңындағы жаңа орнына көшуді бастады. Пинфольд көшесіндегі орны 2009 жылы бұзылды. Сол жылы JCB Үндістанды өзінің ең ірі өндіріс орталығы ету жоспарларын жариялады. Оның Харьянадағы Баллабгархтағы зауыты әлемдегі ең ірі артқы экскаватор-жүк тиегішін өндіретін орынға айналуы тиіс еді. 2008 жылғы әлемдік қаржы дағдарысы кезінде JCB 2000 жұмыс орнын қысқартуға мәжбүр болды, бірақ 2010 жылы 200-ге жуық жаңа жұмысшыны жұмысқа алды. 2013 жылы JCB Үндістанда төртінші өндіріс орнын құрды. 2014 жылы Үндістанда сатылатын әрбір төрт құрылыс техникасының үшеуі JCB-ге тиесілі екені және оның Үндістандағы операциялары оның жалпы кірісінің 17,5%-ын құрайтыны хабарланды. JCB логотипі бар мемдер Үндістанда кең таралған. JCB 2017 жылы Ресейдегі Солнечногорский ауданында 20-30 тонналық экскаваторларды өндіруді бастады. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты сауда санкциялары салынғаннан кейін JCB 2022 жылдың наурызында Ресейдегі жұмысын тоқтатты. 2020 жылы JCB www.jcbexplore.com – балалардың шығармашылық ойын және табиғатта белсенділігін дамытуға арналған веб-сайты іске қосылды.

Өнімдер

JCB өндіретін көптеген көліктер артқы экскаватордың түрлері болып табылады, оның ішінде тізбекті немесе дөңгелекті түрлері, кішкентай және үлкен нұсқалары, сондай-ақ материалдарды құрылыс алаңының жоғарғы қабаттарына тасымалдауға арналған вилочный көліктер және телескопиялық манипуляторлар сияқты басқа да түрлері бар. Компания сонымен қатар дөңгелекті тиеу қапшықтары мен буып-түйілген жүк таситын машиналарды шығарады. 1990 жылы өндіріске енгізілген JCB Fastrac тракторларының сериясы жолдарда сағатына 75 шақырымға дейін жылдамдықпен жүре алады және BBC телеарнасының "Tomorrow's World" бағдарламасында көрсетілді, ал бірнеше жылдан кейін Джереми Кларксонның "Top Gear" бағдарламасындағы таңдауы болды. Компания сонымен қатар JCB HMEE-ні қоса, әскери көліктердің түрлерін шығарады. Ол құрылыс алаңдарында пайдалануға арналған берік телефондар мен смартфондарға лицензия береді. 2010 жылы дизайн және маркетингтік келісімшарт Data Select компаниясына тапсырылды, бірақ ол 2013 жылы эксклюзивті құқықтарды жоғалтты. JCB қуат жүйелері компанияның Dieselmax қозғалтқыштарының бөлшектерін қайта пайдалану арқылы тиімділікті арттыруға бағытталған сутегімен жанатын қозғалтқышты жасап шығарады. JCB Insurance Services – JCB-нің толыққанды меншігіндегі еншілес компаниясы болып табылады және JCB Finance-тен қаржыландырылатын клиенттерге сақтандыру қызметтерін ұсынады.

JCB Dieselmax

2006 жылдың сәуірінде JCB "JCB Dieselmax" деп аталатын дизельдік жылдамдық рекордын жаңаруға арналған көлікті жасап жатқанын хабарлады. Көлік екі өзгертілген JCB 444 дизель қозғалтқышымен және екі сатылы турбокомпрессорды пайдаланады, бір қозғалтқыш алдыңғы дөңгелектерді, екіншісі артқы дөңгелектерді жетектейді. 2006 жылдың 22 тамызында Энди Грин басқарған Dieselmax дизельдік қозғалтқыштардың жер бетіндегі жылдамдық рекордын бұзып, жылдамдыққа жетті. Келесі күні рекорд қайта бұзылды, осы жолы жылдамдық құрады.

ЕС монополияға қарсы заңнамасының бұзылуы

2000 жылдың желтоқсан айында JCB Еуропалық Комиссиясы Еуропалық Одақтың монополияға қарсы заңнамасын бұзғаны үшін 39,6 млн еуро айыппұл салды. Айыппұл белгіленген аумақтардан тысқары сатуға, уәкілетті дистрибьюторлар арасындағы сатып алуларға, аумақтан тыс сатуды шектеу мақсатындағы сыйлықтар мен төлемдерге, сондай-ақ түрлі аумақтарда қайта сату бағаларын және жеңілдіктерді бірлесіп белгілеуге байланысты болды. JCB бұл шешімге шағымданды, нәтижесінде Еуропалық бірінші инстанция соты шағымның бір бөлігін қанағаттандырып, бастапқы айыппұлды 25%-ға төмендетті. JCB Еуропалық Әділет сотына да шағым түсірді, бірақ 2006 жылы бұл соңғы шағым қабылданбады, соның салдарынан сот төмендетілген айыппұлды 864 000 еуроға арттырды.

Салық төлеуден жалтару

2017 жылы Reuters агенттігі JCB тобының қаржылық есептерін зерттеу барысында 2001 және 2013 жылдар аралығында JCB тобы JCB Research компаниясына 577 миллион фунт стерлинг төлегенін анықтады. JCB Research – бұл компания қоғамдық есептерді ұсынуға міндетті емес, және оның бар болғаны екі акциясы бар, олардың екеуі де Энтони Бамфордқа тиесілі. JCB Research компаниясы құпиялы компания ретінде сипатталды, құны шамамен 27 мың фунт стерлинг деп есептеледі, бірақ 2010 жылғы сайлауға дейін Консервативтік партияға 2 миллион фунт стерлинг сыйлық ретінде бергендіктен, ол ең ірі демеушіге айналды. Компанияның меншігін ешқашан есеп беруді ұсынбаған Бамфорд ағайындары даулап отыр. Guardian басылымының хабарлауынша, Бамфордтың ақшасының көп бөлігі офшорлық трасттардағы акциялар түрінде сақталған. JCB Service, JCB тобының негізгі холдингтік компаниясы, түпкілікті "Бэмфорд отбасының мүдделері" арқылы бақыланатын голландтық "Transmissions and engineering Netherlands BV" компаниясына тиесілі. Ethical Consumer мәліметінше, JCB Сингапур, Нидерланды, Гонконг, Делавэр және Швейцариядағы салық бейкенттері саналатын алты еншілес компанияға ие.

Израиль қоныстарына қатысу

2020 жылғы 12 ақпанда Біріккен Ұлттар Ұйымы Израильдің Палестинаның басып алынған аумақтарындағы, оның ішінде Шығыс Иерусалимдегі және Голан биіктеріндегі қоныстану қызметіне қатысты белгілі бір іс-әрекеттерге қатысы бар барлық бизнес кәсіпорындарының дерекқорын жариялады. JCB "қоныстар мен қабырғаның, сондай-ақ олармен байланысты инфрақұрылымдардың құрылысын және кеңейтуін жеңілдетуге арналған жабдықтар мен материалдарды жеткізу" қызметіне қатысқандығы үшін дерекқорға енгізілді. 2020 жылдың қазан айында британ үкіметі JCB-дің Израильге жабдық сатуы Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы белгілеген адам құқықтары бойынша нұсқауларға сәйкес келмейтіні туралы шағымды тексеруге шешім қабылдады. Ұлыбританияның Халықаралық сауда департаментіне қарасты Ұлыбританияның Ұлттық байланыс нүктесі (NCP) "Палестиналықтардың құқықтары үшін адвокаттар" қайырымдылық ұйымы ұсынған JCB-ге қарсы шағымды қарауға келісті. JCB компаниясы Израильдегі JCB жабдықтарының жалғыз дистрибьюторы Comasco компаниясына сатылғаннан кейін өзінің машиналарын "заңды меншігінде" емес екенін мәлімдеді.

Құтқару қарызы

2020 жылы JCB коронавирус пандемиясы кезінде Ұлыбритания үкіметінен 600 миллион фунт стерлингтік шұғыл қаржылық көмек ретінде несие алды, оның түпкілікті меншік иесі Нидерландыда орналасқанына және алдыңғы жылы рекордтық 447 миллион фунт стерлинг пайда тапқанына қарамастан. Оның бас атқарушы директоры Грейм Макдональд: «Біз акционерлік қоғам емеспіз, бірақ Ұлыбритания экономикасына қосқан үлесіміздің арқасында CCF бағдарламасына қатысуға құқылымыз. Жақын арада оны пайдалануды жоспарламаймыз, бірақ егер әлемде қайтадан жағдай нашарласа немесе басқа да салдарлар туындаса, бұл бізге сенімділік береді» деді.

Үндістанда мұсылмандардың үйлерін бұзу

Amnesty International ұйымы JCB компаниясын Үндістанның штаттық үкіметтеріне, мысалы, Уттар-Прадеш штатына бульдозерлер сатуда айыптап отыр. Бұл үкіметтер, діни зорлық-зомбылыққа немесе исламды қолдаған наразылықтарға қатысы бар деген күдікпен мұсылмандарға тиесілі үйлерді сот шешімісіз, дербес бұзып жатыр, бұл соттан тыс жазалау нысаны болып табылады.