Вакуумдық түтік ұялары және олардың даму тарихы

Кіріспе

Вакуумдық түтік ұстағышын қосыңыз

Түтік ұялары – вакуумдық түтіктерді (электрондық клапандарды) қосуға арналған, оларды орнында ұстап, тізбекке дәнекерленетін әрбір тіреуге терминалдар ұсынатын электрлік ұялар. Ұялар түтіктерді тек бір бағытта ғана енгізуге мүмкіндік ететіндей етіп жасалған. Олар көптеген түтіктерді қолданатын электрондық құрылғыларда оңай алып тастау және ауыстыру үшін пайдаланылды. Түтіктер кең таралған кезде, дәріханалар сияқты сауда орындарында вакуумдық түтіктерді тексеруге арналған құралдар болды және алмастыруға арналған түтіктер сатылды. Кейбір Никси түтіктер де ұялармен қолдануға арналған. Түтіктер дәуірінде, технология дамыған сайын, әлемнің әртүрлі бөліктерінде әртүрліше болса да, көптеген түтік негіздері мен ұялар пайда болды. Ұялар әмбебап емес; әртүрлі түтіктер механикалық түрде бір ұяға сыя алады, бірақ олар дұрыс жұмыс істемеуі және зақымдануы мүмкін. Түтік ұялары әдетте металл шассидегі тесіктерге орнатылып, сымдар немесе басқа компоненттер ұяның астыңғы жағындағы тіреулерге қолмен дәнекерленеді. 1950 жылдары басылған схемалық тақталар енгізілді және контактілері тікелей басылған сымдарға дәнекерленетін түтік ұялары жасалды. Ұяның төменгі жағына немесе түтіктің төменгі жағына қарағанда, тіреулер сағат тілімен нөмірленген, индекстік ойықтан немесе саңылаудан басталады, бұл конвенция интегралды схемалар дәуірінде де сақталды. 1930 жылдары түтіктердің басқару торына қосылыс көбінесе түтіктің үстіңгі жағындағы металл қақпақ арқылы шығарылатын. Бұл қосылысқа сым қосылып, қысқыш арқылы жалғанатын. Мысалы, 6A7 пентагрид түрлендіргішін қарастырайық. Кейіннен кейбір түтіктер, әсіресе радиожиілікті (RF) қуат күшейткіштері немесе 6DQ6 сияқты теледидарлардағы көлденең бұрылу күшейткіштерінде пластина немесе анод жетекшісі корпустан шығып тұрды. Екі жағдайда да бұл түтіктің шығыс тізбегін кіріс тізбегінен (тордан) тиімдірек оқшаулауға мүмкіндік берді. Пластинасы қақпаққа шығарылған түтіктердің жағдайында, бұл пластинаның жоғары кернеуде жұмыс істеуіне мүмкіндік берді (түсті теледидарға арналған түзеткіштер үшін 26000 вольттан астам, мысалы, 3A3, сондай-ақ жоғары кернеуді реттегіш түтіктер). Кейбір ерекше түтіктерде тор мен пластина үшін де қақпақтар болды; қақпақтар симметриялы түрде орналастырылған, бірақ олардың осьтері әртүрлі болды.

Tube sockets are electrical sockets into which vacuum tubes (electronic valves) can be plugged, holding them in place and providing terminals, which can be soldered into the circuit, for each of the pins. Sockets are designed to allow tubes to be inserted in only one orientation. They were used in most tube electronic equipment to allow easy removal and replacement. When tube equipment was common, retailers such as drug stores had vacuum tube testers, and sold replacement tubes. Some Nixie tubes were also designed to use sockets. Throughout the tube era, as technology developed, sometimes differently in different parts of the world, many tube bases and sockets came into use. Sockets are not universal; different tubes may fit mechanically into the same socket, though they may not work properly and possibly become damaged. Tube sockets were typically mounted in holes on a sheet metal chassis and wires or other components were hand soldered to lugs on the underside of the socket. In the 1950s, printed circuit boards were introduced and tube sockets were developed whose contacts could be soldered directly to the printed wiring tracks. Looking at the bottom of a socket, or, equivalently, a tube from its bottom, the pins were numbered clockwise, starting at an index notch or gap, a convention that has persisted into the integrated circuit era. In the 1930s, tubes often had the connection to the control grid brought out through a metal top cap on the top of the tube. This was connected by using a clip with an attached wire lead. An example would be the 6A7 pentagrid converter. Later, some tubes, particularly those used as radio frequency (RF) power amplifiers or horizontal deflection amplifiers in TV sets, such as the 6DQ6, had the plate or anode lead protrude through the envelope. In both cases this allowed the tube's output circuitry to be isolated from the input (grid) circuit more effectively. In the case of the tubes with the plate brought out to a cap, this also allowed the plate to run at higher voltages (over 26,000 volts in the case of rectifiers for color television, such as the 3A3, as well as high voltage regulator tubes.) A few unusual tubes had caps for both grid and plate; the caps were symmetrically placed, with divergent axes.

Алғашқы түтіктер

1911 жылғы Deforest Spherical Audion сияқты ең алғашқы құбырлар қыздырғышқа арналған Эдисоннің стандартты шам розеткасын, ал қалған элементтерге – ұшқыш сымдарды пайдаланған. Басқа құбырлар барлық қосылымдары үшін тікелей ұшқыш сымдарды қолданды, мысалы, 1915 жылғы Cunningham AudioTron немесе Deforest Oscillion. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Mark 6 тұрақты элементінің сервомеханизмінде қолданылған C6A типті ксенон тиратрондары үлкен бұрандалы негізге және желі мен анодты қосу үшін L тәрізді қатаң сымдарға ие болды. Байланыс ұштары бұрандалы бекіткіштері бар мыс блоктарынан жасалған және ұшқыш сымдарға (бос ілініп тұратын) бекітілген.

Ертедегі негіздер

Құбырлар кеңінен таралғаннан кейін және жаңа электродтар қосылғанда, көбірек қосылымдар қажет болды. Бұл қажеттілікті ескере отырып, арнайы жасалған ұялар (негіздер) құрылды. Алайда, әлем Бірінші дүниежүзілік соғыстан зардап шегіп, жаңа электроника технологиясы енді ғана пайда бола бастағандықтан, конструкциялар әлі де стандартталмаған еді. Әдетте, әр компанияның өз құбырлары мен ұялары болды, олар басқа компаниялардың құбырларымен үйлесімді болмады. 1920 жылдардың басына қарай бұл жағдай өзгерді және бірнеше стандартты ұялар жасалды. Олар негізден (керамикалық, металл, бакелит және т.б.) тұрады, онда үштен жетіге дейін тіректер (шыналар) орналасқан, олардың орналасуы ретсіз немесе бір немесе екі тіректің диаметрі қалғандарынан үлкен болып келді, соның арқасында құбырды белгілі бір позицияда ғана орнатуға болады. Кейде олар ұяның бір жағында орналасқан штыкқа (байнетке) сүйенетін. Мұндай ұялардың мысалдары – АҚШ-тағы UX4, UV4, UY5 және UX6, ал Еуропада B5, B6, B7, B8, C7, G8A және т.б. АҚШ-тағы құбырларда әдетте дөңгелек орналасқан төрттен жеті тірек болатын, олардың арасында жылытқышқа қосылымдар үшін үлкен тіректер жұптары орналасқан. Ауыспалы токпен (AC) жұмыс істейтін радиолар жасалмас бұрын, төрт тіректі құбырлардың кейбіреулерінде (әсіресе, өте таралған UX 201A ('01A) құбырында) цилиндрлі ұяның жанында штык тірегі болды. Ұя осы тіректі құбырды бекіту үшін пайдаланды; орнату кезінде ұяны аздап сағат тілі бойынша бұру қажет болды. Жапырақшалы серіппелер, негізінен, бір жазықтықта орналасып, тіректердің түбіне жоғары қарай басып, сонымен қатар штык тірегін де бекітіп тұрды. Бірінші ыстық катодты ЭЛТ (CRT), Western Electric 224 B, стандартты төрт тіректі штык ұясына ие болды, ал штык тірегі тікелей қосылым болды. (Бес тиімді тірек: Бұл диодты қанаты және бір жақты бұрылуы бар электростатикалық бұрылу газды бағытталған типі. Анод және басқа екі пластина ортақ болды.) Бұл типтегі ұяларға ертерек ерекшелік – «Жержекей» (Peanut) 215, ол тіректерді пайдаланудың орнына төрт тамшы тәрізді контактілері бар кішкентай штык ұясын пайдаланды. Тағы бір ерекшелік – P деп аталатын Еуропалық жақтан тіреу тізбегі, ол тіректің орнына құбыр осінен 90 градусқа бұрышпен орналасқан төрттен он екі контактілі жақтан тіреуге сүйенді.

When tubes became more widespread, and new electrodes were added, more connections were required. Specially designed bases were created to account for this need. However, as the world was suffering from World War I, and the new electronics technology was just emerging, designs were far from being standardized. Usually, each company had their own tubes and sockets, which were not interchangeable with tubes from other companies. By the early 1920s, this situation was finally changing, and several standard bases were created. They consisted of a base (ceramic, metal, bakelite, etc.) with a number of prongs ranging from three to seven, with either a non regular distribution or with one or two of the prongs of bigger diameter than the other, so that the tube could only be inserted in a certain position. Sometimes they relied on a bayonet on the side of the base. Examples of these are the very common USA bases UX4, UV4, UY5 and UX6, and the European B5, B6, B7, B8, C7, G8A, etc. Tubes in the USA typically had from four to seven pins in a circular array, with adjacent pairs of larger pins for heater connections. Before alternating current (AC) line/mains powered radios were developed, some four pin tubes (in particular, the very common UX 201A ('01A)) had a bayonet pin on the side of a cylindrical base. The socket used that pin for retaining the tube; insertion finished with a slight clockwise turn. Leaf springs, essentially all in the same plane, pressed upward on the bottoms of the pins, also keeping the bayonet pin engaged. The first hot cathode CRT, the Western Electric 224 B, had a standard four pin bayonet base, and the bayonet pin was a live connection. (Five effective pins: It was an electrostatic deflection gas focused type, with a diode gun and single ended deflection. The anode and the other two plates were common.) An early exception to these types of bases is the Peanut 215, which instead of using prongs had a tiny bayonet base with four drop like contacts. Another exception is the European Side Contact series commonly known as P, which instead of using a prong, relied on side contacts at 90 degrees from the tube axis with four to twelve contacts.

Октал

1935 жылғы сәуірде General Electric компаниясы жаңа металл қабықшалы түтіктермен бірге жаңа сегіз қосқышты түтік ұясын енгізді. Жаңа ұя октальдық ұя деп аталды. Октальдық ұя бұрынғы АҚШ түтік ұяларынан кішірек көлемде бір қосымша өткізгішпен қамтамасыз етілді, олар ең көп жеті өткізгішпен қамтамасыз еткен. IEC 60067 стандартында, IEC 67 I 5a схемасында анықталған октальдық ұялар, ортасында диаметрі бойынша кілт бар тіреудің (кейде түйреуіш деп аталады) айналасында диаметрлік шеңбер құрайтын қосқыштар арасында 45 градус бұрышпен орналасқан. Октальдық ұялар октальдық түтіктерді қабылдау үшін жасалған, кілттелген тіреудегі қабырға ұядағы индекске сәйкес келетін ойыққа орналасып, түтікті бір ғана бағытта орнатуға мүмкіндік берді. Металл түтіктерде қолданылғанда, 1-ші қосқыш әрқашан металл қабыққа қосылу үшін резервтелген, ол әдетте қорғау мақсатында жерге қосылған. Бұл резервация 6SL7/6SN7 сияқты екі триодты түтіктердің металл қабықшамен шығарылуына кедері келтірді, өйткені мұндай түтіктерге әр триод үшін үш қосылым (катод, тор, анод) қажет (барлығы алты), сонымен қатар параллель қыздырғыштар үшін екі қосымша қосылым қажет. Октальдық ұя көп ұзамай шыны түтіктерде де қолданысқа енді, онда үлкен орталық тіреу шыны түтіктің "эвакуациялық ұшын" сақтап, қорғай алатын. Жеті қосымша қосқыш ескі үлгілерге қарағанда күрделі түтіктерді, мысалы екі триодты түтіктерді жасауға мүмкіндік берді. Октальдық түтіктің шыны қабығы бакелит немесе пластик ұяға цементтелген, ортасында сегіз металл қосқыштармен қоршалған қуыс тіреуіш болған. Түтіктің сымдары қосқыштарға дәнекерленген, ал эвакуациялық ұш тіреуіштің ішінде қорғалған. Сондай-ақ, түтік ұяларын сегіз қосқышты электр жалғауыштар ретінде пайдалануға мүмкіндік беретін сәйкес келетін ашалар да жасалған; осы мақсатта қолданыстан шығарылған түтіктердің ұяларын қайта пайдалануға болады. Октальдық ұялар басқа компоненттерді орнату үшін де қолданылды, әсіресе электролиттік конденсаторлар жиынтығын және электр релелерін; октальдық ұялы релелер әлі де кең таралған. Көптеген октальдық түтіктерде кең таралған еуропалық белгілеу жүйесі бойынша соңғы цифердан бұрынғы цифр "3" болады, мысалы ECC34 (толық мәліметтер Mullard–Philips түтік белгілеу мақаласында). Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы Германияда қолданылған мүлдем ескірген октальдық түтіктердің басқа түрі де бар. Октальдық және миниатюралық түтіктер әлі де түтік типтес аудио Hi-Fi және гитара күшейткіштерінде қолданылады. Релелер тарихи түрде вакуумдық түтік түрінде жасалған, ал өнеркәсіптік релелер олардың қосқыштары үшін октальдық ұяны пайдалануды жалғастыруда.

In April 1935, the General Electric Company introduced a new eight pin tube base with their new metal envelope tubes. The new base became known as the octal base. The octal base provided one more conductor with a smaller overall size of the base than the previous line of U. S. tube bases which had provided a maximum of seven conductors. Octal bases, as defined in IEC 60067, diagram IEC 67 I 5a, have a 45 degree angle between pins, which form a diameter circle around a diameter keyed post (sometimes called a spigot) in the center. Octal sockets were designed to accept octal tubes, the rib in the keyed post fitting an indexing slot in the socket so the tube could only be inserted in one orientation. When used on metal tubes, pin 1 was always reserved for a connection to the metal shell, which was usually grounded for shielding purposes. This reservation prevented tubes such as the 6SL7/6SN7 dual triodes from being issued with metal envelopes, as such valves need three connections (cathode, grid, anode) for each triode (making six total) plus two connections for the paralleled heaters. The octal base soon caught on for glass tubes, where the large central post could also house and protect the "evacuation tip" of the glass tube. The eight available pins allowed more complex tubes than before, such as dual triodes, to be constructed. The glass envelope of an octal base tube was cemented into a bakelite or plastic base with a hollow post in the center, surrounded by eight metal pins. The wire leads from the tube were soldered into the pins, and the evacuation tip was protected inside the post. Matching plugs were also manufactured that let tube sockets be used as eight pin electrical connectors; bases from a discarded tubes could be salvaged for this purpose. Octal sockets were used to mount other components, particularly electrolytic capacitor assemblies and electrical relays; octal mount relays are still common. Most octal tubes following the widespread European designation system have penultimate digit "3" as in ECC34 (full details in the Mullard–Philips tube designation article). There is a different, totally obsolete, pre world war II German octal type. Octal and miniature tubes are still in use in tube type audio hi fi and guitar amplifiers. Relays were historically manufactured in a vacuum tube form, and industrial grade relays continue to use the octal base for their pinout.

Минималды түтіктер

Шағын құбырларды нарыққа енгізуге жасалған тырысықтар 1920 жылдарға дейін жетеді, сол кезде тәжірибешілер мен хоббистер жоғарыда аталған Peanut 215 сияқты «арахис құбырлары» деп аталатын радиолар жасады. Сол кездегі жай ғана өндіріс техникасының салдарынан, бұл құбырлар коммерциялық қолдануға жеткіліксіз сенімді болды. RCA Electronics журналында жаңа, сенімді шағын құбырларды жариялады. Алғашқылары, мысалы 6J6 ECC91 VHF екі триодты құбыры 1939 жылы ұсынылды. Көбінесе «шағын» деп аталатын базалар – жеті тісті B7G және кейінірек тоғыз тісті B9A (Noval) типтері. Тістер сегіз немесе он тең араласқан позицияда шеңбер бойымен орналасқан, біреуі жоқ; бұл құбырды бір ғана бағытта орнатуға мүмкіндік береді. Тіс жоқтығы арқылы бекіту 8 (субминиатюралық), 10 және 12 тісті (Compactron) құбырларында да қолданылады (10 тістің бір түрі, «Noval+1», негізінен орталық контактісі қосылған тоғыз тісті ұя). Локталды құбырлар сияқты, шағын құбырлардың тістері де шыны қаптамасының төменгі жағынан шығып тұратын қатты сымдар болып табылады, олар тікелей ұяға қосылады. Бірақ, барлық алдыңғы құбырлардан айырмашылығы, шағын құбырлар жеке базамен жабдықталмайды; база шыны қаптаманың бір бөлігі болып табылады. Құбырдың жоғарғы жағында ауа соруға арналған кішкентай түйіншік орналасқан, бұл оған ерекше көрініс береді. Бір қаптамаға бірнеше функционалдық бөлімдер орналастырылуы мүмкін; екі триодты конфигурация ең көп кездеседі. Жеті және тоғыз тісті құбырлар кең таралған, бірақ кейін Compactron сериясы сияқты көбірек тісті шағын құбырлар енгізілді, олар үш күшейткіш элементке дейін сыятын. Кейбір шағын құбырлық ұялар цилиндр тәрізді металл электростатикалық қалқанмен жабдықталған, ол құбырды қоршап тұрады және құрылма тербеліске ұшыраған жағдайда оны орнында ұстап тұру үшін серіппемен жабдықталған. Кейде қалқан шыны қаптамадан қалқанға жылуды беру үшін және жылуды сіңіруге арналған жылу контактілерімен жабдықталған, бұл жоғары қуатты қолдануда құбырдың қызмет ету мерзімін ұзартуға көмектеседі деп есептелген. Шағын құбырлардың тістері үшін қолданылатын әртүрлі металл қорытпаларының (әдетте Cunife немесе Fernico) және құбыр базасының электролиттік әсері жергілікті коррозияға байланысты үзіліспен байланысқа әкелуі мүмкін, әсіресе батареямен жұмыс істейтін радио қабылдағыштарында қолданылатын төмен ток құбырларында. Шағын құбырлары бар жұмыс істемейтін құрылғыларды кейде құбырларды алып тастап қайта орнату арқылы қайта іске қосуға болады, бұл коррозияның оқшаулағыш қабатын бұзады. Шағын құбырлар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери мақсатта кеңінен өндірілді, сонымен қатар тұтынушыларға арналған құрылғыларда да қолданылды. Sonora Radio and Television Corporation 1940 жылдың сәуір айында осы шағын құбырларды пайдалана отырып, алғашқы «Candid» радиосын шығарды. 1940 жылдың маусым айында RCA аккумулятормен жұмыс істейтін BP 10 моделін ұсынды, ол қол қалтасына немесе пальто қалтасына сыятын алғашқы супергетеродинді қабылдағыш болды. Бұл модельде келесі құбырлар болды: 1R5 – пентагридтік түрлендіргіш; 1T4 – аралық жиілік күшейткіші; 1S5 – детектор/AVC/тауын күшейткіші; 1S4 – аудио шығысы. BP 10 үлкен танымаллыққа ие болды, сондықтан Zenith, Motorola, Emerson және басқа радио өндірушілер RCA-ның шағын құбырларына негізделген ұқсас қалталық радиоларды жасады. Соғыстан кейін шағын құбырлар азаматтық қолдану үшін өндірілуін жалғастырды, өйткені олар окталдар мен локталдардан арзан болды, техникалық артықшылықтарына қарамастан. Ол әдетте формасы бойынша Noval ұясына ұқсас, бірақ үлкен. Ортасында Compactron құбырының төменгі жағында орналасқан құбырды эвакуациялауға арналған тесік бар. (Оны дыбысы ұқсас, бірақ мөлшері әртүрлі Duodecal B12A базасымен шатастыруға болмайды.)

Efforts to introduce small tubes into the marketplace date from the 1920s, when experimenters and hobbyists made radios with so called peanut tubes like the Peanut 215 mentioned above. Because of the primitive manufacturing techniques of the time, these tubes were too unreliable for commercial use. RCA announced new miniature tubes in Electronics magazine, which proved reliable. The first ones, such as the 6J6 ECC91 VHF dual triode, were introduced in 1939. The bases commonly referred to as "miniature" are the seven pin B7G type, and the slightly later nine pin B9A (Noval). The pins are arranged evenly in a circle of eight or ten evenly spaced positions, with one pin omitted; this allows the tube to be inserted in only one orientation. Keying by omitting a pin is also used in 8 (subminiature), 10 , and 12 pin (Compactron) tubes (a variant 10 pin form, "Noval+1", is basically a nine pin socket with an added center contact). As with loctal tubes, the pins of miniature tube are stiff wires protruding through the bottom of the glass envelope which plug directly into the socket. However, unlike all their predecessors, miniature tubes are not fitted with separate bases; the base is an integral part of the glass envelope. The pinched off air evacuation nub is at the top of the tube, giving it its distinctive appearance. More than one functional section can be included in a single envelope; a dual triode configuration is particularly common. Seven and nine pin tubes were common, though miniature tubes with more pins, such as the Compactron series, were later introduced, and could fit up to three amplifying elements. Some miniature tube sockets had a skirt that mated with a cylindrical metal electrostatic shield that surrounded the tube, fitted with a spring to hold the tube in place if the equipment was subject to vibration. Sometimes the shield was also fitted with thermal contacts to transfer heat from the glass envelope to the shield and act as a heat sink, which was considered to improve tube life in higher power applications. Electrolytic effects from the differing metal alloys used for the miniature tube pins (usually Cunife or Fernico) and the tube base could cause intermittent contact due to local corrosion, especially in relatively low current tubes, such as were used in battery operated radio sets. Malfunctioning equipment with miniature tubes can sometimes be brought back to life by removing and reinserting the tubes, disturbing the insulating layer of corrosion. Miniature tubes were widely manufactured for military use during World War II, and also used in consumer equipment. The Sonora Radio and Television Corporation produced the first radio using these miniature tubes, the "Candid", in April 1940. In June 1940 RCA released its battery operated Model BP 10, the first superheterodyne receiver small enough to fit in a handbag or coat pocket. This model had the following tube lineup: 1R5 — pentagrid converter; 1T4 — I. F. amplifier; 1S5 — Detector/AVC/AF Amplifier; 1S4 — Audio Output. The BP 10 proved so popular that Zenith, Motorola, Emerson, and other radio manufacturers produced similar pocket radios based on RCA's miniature tubes. After the war miniature tubes continued to be manufactured for civilian use, regardless of any technical advantage, as they were cheaper than octals and loctals. It is generally similar in form to a Noval socket, but larger. In the center is a clearance hole for a tube evacuation pip, which is typically on the bottom of a Compactron tube. (It should not be confused with the similar sounding but differently sized Duodecal B12A base.)

Rimlock негізі

Rimlock (B8A) негізі – сегіз қосқыштың құрылымы болып табылады, қосқыштар шеңберінің диаметрі Noval-ға жақын, ал шамның қабығындағы өркеш сокет қабырғасындағы жетекші және серіппелі ұстағышпен байланысады. Бұл қосқыштардың тіркелуін қамтамасыз етеді (қосқыштар бір-бірінен тең арақашықтықта орналасқандықтан), сонымен қатар, жақсы ұстауға мүмкіндік береді. Осы негіз түріндегі алғашқы шамдардың қабығының төменгі шамамен 15 мм бөлігі металлмен оралған, бұл сокет қабырғасына сәйкес келіп, қорғаныш қызметін атқарған, бірақ олар тез арада "металлсыз" нұсқалармен алмастырылды, олардың шыны бөлігі металлдың жоқтығын өтеу үшін кеңейтілген. Еуропалық жүйеде Rimlock шамдары 40-49, 110-119 (ерекшеліктерімен) және 400-499 диапазондарында нөмірленеді, мысалы, EF40. Бұл шам түрі басқа елдерде дерлік танымал болмаса да, 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-ші жылдардағы Еуропа радиоларында кеңінен қолданылды, бірақ ақырында барлық жерде қолданылатын B7G және Noval (B9A) шамдарымен ығыстырылды.

UHF түтіктері

1935 жылға қарай радар мен телекоммуникацияны дамыту үшін жаңа түтікше технологиялары қажет болды. Жоғары жиілікті (UHF) талаптар қолданыстағы түтікшелерді күрт шектеді, сондықтан түтікшелердің бас жүйеге қалай қосылатынына әсер ететін радикалды идеялар іске асырылды. Екі жаңа база пайда болды: «жұқа» түтікше және «маяк» түтікше, екеуі де бірдей мәселелерді шешті, бірақ әртүрлі тәсілдермен. RCA компаниясынан Томпсон, Г.М. Роуз, Салтсберг және Бернсайд радиалды қысқа қосылыстармен салыстырмалы түрде кішкентай электродтарды пайдалану арқылы «жұқа» түтікшені жасады. «Маяк» түтікшесінің дизайнерлері, мысалы 2C43 окталдық базасы, басқаша көзқарас ұсынды, ол индуктивтілікті азайтатын концентрлі цилиндрлі металл контактілерін пайдаланатын қосылымдарға негізделген, бұл жоғары жиіліктің мүмкіндігін арттырды. Нувисторлар өте кішкентай болғандықтан, паразит сыйымдылық пен қосымша индуктивтілікті азайтады. Базасы мен ұясы соншалықты ықшам болғандықтан, олар UHF теледидар тюнерлерінде кеңінен қолданылды. Олар Ampex MR 70 сияқты төмен жиілікті шағын сигналдарда да қолданылуы мүмкін, бұл студиялық магнитофонның барлық электрондық бөлімі нувисторларға негізделген қымбат құрал.

Негізгі мәліметтердің жиынтығы

Жалпы атауы Стандарттық атауы Басқа атаулар Негізгі шыналар Шынаның орналасуы Шынаның қалыңдығы Анықтама кезең Мысалдар Еуропалық / Проэлектрондық сандық диапазон Pee Wee B3A АҚШ Pee Wee 3p 3 08.7 мм үшбұрыш, 1 және 3 шыналары жақын 2.36 мм 1937 ZA1004 Mazda subminiature B3G Еуропалық арнайы толық шыны миниатюра 3 (+жоғарғы) 06.0 мм сызық, 3 мм аралықпен 1 мм Mazda 1937 D1, EA50 Еуропалық 3 шына H3A Британдық 3 шына, Eu 3 (немесе B4, 4-ші шынаны ескермей) 3 16 мм теңқабырлы үшбұрыш, 2 және 3 шыналары арасындағы ең үлкен қашықтық 3.2 мм 1920-жылдардың басы – 1930-жылдар (окталь және P8-мен алмастырылды) RE4120, 1832 UV4 B4B WD 4 шына 4 09.8 мм тіктөртбұрыш, үлкен 2-ші шына (әдетте анод) 2.3 мм x 3 3.1 мм (2-ші шына) 1914 1920-жылдар (UX4-пен алмастырылды) WD 11 UX4 U4A Американдық 4 шына негізі, байонеттік шынасымен немесе онсыз 4 11.9 мм тіктөртбұрыш, 1 және 4 шыналары жуан. UV4 негізін алмастырды 3.2 мм (2 және 3 шыналары) 4.0 мм (1 және 4 шыналары) A4 10 1920-жылдар 1930-жылдар (көбінесе октальмен алмастырылды, бірақ әлі де кейбір тікелей қыздырылатын триодтар үшін қолданылады) A P Осциллятор (1920), 2A3, 300B, B405, X99, WW313A (1938), 866A B4 A4A Британдық 4 шына, A4, Еуропалық 4 шына 4 16.25 мм желкен 3.2 мм 1915 – 1930-жылдардың басы (окталь және P8-мен алмастырылды) B405, BL2, R типі UY5 UX5 U5A B5C АҚШ 5 контактілі Кіші 5 шына, USS5 5 19 мм (3/4") шеңбер, 1, 2 және 4, 5 шыналары арасында 3x60°, 2, 3, 4 шыналары арасында 2x90° 3.? A5 11 1920-жылдар UY227, 2E22, 1D4, 49, 807 B5 O5A Британдық 5 шына, Еуропалық 5 шына, Europa 5 16.25 мм желкен; B4-ке орталық 5-ші шына қосылған B5 ұясы Еуропалық 3 шыналы (H3A) және 4 шыналы (A4A) түтіктерді қабылдай алады 3.2 мм 1928 – 1930-жылдардың басы (окталь және P8-мен алмастырылды) B443 UX6 U6A АҚШ 6 шына 6 19 мм (3/4") шеңбер, 6x60° 3.2 мм x 4, 3.9 мм (1 және 6 шыналары) 1930-жылдар (октальмен алмастырылды) 1F6, 2A5 B7 M7A Британдық 7 шына 7 23.1 мм x 18.2 мм сопақ 3.2 мм 1930-жылдар (әуесқойлармен алмастырылды) AC3/Pen, TDD4, AL60, 18013 UX7 U7A АҚШ 7 шыналы кішкентай 7 19 мм (3/4") шеңбер, 3x52°, 4x51° 3.2 мм x 5, 3.9 мм (1 және 7 шыналары) 1930-жылдар (октальмен алмастырылды) 2B7, 6A7 SeptarB7A726 мм шеңбер 2.7 мм x 6, 4.0 мм 6C33, 829B, 3C33, 3E29, 832A, 5894, FU 29, GZ67 C Миниатюралық 7 шына B7G Миниатюралық, түйме, Mi 7 7 09.53 мм (3/8") шеңбер, 6x45° содан кейін 7 және 1 шыналары арасында 90° 1.016 мм IEC 67 I 10a 1939 қазіргі уақытқа дейін 1S4/DL91, 6AQ5, 6X4 90 99, кейбір 100 109, 190 199, 900 999 Transcontinental P8A P типі, Ct8, Philips 8, жақтан тістейтін 8 29.5 мм жақтан тістейтін шыналар шеңбері, 3x30° (1 және 4 шыналары), 5x54° Жақтан тістейтін Philips 1930-жылдар AL3 1 9 әдетте Октал K8A IO, Халықаралық Октал, A08, Американдық октальдік негіз, Oc 8 8 17.45 мм (11/16") шеңбер, тең 45° аралық, 7.8 мм шұңқыр 2.36 мм бастапқыда: RCA IEC 67 I 5a 1935 қазіргі уақытқа дейін 6CA7/EL34, 6L6/5881, 6SN7, 6V6GT, KT63/KT66/KT77/KT88/KT90, 6550, 7591 3G, 30 39, 300 399 Mazda Octal 8 18.5 мм шеңбер, 1 және 8 шыналары арасында 55,5°, басқа шыналар арасында 43,5°, 8.7 мм шұңқыр 2.36 мм Mazda 1938 ? (қысқа өмір сүрді) ARP12, AR8, SP42, ATP4 немесе B8B 8 шына Loktal, Lo 8, Locking Octal 8 17.45 мм (11/16") шеңбер, тең 45° аралық, 6.7 мм шұңқыр 1.3 мм Sylvania 1939 1LN5, EF22, ECH71 20 29 және басқалар Rimlock B8A Еуропалық 8 шыналы Миниатюралық негіз, Ri 8 11.5 мм (0.453") шеңбер, 45° 1.015 мм IEC 67 I 11b 1940-шы жылдар Noval және т.б. арқылы жылдам ығыстырылды 6CU7/ECH42, EL41 40 49 Loctal 9pin B9G 9 шына Loctal, Lo 9 9 21.0 мм (13/16") шеңбер, тең 40° аралық, шұңқыр 1.3 мм Philips 1938 қыркүйек 1938 ж. жарияланды және Пайге қол жетімді; 1939 ж. басында жалпы қолжетімділікке ие болды. EC52 EF50 EF54 EL60 50 60 кейбір ерекшеліктермен Noval (Miniature 9 pin) B9A Американдық кішкентай түйме, түйме 9 шына 9 11.89 мм (15/32") шеңбер, 8x36° содан кейін 72° аралық 9 & 1 1.016 мм IEC 67 I 12aJEDEC E9 1 1948 қазіргі уақытқа дейін (әлі де өте танымал) 12AX7/ECC83, 6BQ5/EL84 80 89, 180 189, 800 899 Magnoval B9D 9 17.45 мм (11/16") шеңбер, 8x36° содан кейін 72° аралық 9 & 1 1.27 мм IEC 67 I 36aJEDEC E9 23 1960-жылдар 1970-жылдар теледидарлар толық қатты күйге ауысқанда тоқтатылды E55L, ED500, PL504 500 599 Novar B9E 9 шыналы компактрон 9 17.45 мм (11/16") шеңбер, 9x36° содан кейін 9 & 1 тіректер арасындағы аралық: Magnoval түтікшелерін енгізу арқылы шектеледі; 1959 ж. EEC 65989 JEDEDED 1 мм; Ескерту: теледидарларды пайдалану шектеледі. Шығарылым, 6JF6 22JG6A, 7868 Decal B10B немесе B10C? Dekal 10 11.89 мм (15/32") шеңбер, 9x34°, содан кейін 54° аралық 10 & 1 1.016 мм IEC 67 I 41a JEDEC E10 61 1960-жылдар 1970-жылдар PFL200, ECC2000, ECH200, PCF201 200 2992000 Декар B10G Декар 10 11.89 мм (15/32") шеңбер Noval ретінде, қосымша орталық шына 1.016 мм SylvaniaJEDEC E10 73 1960-жылдардың ортасы-соңы) 6C9, 17C9Y10AG10A (G8A түтікшелері 6 & 10 шыналарымен сәйкес келеді) 1028 мм шеңбер, екі арақашықтығы бар 5 шынадан тұратын 2 топ AZ11, EC156 Sub Magnal B11A Magnal, B11 17.45 мм (11/16") шеңбер 1.27 мм RCA? 1940-шы жылдардан бастап қазіргі уақытқа дейін DuoDecal B12A Duodekal, B12 12 27 мм (1.063") шеңбер, 30° бұрыштар 2.36 мм B12 43 1950-ші жылдар 1970 DG7 31, E1T, MW61 80 Duodecar B12C 12 шыналы Compactron, E12 70, E12 74 12 19.1 мм (3/4") шеңбер, 11x 27.7° содан кейін 12 және 1 тіректер арасындағы аралық 1.02 мм E12 70 (((T9) E12 74 (((T12) 1960-шы жылдар 1970 1BY2, 6BD11, 12BT3 NuvistorE5 655 тек тіректер 2, 4, 8 10, 12 Twelvar-дан пайдаланылған<1mmE5 658393 Nuvistor B12K Twelvar E7 83, E12 64, E12 65 12 11.2 мм шеңберлік қоршау, тіректер аралығы аралас өрісімен IEC 67 I 17a JEDEC E12 64(5/12) 1959 7586, 6DV4, 6DV8, 13CW4

Common Name Standard Name Other names Base Pins Pin Layout Pin thickness Specification Period Examples European / Pro Electron numeric range Pee Wee B3A US Pee Wee 3p 3 08.7mm triangle with pins 1&3 closest 2.36mm 1937 ZA1004 Mazda subminiature B3G European special all glass miniature 3 (+top) 06.0mm line with 3mm spacing 1mm Mazda 1937 D1, EA50 European 3 pin H3A British 3 pin, Eu 3 (or B4, ignoring pin 4) 3 16mm isosceles triangle, greatest distance between pins 2 & 3 3.2mm 1920s to early 1930s (superseded by Octal and P8) RE4120, 1832 UV4 B4B WD 4 Pin 4 09.8mm rectangle with large pin 2 (usually anode) 2.3mm x3 3.1mm (pin 2) 1914 1920's (superseded by UX4) WD 11 UX4 U4A American 4 pin base with or without bayonet pin 4 11.9mm rectangle with thicker pins 1 & 4. Superseded the UV4 base 3.2mm (pins 2&3) 4.0mm (pins 1&4) A4 10 1920s 1930s (mostly superseded by Octal, but still used for some currently produced directly heated triodes) A P Oscillator (1920), 2A3, 300B, B405, X99, WW313A (1938), 866A B4 A4A British 4 pin, A4, European 4 pin 4 16.25mm kite 3.2mm 1915 to early 1930s (superseded by Octal and P8) B405, BL2, R type UY5 UX5 U5A B5C US 5 contact American Small 5 pin, USS5 5 19mm (3/4") circle, 3x60° between pins 1,2 and 4,5,1, 2x90° between pins 2,3,4 3.? A5 11 1920s UY227, 2E22, 1D4, 49, 807 B5 O5A British 5 pin, European 5 pin, Europa 5 16.25mm kite; B4 with central 5th pin added a B5 socket will accept European 3 pin (H3A) and 4 pin (A4A) tubes 3.2mm 1928 to early 1930s (superseded by Octal and P8) B443 UX6 U6A US 6 pin 6 19mm (3/4") circle, 6x60° 3.2mm x4, 3.9mm (pins 1 & 6) 1930's (superseded by Octal) 1F6, 2A5 B7 M7A British 7 pin 7 23.1mm x 18.2mm oval 3.2mm 1930s (ultimately superseded by Octal) AC3/Pen, TDD4, AL60, 18013 UX7 U7A US 7 pin small 7 19mm (3/4") circle, 3x52°,4x51° 3.2mm x5,3.9mm (pins 1&7) 1930's (superseded by Octal) 2B7, 6A7 SeptarB7A726mm circle2.7mm x6, 4.0mm6C33, 829B, 3C33, 3E29, 832A, 5894, FU 29, GZ67 C Miniature 7 Pin B7G Miniature, Button, Mi 7 7 09.53mm (3/8") circle, 6x45° then 90° between pins 7 & 1 1.016mm IEC 67 I 10a 1939 present 1S4/DL91, 6AQ5, 6X4 90 99, some 100 109, 190 199, 900 999 Transcontinental P8A P Type, Ct8, Philips 8, Side contact 8 8 29.5mm circle of side contact pins, 3x30° (pins 1 4),5x54° Side contact Philips 1930s AL3 1 9 usually Octal K8A IO, International Octal, A08, American octal base, Oc 8 8 17.45mm (11/16") circle, equal 45° spacing, 7.8mm spigot 2.36mm originally: RCA IEC 67 I 5a 1935 present 6CA7/EL34, 6L6/5881, 6SN7, 6V6GT, KT63/KT66/KT77/KT88/KT90, 6550, 7591 3G, 30 39, 300 399 Mazda Octal 8 18.5mm circle, 55,5° between pin 1 and 8, 43,5° between the other pins, 8.7mm spigot 2.36mm Mazda 1938 ? (short lived)ARP12, AR8, SP42, ATP4 or B8B 8 pin Loktal, Lo 8, Locking Octal 8 17.45mm (11/16") circle, equal 45° spacing, 6.7mm spigot 1.3mm Sylvania 1939 1LN5, EF22, ECH71 20 29 and some others Rimlock B8A European 8 pin Miniature base, Ri 8 8 11.5mm (0.453") circle, 45° 1.015mm IEC 67 I 11b 1940s quickly edged out by Noval, etc 6CU7/ECH42,EL41 40 49 Loctal 9pin B9G 9 pin Loctal, Lo 9 9 21.0mm (13/16") circle, equal 40° spacing, spigot connected to can 1.3mm Philips 1938 announced Sept. 1938 and available to Pye; general availability early 1939. EC52 EF50 EF54 EL60 50 60 with some exceptions Noval (Miniature 9 pin) B9A American Small Button, Button 9 pin 9 11.89mm (15/32") circle, 8x36° then 72° spacing between pins 9 & 1 1.016mm IEC 67 I 12aJEDEC E9 1 1948 present (still very popular) 12AX7/ECC83, 6BQ5/EL84 80 89, 180 189, 800 899 Magnoval B9D 9 17.45mm (11/16") circle, 8x36° then 72° spacing between pins 9 & 1 1.27mm IEC 67 I 36aJEDEC E9 23 1960s 1970sdied out when TVs went fully solid state E55L, ED500, PL504 500 599 Novar B9E 9 pin compactron 9 17.45mm (11/16") circle, 9x36° then gap between pins 9 & 1 Note: Novar sockets can be damaged by inserting Magnoval tubes 1.02mm JEDEC E9 65JEDEC E9 89 1959 limited use; mainly TV horiz. output, damper 6JF6, 22JG6A, 7868 Decal B10B or B10C? often incorrectly stated Dekal 10 11.89mm (15/32") circle, 9x34° then 54° gap between pins 10 & 1 1.016mm IEC 67 I 41a JEDEC E10 61 1960s 1970s PFL200, ECC2000, ECH200, PCF201 200 2992000 Decar B10G Dekar 10 11.89mm (15/32") circle as Noval, with additional center pin 1.016mm SylvaniaJEDEC E10 73 Mid Late 1960s 6C9, 17C9Y10AG10A (G8A tubes fit with pins 6 & 10 unused)1028mm circle, 2 groups of 5 pins with two gapsAZ11, EC156 Sub Magnal B11A Magnal, B11 11 17.45mm (11/16") circle as Octal 1.27mm RCA? 1940s to present DuoDecal B12A Duodekal, B12 12 27mm (1.063") circle, 30° angles 2.36mm B12 43 1950s 1970s DG7 31, E1T, MW61 80 Duodecar B12C 12 Pin Compactron, E12 70, E12 74 12 19.1mm (3/4") circle, 11x 27.7° then gap between pins 12 & 1 1.02mm E12 70(T9)E12 74(T12) 1960s 1970s 1BY2, 6BD11, 12BT3 NuvistorE5 655only pins 2, 4, 8 10, 12 used from Twelvar<1mmE5 658393 Nuvistor B12K Twelvar E7 83, E12 64, E12 65 12 11.2mm circular envelope with mixed spacing field of pins <1mm IEC 67 I 17a JEDEC E12 64(5/12) 1959 7586, 6DV4, 6DV8, 13CW4