Кіріспе

"Өзгермелі" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" екінші маусымның үшінші тарауы. Джон Мередит Лукас жазған және Марк Дэниелс түсірген бұл эпизод алғаш рет 1967 жылдың 29 қыркүйегінде көрсетілді. "Энтерпрайз" кемесінің экипажы Жерден ұшырылған, өмірді жоятын ғарыш зондымен күреседі. Сюжет 1979 жылғы "Жұлдызды жол" фильмімен ұқсастықтарды қамтиды.

Сюжет

"Энтерпрайз" кемесі Малурия жұлдыз жүйесінен келген дабыл сигналын тексеріп жатыр. Келу кезінде бірінші офицер Спок 4 миллиард тұрғынынан ешқайсысының тірі екенін көрсете алмайды, соңғы байланыстар қалыпты болғанына қарамастан. Кеме қалқандары бірден іске қосылады, бір метрлік цилиндрлі нысан 90 фотондық торпедаға тең қуатты энергиялық сәулемен шабуылдайды. Капитан Кирк оқ атуға бұйырады, бірақ нысан қарудың барлық энергиясын сіңіріп алады. Бірнеше шабуылдан кейін, кемесінің жойылу қаупі туғанда, Кирк нысанға хабарласады. Бірнеше әрекеттен кейін нысан капитанмен жеке сөйлесуді сұрайды және өзін кемеге телепорттауға рұқсат береді. Нысан өзін "Номад" деп таныстырады және капитан Киркті "Жаратушы" деп атайды. Спок 21-ші ғасырдың басында Жерден Номад ғарыш зонды ұшырылғанын хабарлайды; оның миссиясы галактиканы зерттеу және жаңа өмірді табу болған, бірақ ол жойылған деген хабарлама келген, Спок бұл хабарламаның дұрыс болмауы мүмкін екенін мойындайды. Қазіргі Номад Киркті доктор Джексон Ройкиркпен шатастырған, ол бастапқы зондты жасаған және бағдарламалаған ғалым. Номадтың жаңа миссиясы - ол кемшілік деп санайтын кез келген "биологиялық жұқпаны" іздеп табу және жою, соның ішінде Малурия жұлдыз жүйесінің барлық халқы. Номад "Энтерпрайзды" жоюға тырысудың қажеті болмағанын айтады, өйткені "Жаратушы" кемеде болған. Экипаж мүшесінің күтуімен қалған Номад лейтенант Ухураның әнін естіп, оны тексеру үшін қашып кетеді, ол интерком арқылы естиді. Көпірге келгенде, ол Ухурадан "музыка туралы ойлауын" сұрайды, ол оның жадын жояды. Бас инженер Скотт араласуға тырысқанда, Номад өзін қорғау үшін оны өлтіреді. Кирк Скотты жасай алмайтынын білгенде, Номад оны қайта тірілтуді ұсынады. Номад Скотты жасайды, бірақ Ухураның жадын "жөндей алмайды"; Номад түрмеге қамалады. Ухураның миына зақым келмегендіктен (тек жадысы өшірілген), медициналық қызметкерлер оны қайта оқытуды бастайды (эпизодтың соңында Ухура жайлы жағдайға оралады). Көбірек ақпарат алу үшін Спок машинамен вулкандық миды біріктіреді. Ол Номад метеормен соқтығысып, ауыр зақым алғанын біледі. Содан кейін ол ғарышта шарлап, соңында басқа планеталардан топырақ үлгілерін алу және стерильдеу үшін жасалған "Тан Ру" деп аталатын шетелдік зондпен байланысқа келіп, бірігеді. Номад Тан Рудың ауыл шаруашылығы миссиясының нұсқауларын ішінара біріктірді, оларды "кемшіліктерді стерильдеу" деп түсіндірді. Екі зондтың бірігуі Номадқа Тан Рудың күшті күштерін берді, бұл бүкіл күн жүйесіндегі тіршілікті жоюға жеткілікті. Кирк Номадтың жаңа тууына өзгермелі аңызды ұқсатады, онда адам баласы пери баласымен ауыстырылады, соңғысы бұрынғысының кімлігін қабылдайды. Номад өзінің камерасынан қашып, оны тоқтатуға тырысқан екі күзетшіні өлтіреді. Зонд инженерлік палубаға жетеді, онда ол қозғалтқыштарды реттейді, кеменің қалыпты максималды жылдамдығынан асып түседі. Кирк келгенде, Номад оған қозғалтқыштың тиімділігі 57%-ға арттырылғанын айтады; Кирк оған өзгерістерді кері қайтаруды бұйырады, өйткені "Энтерпрайз" құрылымдары жылдамдыққа шыдай алмайды. Номад келіседі. Номадтың кемшікті "биологиялық бірліктерге" деген көзқарасынан ашуланған Кирк өзінің "Жаратушысы" биологиялық бірлік екенін айтады. Номад жауап береді, ол "қайта бағалауы керек". Кирк зондты түрмеге қайтаруды бұйырады, ол күзетпен кетеді. Содан кейін Спок Киркке "Жаратушы" кемшікті екенін Номадқа мойындау қателік болған шығар деп айтады. Спок сонымен қатар, Номад өзінің "шығу нүктесіне" оралумен қауіптенгендіктен, Жер мен оның барлық халқы қазір стерилизация қаупіне ұшырағандығын айтады. Түрмеге бара жатқанда Номад екі күзетшісін өлтіріп, оның орнына медициналық бөлімге барады. Кирктің медициналық деректерін қарап, биологиялық бірлік ретінде оның кемшіліктерін тексергеннен кейін, Номадтың "қайта бағалауы" аяқталады. Ол инженерлік бөлімге барады, экипаж мүшелерін әрекетсіз қалдырады және кеменің тіршілік ету жүйесін өшіреді, осылайша "Энтерпрайз" қысқа уақытқа ғана жарамды болады. Кирк келіп, зондқа қарсы шығып, оның миссиясы туралы сұрақ қояды. Номад кемшіліктерді стерильдеу туралы нұсқаулық ешқандай ерекшелікке жол бермейтінін мәлімдегенде, Кирк Номадтың өзі кемшікті екенін атап өтеді, өйткені ол капитан Киркті оның нағыз жаратушысы Джексон Ройкиркпен шатастырған. Одан кейін ол Номад үш қателік жасағанын айтады, өзінің қатесін байқамағаны және өзін кемшілік деп танып стерильдемегені үшін. Номад Кирктің сөздерінің салдарынан жүйесіне үлкен стресс түседі. Кирк пен Спок Номадты телепорттау бөлмесіне асығыс жеткізеді және Кирктің соңғы бұйрығымен "негізгі функцияңды орында" деп айтып, оны ғарышқа телепорттайды. Телепорттанғаннан кейін бірден "Энтерпрайз" жанында жарылыс орын алады және Номад жоқ болады. Эпизод әзілмен аяқталады, Кирк өзінің "ұлы" Номадтың Скотты жазып, жақсы дәрігер болар еді деп мақтан етеді.

Өндіріс

Бұл эпизод – түпнұсқа серияда Enterprise кемесінде толығымен орын алатын санаулы эпизодтардың бірі. Басқалары – "Шарли X", "Бабилге саяхат", "Тройский Элан" және "Шындығында сұлулық жоқ па?". Режиссер Марк Дэниелс доктор Джексон Ройкерктің суреті түсірілген фотосурет ретінде кадрға түседі.

Ықпал

Бұл эпизод, әсіресе, 1979 жылғы «Жұлдыздар жолы: Кино» фильмінің алдын-ала жазылған нұсқасы ретінде танымал. Фильмде де Жерден шыққан зерттеуші зонд Жерден алыс орналасқан күшті шетелдік тіршілік иесімен бірігіп, В’Гер ретінде мәселе тудырады. Адамның кемшіліктері мен осалдығы күшті, бірақ бұзылған роботты жаңылыстыратын сюжеттік желі (бұл мотив «Жұлдыздар жолы» сериалының «Архонттардың оралуы» эпизодында және түрлі ғылыми-фантастикалық әдебиеттерде де кездеседі) ғылыми фантастикада жиі қолданылатын тропқа айналды, тіпті «Футурама» сияқты комедиялық туындыларда пародияланды. 2015 жылы Кит Р. А. Декандидо жасаған ретроспективтік шолуда бұл эпизод түпнұсқа серия үшін көңіл көншітпейтін болып бағаланды және 4/10 ұпай алды. Ол концепцияның жақсы екенін айтса да, Декандидо эпизодтың атмосферасы сәйкес емес деп тапты. Эпизодта көптеген оқиғалар орын алады: миллиардтаған малуриандар экраннан тыс өлтіріледі, Скотти NOMAD-тан қаза табады, бірақ қайта тірілтіледі, Ухураның жады жойылады және төрт күзетші қаза табады. Бірақ кейіпкерлер бұл жағдайға тиісті реакция көрсетпейді: экипаж әдеттегідей әңгімелесіп, оқиғаға бейжай қарап, эпизод Кирктің әзілімен аяқталады. Декандидо Ухураның қалай қалпына келтірілгені түсіндірілмегендігін де ұнатпады. 2016 жылы Time журналы NOMAD-ты франшизаның ең жақсы зұлым кейіпкерлерінің бірі деп атады. Сол жылы CNET NOMAD-ты «Жұлдыздар жолы» франшизасының 26 ең қуатты ғарыш кемесінің тізіміне қосты. Сондай-ақ 2016 жылы SyFy Нишель Николстың Ухура рөліндегі өнерін атап өтіп, бұл эпизодтағы оның ең жақсы сахналарының бірі екенін жазды.