Кіріспе

Сан-Фернандо төбесі (ресми түрде Напарима төбесі деп аталады, ал жергілікті тұрғындар оны жай ғана Төбе деп атайды) – Тринидад және Тобагодағы Сан-Фернандо қаласының орталығында орналасқан 192 метрлік төбе. Аргиллиттен құралған бұл төбе Напарима жазығындағы ең биік нүкте. Бастапқыда күмбез тәрізді, үстіңгі жағы тегіс болған төбе, 1970 жылдары шектеусіз карьер жұмыстарының салдарынан көлемінің үштен бір бөлігінен астам бөлігі қысқарды. Алғашқыда жартылай мәңгі жасыл орманмен жабылған төбе, кейіннен карьерлердің салдарынан өсірілген түрлермен алмастырылды. Төбедегі карьер жұмыстары жаңа құбылыс емес, бірақ 1970 жылдардағы мұнай өркендеу кезінде аргиллит құмтасына (құрылысқа қолданылатын) сұраныс артуы карьерлердің кеңеюіне әкелді, тіпті төбе толығымен жойылып кететіндей сезім туды. Азаматтардың наразылығы карьер жұмыстарын тоқтатуға және төбені 1980 жылғы Ұлттық парктері мен қорғалатын аумақтар жоспарына енгізуге әкелді. Тринидад және Тобагоның Орман шаруашылығы бөлімі төбені басқаруды өз міндетіне алды және төбеде келушілер орталығы мен демалыс аймағын салғаннан кейін, орталыққа келгендер оңтүстік және орталық Тринидадтың, Пария шығанағының және ашық күндері жақын орналасқан Венесуэланың жағалауының әдемі көрінісін тамашалай алады. Төбеде Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне қатысты бірнеше бекініс бар, бірақ олар көпшілікке оңай қол жетімді емес. 1980 жылдардың соңында Сан-Фернандо қаласының сол кездегі мэрі доктор Ромеш Муту қалалық әкімшілікті төбеге көшіруді ұсынды, оны Кариб теңізінің Акрополі деп атады. Алайда, бұл жоспарлар іске аспады. Сан-Фернандо қаласының және айналасындағы аудандардың тұрғындары төбені демалыс аймағы ретінде дамыту арқылы онымен қайта байланысқан. Рождество маусымында Сан-Фернандо төбесінде орналасқан үлкен жұлдыз, электр шамдарымен жарықтандырылып, айналасындағы барлық жерден көрінеді. Тайрон Калпидің (қазір BP қызметкері) магистрлік зерттеулеріне сүйене отырып, бұрынғы карьерлердегі (төбенің шамамен 3/4 бөлігін құрайтын) жалаңаш тау жыныстарының бетін қалпына келтіру үшін инновациялық жоспар әзірленді, ол Leucaena leucocephala – тез өсетін бұршақ тұқымдас ағаш түріне негіделген. Орман шаруашылығы бөлімі Калпидің жоспарларын төбені қалпына келтіру жоспарына енгізді, нәтижесінде көптеген аудандарда өте жасыл өсімдіктер өседі.