Кіріспе

IBM MQ – IBM компаниясының 1993 жылғы желтоқсан айында ұсынған хабарға бағытталған орталық бағдарламалық өнімдер отбасы. Бұл өнім бастапқыда MQSeries деп аталды, ал 2002 жылы WebSphere өнімдерінің тобына қосылу мақсатында WebSphere MQ деп қайта аталды. 2014 жылғы сәуірде IBM MQ деп қайта аталды. MQ отбасына IBM MQ, IBM MQ Advanced, IBM MQ Appliance, z/OS үшін IBM MQ және IBM Cloud-тағы IBM MQ кіреді. IBM MQ контейнерленген орналастыру опцияларын да ұсынады. MQ таратылған жүйеде тәуелсіз және бір уақытта жұмыс істемейтін қолданбалардың хабарлар арқылы қауіпсіз түрде байланысуына мүмкіндік береді. MQ көптеген платформаларда қолжетімді (IBM және басқа да платформалар), оның ішінде z/OS (mainframe), IBM i, Транзакциялық өңдеу жүйесі, UNIX (AIX, HP UX, Solaris), HP NonStop, OpenVMS, Linux және Microsoft Windows.

Хабарлама түрлері

MQ нүктеден нүктеге және Жариялау-Жазылу хабар алмасуды қолдайды.

Ерекшеліктері

Бір реттік жеткізу: MQ бір рет қана хабарды жеткізеді. Бұл қызмет сапасы хабардың жоғалуына немесе қайталануына мүмкіндік бермейді. Асинхронды хабар алмасу: MQ қолданба жасаушыларға уақытқа тәуелді емес архитектураны құруға мүмкіндік береді. Хабарларды бір қолданбадан екіншісіне, олардың бір уақытта жұмыс істеп тұрған-тұрмағанына қарамастан жіберуге болады. Егер хабарды қабылдаушы қолданба хабар жіберілген кезде жұмыс істемесе, кезек менеджері хабарды қабылдаушы сұрағанша сақтайды. Хабарламалардың реті сақталады, әдепкі бойынша бұл кезекке түскен ретімен (FIFO) және хабарламаның басымдығы бойынша болады. Деректерді түрлендіру: мысалы, үлкен эндианнан кіші эндианға немесе EBCDIC-тен ASCII-ге. Бұл хабарлама деректеріне арналған шығуларды (exits) пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Шығулар – бұл кезек менеджері хостында компиляцияланған қолданбалар, олар IBM MQ бағдарламалық жасақтамасымен деректерді түрлендіру қажет болған кезде орындалады. Хабарға бағытталған архитектуралық құрылым: IBM MQ хабарларды қабылдау арқылы басқа қолданбаларды іске қосуға мүмкіндік береді. API ауқымы: Ол Java Message Service (JMS) стандартты API-ін іске асырады, сондай-ақ JMS-тен бірнеше жыл бұрын пайда болған Message Queuing Interface (MQI) деп аталатын өзінің жеке API-сіне де ие. 8.0.0.4 нұсқасынан бастап MQ, MQ Light API-ін де қолдайды. Кластерлеу: Бірнеше MQ жүзеге асырылымдары хабарларды өңдеуді бөліседі, бұл жүктемені теңестіруге мүмкіндік береді.

Тапсырыс беру

Кезек FIFO болса да, реттілік жергілікті кезекте түскен кездегі қабылдау бойынша анықталады, емес жөнелтушіден хабарламаның жіберілуі бойынша. Хабарламаларға басымдық берілуі мүмкін, ал әдепкі бойынша кезек түскен ретімен басымдыққа ие болады. Кезектердегі хабарламалар тек жергілікті түрде қосылған жағдайда ғана қосылған ретімен болады. Хабарламаларды топтастыру арқылы хабарламалар жинағының белгілі бір ретпен сақталуын қамтамасыз етуге болады. Егер реттілік маңызды болса, онда реттілік туралы деректерді хабарламаның ішіне енгізу немесе қайтару кезегі арқылы келісім механизмін іске асыру – қосымшаның жауапкершілігі. Көбінесе, қарапайым конфигурацияларда реттілік сақталады.

Күнтізбе

Кезек менеджерінің тағы бір маңызды бөлігі – журнал. Хабар кезекке қойылғанда немесе конфигурация өзгертілгенде, деректер журналға тіркеледі. Егер қате туындаса, журнал зақымдалған объектілерді және хабарламаларды қалпына келтіру үшін пайдаланылады. Қате болған жағдайда тек тұрақты хабарламалар ғана қалпына келтіріледі, ал "тұрақты емес" хабарламалар жойылады. Тұрақты емес хабарламаларды арнасы жылдам режимде орнатылған арна арқылы жіберуге болады, мұнда арнаның істен шығуы жағдайында жеткізілім кепілденбеді. MQ дөңгелек және сызықтық журналдауды қолдайды.

Кезектердегі хаттарды алу

Ақпаратты кезектен алудың екі жолы бар: белгілі бір интервалмен кезекті тексеріп, деректердің бар-жоқтығын анықтау, немесе MQ оқиғаны тудырып, клиенттік бағдарламаға хабар келген кезде әрекет етуге мүмкіндік беру.

Версияның шыққан күні

Нұсқа атауы Шығарылған күні IBM MQ 9.3 LTS23 маусым 2022 IBM MQ 9.2 LTS 23 шілде 2020 IBM MQ 9.1 LTS 23 шілде 2018 IBM MQ on IBM Cloud 13 наурыз 2018 IBM MQ for HPE NonStop 8.023 маусым 2017 IBM MQ 9.0 LTS 2 маусым 2016 IBM MQ 8.0 23 мамыр 2014 WebSphere MQ 7.5 15 маусым 2012 WebSphere MQ 7.1 Қараша 2011 WebSphere MQ 7.0 z/OS Маусым 2008 WebSphere MQ 7.0 (Distributed, iSeries) Мамыр 2008 WebSphere MQ 6.0 z/OS Маусым 2005 WebSphere MQ 6.0 (Distributed, iSeries) Мамыр 2005 WebSphere MQ 5.3 z/OS Маусым 2002 WebSphere MQ 5.3 (Distributed, iSeries) Маусым, шілде, қазан, қараша 2002 MQSeries 5.2 (Distributed) Желтоқсан 2000 MQSeries for OS/390 V5.2 Қараша 2000 MQSeries for AS/400 V5.1 Шілде тамыз 2000 MQSeries for OS/390 V2.1 Ақпан 1999 MQSeries 5.1 Сәуір (NT), маусым 1999 MQSeries for AS/400 V4.2 Ақпан 1998 MQSeries 5.0 Қазан 1997 MQSeries for MVS/ESA 1.2 29 тамыз 1997 MQSeries for MVS 1.1.4, Маусым 1996 MQSeries 2.2 (Sun OS/Solaris, DC/OSx) Маусым, шілде 1996 MQSeries 2.0 Windows NT 2 тоқсан 1996 MQSeries 2.2 (HP, SCO) 4 тоқсан 1995 MQSeries for MVS 1.1.3 Мамыр 1995 MQSeries 2.0 (OS/2, AIX) Ақпан 1995 (ezBridge соңының басталуы) MQM/400 V3 4 тоқсан 1994 ezBridge Transact for MQSeries 3.0 Шілде 1994 MQSeries for MVS 1.1.2 Маусым 1994 MQM/400 V2.3 Ақпан/Сәуір 1994 ezBridge Transact for MQSeries Наурыз, қыркүйек, қараша, желтоқсан 1993 (әртүрлі платформалар) MQSeries for MVS V1.1.1 31 желтоқсан 1993

Қолдау нұсқасының аяқталу күні

Келесі кесте MQ бағдарламалық жасақтамасына қатысты. MQ құрылғысының микрокодтық және аппараттық өмірлік циклының мерзімдері осы кестеде көрсетілгеннен өзгеше. Версия атауы Жалпы қолжетімділік Маркетингтің тоқтатылуы Қолдаудың тоқтатылуыIBM MQ 9.323 2022 маусым IBM MQ 9.223 2020 шілде IBM MQ 9.1 2018 жылдың 23 шілдесі 2023 жылдың 15 қыркүйегі 2023 жылдың 30 қыркүйегі IBM MQ 9.0 2016 жылдың 2 маусымы 2021 жылдың 17 қыркүйегі 2021 жылдың 30 қыркүйегі IBM MQ 8.0 2014 жылдың 13 маусымы 2020 жылдың 17 сәуірі 2020 жылдың 30 сәуірі WebSphere MQ 7.5 2012 жылдың 6 шілдесі 2016 жылдың 16 желтоқсаны 2018 жылдың 30 сәуірі WebSphere MQ 7.1 2011 жылдың 25 қарашасы 2016 жылдың 12 шілдесі 2017 жылдың 30 сәуірі

Архитектуралық анықтама

Компьютерлердің пайда болуымен IBM жаңа технологияны хабар алмасу қажеттілігіне қолдану мүмкіндігін байқады. 1960 жылдардың басында IBM, IBM 7740 Коммуникациялық басқару жүйесі мен IBM 7750 Бағдарламаланған таратуды басқаруды ұсынды, бұл бағдарламаланатын хабар алмасу жүйелері болды. IBM System/360 1964 жылдың сәуірінде жарияланды, осымен BTAM және QTAM (Негізгі және кезектелген телекоммуникацияларға қолжеткізу әдістері) сияқты коммуникациялық қолжеткізу әдістері келді. 1971 жылы TCAM, Телекоммуникацияларға қолжеткізу әдісі, пайдаланушыларына хабар алмасудың немесе хабарды бағыттаудың жетілдірілген түрін ұсынды. TCAM кеңінен қабылданды, әсіресе қаржы және брокерлік салаларында. Ол кейінірек MQ-де болғандай асинхронды хабар алмасуды қолдады. TCAM 3.0, MQ сияқты, көп ұзамай қалпына келтіру үшін қайта пайдалануға болатын дискідегі хабарламалар кезектеріне қосылды. TRANSIENT деректер жиынтығына (динамикалық хабарламалар кезектері) қолжеткізу үшін жоғары деңгейдегі PL/I бағдарламасын пайдалануға болады. Өткінші деректер жиынтығынан хабарды оқу, хабардың кезектен алынып тасталуына әкелді, MQ-мен оқылмайтын READ сияқты. 1970 жылдардың соңында транзакцияларды басқару жүйелері пайда болды, олардың әрқайсысы индустрияда көшбасшылық позицияға қол жеткізуге тырысты. IBM ішінде CICS және IMS транзакцияларды басқару қажеттілігін шешу үшін стратегиялық өнімдер ретінде таңдалды. CICS және IMS-тің әрқайсысының хабар алмасудың өз нұсқасы болды, IMS алдыңғы кезек жүйесі болды, ал CICS-тің хабар алмасудың негізі ретінде уақытша деректері болды. CICS 1968-1971 жылдар аралығында транзакцияларды басқарудың танымал жүйесі ретінде орнықты. TCAM-ті хабарларды өңдеу мүмкіндіктері үшін қабылдаған пайдаланушылар енді TCAM-ті CICS-пен біріктіруді қалады. 1971 жылдың желтоқсанында IBM, 1972 жылдың желтоқсанында жеткізілетін CICS/OS Standard өнімінің бөлігі ретінде TCAM-ті CICS қолдауы туралы жариялады. Бұл қызығушылық танытқан клиенттерге TCAM-тің хабарларды өңдеу артықшылықтарын пайдалануға және TCAM-мен байланысты терминалдарды немесе компьютерлерді CICS онлайн-қолданбаларымен байланыстыруға мүмкіндік берді. 1973 жылдың қаңтарында TCAM, CICS/OS Standard Version 2.3 арқылы қолдау табады. Алайда, 1973 жылдың ақпанында жарияланған және 1974 жылдың маусымында жеткізілген CICS/VS бастапқы шығарылымында TCAM қолдауы болмады. Әрине, CICS TCAM клиенттерінің көптегені бұл өнім бағытына наразы болды. CICS TCAM клиенттерінің қысымымен 1974 жылдың қыркүйегінен бастап CICS/VS 1.1 өнімінде TCAM-ті CICS қолдауы қайта жаңартылды. Бұрынғы DCB қолдауымен қатар, TCAM қолдауын қайта жаңарту арқылы CICS VTAM арқылы TCAM қолжеткізуін қолдай бастады, ол ACB қолдауы деп те аталады. CICS TCAM ACB қолдауы 1990 жылы CICS/ESA Version 3 өнімінен бастап тоқтатылды. 1992 жылы IBM MQSeries деп аталатын жаңа өнімді жариялады. Бұл бренд 2002 жылы WebSphere отбасылық атауын және өнімді қолдау үшін WebSphere MQ (кейде WMQ деп қысқартылады) деп қайта аталды. 2014 жылы IBM MQ деп қайта аталды. MQ, TCAM функционалдығын тек IBM жүйелерінен барлық басқа платформаларға кеңейтуі керек еді. MQ әртүрлі жүйелердің бір-бірімен байланысуына мүмкіндік беретін архитектураға ие (мысалы, IBM, HP, Sun, Tandem және т.б.). MQ басқа кез келген MQ сәйкес жүйеге деректерді жіберу және алу үшін CICS жүйелерімен бірге пайдаланылуы мүмкін. MQ-ны CICS жүйесінде жұмысты бастау үшін немесе CICS транзакциясын басқа CICS немесе CICS емес жүйеде жұмысты бастау үшін пайдалануға болады. IBM MQ қазір 80 түрлі ортаны қолдайды және индустриядағы хабарды жеткізуге кепілдік беретін коммутациялау/бағыттау өнімінің жетекшісі болды.

MQ және веб-қызметтері

IBM MQ сервистік бағытталған архитектураларды құру үшін негіз ретінде қолданылуы мүмкін. MQ арқылы жұмыс істейтін веб-қызметтерге ескі бағдарламаларды түрлендіруге көмектесетін бірнеше қосымша өнімдер бар. Ірі, әртүрлі кәсіпорындар көбінесе бизнес-желілерге, функционалдық немесе басқару аймақтарына негізделген белгілі бір дербес домендердің федерациясы түрінде көрінеді. Мұндай жағдайларда, кейбір қызметтер тек бір доменде ғана ортақ пайдаланылуы немесе қайта қолданылуы мүмкін, ал басқалары бүкіл кәсіпорында ортақ пайдаланылуы немесе қайта қолданылуы мүмкін. IBM MQ бизнес-желілер немесе басқа да бөлек бизнес-домендер арасында байланыс құруға мүмкіндік береді. IBM MQ өнімдер отбасының бір бөлігі болып табылатын IBM App Connect Enterprise (бұрынғы IBM Integration Bus / WebSphere Message Broker) кезекке негізделген архитектураларға кең және сенімді кеңейтімдер жиынтығын ұсынады. IBM Integration Bus-ты пайдалану арқылы қолданушылар кез келген кезекке негізделген қосымшамен өзара әрекеттесе алатын WSDL файлдарын қолдайтын WebServices интерфейсін іске асыруы мүмкін.