Кіріспе

Christafari – 1989 жылы құрылған американдық христиандық регги тобы. Ол Иса Мәсіхке ден қойып, американдық және қайта туған христиан, дін қызметкері Марк Мордың (23 қазан 1971 жылы туған) жетекшілігінде жұмыс істейді. Мор 17 жасқа дейін растафари дінін ұстанған.

Өмірбаян

Мохр есірткіге тәуелді, бунтар жас кезінде регги музыкасына қызығып, 1986 жылы Ямайкаға сапар шеккеннен кейін марихуана өсіруші және растафариан болып кетті. Ол регги музыкасын жақсы меңгеріп, көптеген регги әндерінде қолданылатын ямайкалық патои диалектін үйренді. 1989 жылы он жеті жасар Мохр марихуана қолдануын тоқтатып, өмірін Исаға арнады. Екі аптадан кейін тағы бір христиандық жастар лагерінде Мохр таланттар кешінде алғашқы евангелистік регги әнін – «Маған қажеттінің бәрін бер» деп орындады. Сол күні бас-гитарист: «Сен енді растафариан емессің, енді сен – христафариансың» деді. Осы ат ұмытылған жоқ. Бастапқыда «Кристафариандар» деп аталған Марк алғашқы бірнеше концерттерінде (1989 жылдың қыркүйек және қазан айлары) «Steadfast» тобының қолдауына ие болды. Соңында Мохр атауын «Christafari» деп қысқартты (Христос алыстағы көз деп айтылады) және өзінің музыкалық тобын құрды. 1993 жылы Мохр Биола университетіне түсіп, 1997 жылы діни қызметкер ретінде тағайындалды. Christafari-дің алғашқы альбомы «Reggae Worship» Billboard чарттарына еніп, DC Talk тобының TobyMac-тің назарын аударды, ол топты Gotee Records лейблына қол қойды. Олардың екінші альбомы «Soulfire» жаңа лейбл үшін ерте табысқа жетті. Олардың үшінші альбомы «Valley of Decision» да Gotee лейблында Billboard чартының топ 15-іне 32 апта бойы еніп, журналдың «Ең үздік регги альбомдары» чартының топ 10-дығына да ілесіп отырды. Содан кейін Christafari «DubSound&Power» альбомын шығарды, бұл топтың алғашқы дуб альбомы және, мүмкін, ең алғашқы христиандық дуб альбомы болды. Осыдан кейін топ «Palabra Sonido Y Poder» (Word Sound & Power) атты испандық дебютін шығарды, онда «El Amor De Mi Vida» (Латын Америкасының 11 елінде бірінші орын алған) синглы бар еді. Одан кейін Christafari «Gravity» (2003), «Gravitational Dub» (2004) және алғашқы балалар альбомы «Reggae Sunday School» (2005) шығарды. 2007 жылы Christafari-дің «To the Foundation» альбомы жарық көрді. «To the Foundation» альбомын насихаттау мақсатында Christafari 20 елде 180 концерт берді. 2009 жылдың басында топ студияға қайта оралып, 20 жылдығына арналған «No Compromise» альбомын жазды, содан кейін Еуропа, Латын Америкасы және АҚШ-та гастрольдік турлар ұйымдастырды. 2009 жылдың соңында топ «Zionic Sounds Dub Lab» студиясына оралып, екінші испандық альбомын – «Reggae De Redencion» жазды. Бұл жоба 2010 жылдың ортасында жарық көрді. 2011 жылдың соңында олар екі дуб альбомын шығарды: «Majestic Heights in Dub» және «Dub Shots». Сонымен қатар, олар «Gospel Reggae Praise» жинақ альбомын шығарды. 2012 жылы Christafari «Reggae Worship: A Roots Revival» альбомын шығарды, бұл шамамен 20 жылдан бергі алғашқы табыну альбомы болды. Бұл альбом оларды тағы да Billboard чарттарына шығарды. Альбом Billboard регги чартында 3-орынға, Billboard христиандық альбомдар чартында 10-орынға және тәуелсіз альбомдар чартында 39-орынға ие болды. Альбом шыққаннан кейін тоғыз ай өткен соң Christafari Billboard регги альбомдар чартында 1-орынға көтерілді. Бұл Billboard тарихында христиан әртісінің алғаш рет осы көрсеткішті жеткені болды. Топ сонымен қатар ABC Family телеарнасының «The 700 Club» бағдарламасында және TBN арнасында Гавайиде түсірілген концерттік бейнежазбада пайда болды. Christafari-дің келесі толық альбомдары – «Reggae Christmas», «Greatest Hits Vol. 1», «Greatest Hits Vol. 2», «Anthems», «Hearts of Fire» және «Original Love» Billboard регги чарттарында 1-орынға ие болды. 2009 жылы Christafari «Rank and File» атты өзінің кинокомпаниясын құрды. Қазіргі уақытта топтың YouTube-та 80-нен астам бейнеклипі бар, оның ішінде «Hosanna», «Oceans» және «Here I Am To Worship» сияқты миллиондаған көрушіге ие болған хиттері де бар. 2012 жылы топ толық уақытты музыканттар (музыкалық миссионерлер) болуға шешім қабылдағаннан бері, олар жылына 125-ке жуық рет әлемнің барлық континенттерінде қызмет етуде. Соңғы жылдарға дейін Christafari 35 елде, 46 штатта, 2 Олимпиада ойынында және АҚШ президентінің алдында өнер көрсетті. Топтың 2017 жылғы «Hearts of Fire» альбомы Billboard Reggae Albums чартында 1-орынға еніп, олардың осы чарттағы үшінші 1-орынды альбомы болды. 2018 жылдың 13 сәуірінде Christafari «Original Love» (Lion of Zion Entertainment) студиялық альбомын шығарды, ол Billboard регги альбомдар чартында 1-орынға ие болды. Бұл топтың қатарынан жетінші альбомы, чартта 1-орынға дебют жасаған. Кейінгі альбомдар «99.4.1 (Reckless Love)» және «Dub Supreme» (2018 және 2019 жылдары) және көптен күткен «Musicianaries: At Any Cost» (2020) болды. Топ осы альбомдарды насихаттау үшін жылына шамамен 25 елге сапар шегеді.

Стиль

Бастапқыда Кристафаридің өлеңдері растафарилерге деген ықылас, есірткіге тәуелді контрмәдениетке жетіп, евангелистік христиандық үгіл тарату ниетімен ерекшеленді. Мысал ретінде "Why You A Go Look?" (WordSound&Power) және "Оның Ұлылығының үйретіктері" (Регги құтқарылу әндері II) әндерін келтіруге болады. Бұл әндер Эфиопияның бұрынғы императоры Хайле Селасси I-нің сөздерін пайдаланып, осы христиан патшасын Құдайдың жалғыз ұлы ретінде құрметтеуге қарсы тұрады. Музыкалық тұрғыдан алғанда, топ құлшылық, регги және дэнсхоллды біріктіріп, өзінің ерекше дыбысын жасайды. Жанды духовой аспаптар мен әйелдердің бай гармониясы (Авион Блэкмен орындайды) тобында сегіз мүше бар. 1997 жылы топтағы дау-жанжал бөлінуге әкелді. Мор бұл бөліністен кейін WordSound&Power шығарып, Lion of Zion Entertainment құрды. Эрик Сундин және басқалар Temple Yard құрды. Кристафари регги мен дэнсхоллды жалғастырса, Temple Yard фьюжн стиліне бет бұрды, UB40 немесе Big Mountain сияқты артистерге тән поп, регги, соул және госпел музыкасының ықпалын көрсетті. Temple Yard 1999 жылы Gotee Records лейблында бір альбом шығарды, содан кейін 2002 және 2005 жылдары екі тәуелсіз альбом шығарып, кейін тарап кетті.

Растафарилер

Кейбір растафарилер ренжіді, себебі бірнеше Christafari мүшелері дрейстер киеді және бұрын олар өздерінің түстерін (қызыл, алтын және жасыл) барлық адамдарға ұнау үшін және растафарилерді Мәсіхке баулуға тырысты. Кейбір растафарилер бұл тәсілді қабылдамайды және Christafari-дің уағызын Селасси I-нің құдайлығына тікелей шабуыл деп санайды. Christafari олардың тек Хайле Селассидің өзі қойған міндетті орындап жатқанын айтады. Ол өзі Мәсіх екенін ашық мойындамады және "Біз әпкелеріміз бен бауырларымызды Құтқарушы Иса Мәсіхке бастау үшін еңбек етейік" деді. Селасси – Эфиопия православие христиан болған және көптеген растафарилер өздерін сондай деп есептейді, бірақ басқалары дін бойынша еврей, ал идеология бойынша растафари деп санайды. Christafari нақты қайта туған евангелистік христиандар.