Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1977 жылдан 1982 жылға дейін Үндістан Президенті
President of India from 1977 to 1982
Нейлам Санжива Редди (19 мамыр 1913 – 1 маусым 1996) – үнді саясаткері, 1977 жылдан 1982 жылға дейін Үндістанның алтыншы президенті болған. Тәуелсіздік қозғалысында Үндістан Ұлттық Конгресс партиясымен саяси мансабын бастаған ол, тәуелсіз Үндістанда бірнеше маңызды лауазымдарда болды – Андхра штатының вице-премьері, Андхра Прадештің бірінші бас министрі, екі рет Лок Сабха спикері және Одақтың министрі – Үндістан президенті болғанға дейін. Қазіргі Андхра Прадеш штатының Анатапур ауданында дүниеге келген Редди Адайарда мектеп бітіріп, Анатапурдағы Мемлекеттік өнер колледжіне түсті. Ол Үндістанның тәуелсіздігі үшін күрескен белсенді болды және «Үндістанды тастап кету» қозғалысына қатысқандығы үшін түрмеге қамалды. 1946 жылы ол Мадрас заң шығарушы жиналысына Конгресс партиясының өкілі ретінде сайланды. Редди 1953 жылы Андхра штатының бас вице-министрі, ал 1956 жылы Андхра Прадештің бірінші бас министрі болды. 1964 жылдан 1967 жылға дейін ол премьер-министр Лал Бахадур Шастри мен Индира Ганди үкіметтерінде Одақтың министрі болды, ал 1967 жылдан 1969 жылға дейін Лок Сабха спикері қызметін атқарды. Кейін ол белсенді саясаттан шығып, 1975 жылы Индира Ганди үкіметіне қарсы «Тотальді революция» шақыруына жауап ретінде қайта оралды. 1977 жылы Халық партиясының үміткері ретінде Парламентке сайланған Редди бірауыздан Алтыншы Лок Сабханың спикері болып сайланды және үш айдан кейін қарсылығызсыз Үндістан Президенті болып сайланды. Президент ретінде Редди Морарджи Десай, Чаран Сингх және Индира Ганди премьер-министрлерімен бірге жұмыс істеді. 1982 жылы Реддидің орнына Ғиани Зайл Сингх келді, ол Аннатапурдағы шаруа қожалығына зейнетке шықты. 1996 жылы қайтыс болды, оның жерлеу орны Бангалор қаласындағы Калпалли зиратында. 2013 жылы Андхра Прадеш үкіметі Реддидің туғанына 100 жыл толуын атап өтті.
Neelam Sanjiva Reddy (; 19 May 1913 – 1 June 1996) was an Indian politician who served as the sixth president of India, serving from 1977 to 1982. Beginning a long political career with the Indian National Congress Party in the independence movement, he went on to hold several key offices in independent India – as Deputy Chief minister of Andhra state and the first chief minister of Andhra Pradesh, a two time Speaker of the Lok Sabha and a Union Minister— before becoming the Indian president. Born in present day Anantapur district, Andhra Pradesh, Reddy completed his schooling at Adayar and joined the Government Arts College at Anantapur. He quit to become an Indian independence activist and was jailed for participating in the Quit India Movement. He was elected to the Madras Legislative Assembly in 1946 as a Congress party representative. Reddy became the deputy chief minister of Andhra State in 1953 and the first Chief Minister of Andhra Pradesh in 1956. He was a union cabinet minister under Prime Ministers Lal Bahadur Shastri and Indira Gandhi from 1964 to 1967 and Lok Sabha Speaker from 1967 to 1969. He later retired from active politics but returned in 1975, responding to Jayaprakash Narayan's call for "Total Revolution" against the Indira Gandhi Government. Elected to Parliament in 1977 as a candidate of the Janata Party, Reddy was unanimously elected Speaker of the Sixth Lok Sabha and three months later was elected unopposed as President of India. As president, Reddy worked with Prime Ministers Morarji Desai, Charan Singh and Indira Gandhi. Reddy was succeeded by Giani Zail Singh in 1982 and he retired to his farm in Anantapur. He died in 1996 and his samadhi is at Kalpally Burial Ground, Bangalore. In 2013, the Government of Andhra Pradesh commemorated Reddy's birth centenary.
Білім және отбасы
Редди 1913 жылдың 19 мамырында Мадрас президенттігінің (қазіргі Андхра-Прадеш штатының Анатапур ауданы) Илур ауылында телугу тілінде сөйлейтін индуист отбасында дүниеге келді. Ол Мадрастағы Адайардағы Теософиялық жоғары мектепте оқыды, кейін Мадрас университетінің филиалы – Анатапурдағы Мемлекеттік өнер колледжіне бакалавр дәрежесіне оқуға түсті. 1958 жылы Тирупати қаласындағы Шри-Венкатешвара университеті оны құруға қосқан үлесі үшін құрметті заң докторы дәрежесімен марапаттады. Редди саясаткер Т. Наги Реддидің қарындасы Нилам Нагаратнаммаға үйленді. Олардың бір ұлы мен үш қызы болды.
Reddy was born into a Telugu speaking Hindu family in Illur village, Madras Presidency (present day Anantapur district, Andhra Pradesh) on 19 May 1913. He studied at the Theosophical High School at Adayar in Madras and later enrolled at the Government Arts College at Anantapur, an affiliate of the University of Madras, as an undergraduate. In 1958, Sri Venkateswara University, Tirupati bestowed the degree of Honorary Doctor of Laws on him because of his role in its founding. Reddy was married to Neelam Nagaratnamma, the sister of politician T. Nagi Reddy. The couple had one son and three daughters.
Үндістанның тәуелсіздік қозғалысындағы рөлі
Редди 1929 жылы шілдеде Махатма Гандидің Анантапурға сапарынан кейін британдық тәуелсіздікке қарсы Үндістанның күресіне қосылды және 1931 жылы колледжді тастап кетті. Ол Жастар лигасымен жақын байланыста болды және студенттік сатьяграхаға қатысты. 1938 жылы Редди Андхра-Прадеш провинциялық конгресс комитетінің хатшысы болып сайланды және он жыл бойы осы қызметте болды. "Үндістанды тастау" қозғалысы кезінде ол тұтқындалды және 1940-1945 жылдар аралығында көбінесе түрмеде отырды. 1942 жылдың наурыз айында босатылғаннан кейін, ол тамыз айында қайтадан тұтқындалып, Амраоти түрмесіне жіберілді, онда ол 1945 жылға дейін белсенділер Т. Пракасам, С. Сатьямурти, К. Камарадж және В.В. Гиримен бірге уақыт өткізді.
Reddy joined the Indian struggle for independence from the British Raj following Mahatma Gandhi's visit to Anantapur in July 1929 and dropped out of college in 1931. He was closely associated with the Youth League and participated in a student satyagraha. In 1938, Reddy was elected Secretary of the Andhra Pradesh Provincial Congress Committee, an office he held for ten years. During the Quit India Movement, he was imprisoned and was mostly in jail between 1940 and 1945. Released in March 1942, he was arrested again in August and sent to the Amraoti jail where he served time with activists T Prakasam, S. Satyamurti, K Kamaraj and V V Giri till 1945.
Саяси мансап
1946 жылы Мадрас заң шығарушы жиналысына Конгресс өкілі ретінде сайланған Редди, Конгресс партиясының заң шығарушы жиналыстағы хатшысы болды. Ол сондай-ақ Мадрас штатынан Үндістан Конституциялық Ассамблеясының мүшесі болды. 1949 жылдың сәуірінен 1951 жылдың сәуіріне дейін Мадрас штатының тыйым салу, тұрғын үй және орман шаруашылығы министрі қызметін атқарды. Редди 1951 жылғы Мадрас заң шығарушы жиналысына сайлауда коммунистік көшбасшы Таримела Наги Реддиге, оның жеңгесіне жеңіліп қалды.
Elected to the Madras Legislative Assembly in 1946 as a Congress representative, Reddy became secretary of the Congress' legislature party. He was also a Member of the Indian Constituent Assembly from Madras. From April 1949 to April 1951, he was the Minister for Prohibition, Housing and Forests of the Madras State. Reddy lost the 1951 election to the Madras Legislative Assembly to the Communist leader Tarimela Nagi Reddy, his brother in law.
Андхра штатының бас вице-министрі
1951 жылы қызықты тартысқа толы сайлауда Н.Г. Ранганы жеңіп, ол Андхра-Прадеш Конгресс комитетінің президенті болып сайланды. 1953 жылы Андхра штаты құрылғанда Т. Пракасам бас министр, ал Редди оның орынбасары болды.
In 1951, in a closely contested election, he was elected President of the Andhra Pradesh Congress Committee defeating N G Ranga. When the Andhra State was formed in 1953, T. Prakasam became its Chief Minister and Reddy became the deputy.
Андхра Прадештің бас министрі (1956-1960, 1962-1964)
Телаңғананы Андра штатына қосу арқылы Андра Прадеш штаты құрылғаннан кейін Редди 1956 жылдың 1 қарашасынан 1960 жылдың 11 қаңтарына дейін оның бірінші бас министрі болды. Ол екінші рет 1962 жылдың 12 наурызынан 1964 жылдың 20 ақпанына дейін бас министр болды, осылайша ол бес жылдан астам уақыт бойы осы лауазымды иеленді. Редди Шри-Калахасти және Дхоне сайлау округтерінен сайланды. Оның басқару кезеңінде Нагарджуна Сагар және Шрисайлам көп мақсатты өзен аңғары жобалары бастамаға алынды. Кейіннен Андхра Прадеш үкіметі Шрисайлам жобасын Нилам Санжива Редди Сагары деп атады. Редди басқарған Конгресс үкіметтері ауылдық даму, ауыл шаруашылығы және оған байланысты салаларға баса назар аударды. Индустрияландыруға қарай бет бұру шектеулі болды және көбінесе орталық үкіметтің штаттың ірі мемлекеттік кәсіпорындарына жасаған инвестицияларымен байланысты болды. Реддидің бас министр ретіндегі бірінші мерзімі 1960 жылы, ол Үндістан Ұлттық Конгресінің президенті болып сайланғаннан кейін, отставкаға шығуымен аяқталды. 1964 жылы ол автобус бағыттарын мемлекеттік меншікке беру ісі бойынша Жоғарғы Соттың Андхра Прадеш үкіметіне қатысты қолайсыз пікірлерін білдіргеннен кейін өз еркімен отставкаға кетті. Редди өзінің рөлін «парламент сақшысы» деп сипаттады. Дегенмен, ол Премьер-министр Индира Гандимен парламентте бірнеше рет қарым-қатынасқа түсті, бұл екі жыл өткен соң, ол Закер Хуссейннің орнына Конгресс партиясының президенттік лауазымына үміткер болып тағайындалғанда қымбатқа түсті.
After the formation of the state of Andhra Pradesh by incorporating Telangana with the Andhra State, Reddy became its first Chief Minister from 1 November 1956 to 11 January 1960. He was Chief Minister for a second time from 12 March 1962 to 20 February 1964, thus holding that office for over five years. Reddy was MLA from Sri Kalahasti and Dhone respectively during his stints as Chief Minister. The Nagarjuna Sagar and Srisailam multipurpose river valley projects were initiated during his tenure. The Government of Andhra Pradesh later renamed the Srisailam project to Neelam Sanjiva Reddy Sagar in his honour. The Congress governments under Reddy placed emphasis on rural development, agriculture and allied sectors. The shift towards industrialisation remained limited and was largely driven by the central government's investments in large public sector enterprises in the state. Reddy's first term as Chief Minister ended in 1960 after he resigned on being elected President of the Indian National Congress. In 1964, he resigned voluntarily following unfavourable observations made against the Government of Andhra Pradesh by the Supreme Court in the Bus Routes Nationalisation case. Reddy described his role as being the 'watchman of the Parliament'. He however had several hostile encounters with Prime Minister Indira Gandhi in the House that proved costly when he became, two years later, the Congress Party's nominee to succeed Zakir Hussain as president.
1969 жылғы президенттік сайлау
1969 жылы президент Закир Хусейннің қайтыс болуына байланысты Конгресс партиясы Синдикат фракциясының мүшесі Реддиді президенттікке кандидат ретінде ұсынды, бірақ премьер-министр Индира Ганди оған қарсы шықты. Ол Реддиді Конгресс партиясының ресми кандидаты ретінде қабылдауға мәжбүр болды және оның сайлануы Синдикаттың оны қызметтен шеттетуіне мүмкіндік береді деп қорқыды. Ол Конгресс заң шығарушыларын партиялық бағытқа соқыр сеніммен емес, "өзінің ішкі сезімімен дауыс беруге" шақырды, бұл тәжірибелі түрде тәуелсіз кандидат В.В.Гириге қолдау көрсетуге шақыру болды. 1969 жылдың 16 тамызында өткен тартысты сайлауда В.В.Гири бірінші кезектегі дауыстардың 48,01 пайызын жеңіп, екінші кезектегі дауыстарды санағанда көпшілік дауысқа ие болды. Соңғы есепте Гири президенттікке сайлану үшін қажетті квотадан артық дауыс алды, ал Редди дауыс жинады. Бұл сайлау Конгресс партиясы ішіндегі келіспеушіліктерге әкеліп соқты және 1969 жылғы тарихи жарылысқа және одан кейін Индира Гандидің үнді саясатындағы өрлеуіне ұласты. Кейін Редди сайлауға қатысу үшін Лок Сабха спикері лауазымынан кетіп, белсенді саясаттан шығып, Анандапурға көшіп, шаруашылықпен айналыса бастады.
In 1969, following President Zakir Husain's death, the Congress party nominated Reddy, a member of its Syndicate faction, as candidate for president although Prime Minister Indira Gandhi opposed him. She was forced to accept Reddy as the Congress party's official candidate and feared his election would allow the Syndicate to expel her from office. She asked Congress legislators to "vote according to their conscience" rather than blindly toe the Party line, in effect giving a call to support the independent candidate V V Giri. In a closely fought election held on 16 August 1969, V V Giri emerged victorious, winning 48.01 per cent of the first preference votes and subsequently getting a majority on counting the second preference votes. In the final tally, Giri had votes against the quota of votes required to be elected president and Reddy had votes. The election led to much discord within the Congress Party and culminated in the historic split of 1969 and the subsequent rise of Indira Gandhi in Indian politics. Subsequently, Reddy, who had resigned as Speaker of the Lok Sabha to contest the election, retired from active politics and moved back to Anantapur where he took to farming.
Белсенді саясатқа оралу (1975-1982)
Жаяпракаш Нараянның «Тотальді революция» шақыруына жауап ретінде Редди 1975 жылы саяси қуғын-сүргіннен шықты. 1977 жылдың қаңтарында ол «Жаната» партиясы комитетінің мүшесі болды, ал наурыз айында Андхра-Прадеш штатындағы Нандиал (Лок Сабха округі) сайлау округінен «Жаната» партиясынан кандидат ретінде жалпы сайлауға қатысты. Ол Андхра-Прадеш штатынан Конгресс партиясынан басқа кандидаттардың арасында сайланған жалғыз өкіл болды. Премьер-министр Индира Ганди басқаратын Конгресс партиясы жеңіліске ұшырады, бұл Үндістанда 30 жылдық Конгресс үкіметінің аяқталуын білдірді, ал Мораржи Десай басшылығымен бес партиядан құралған коалиция билікке келді. Редди 1977 жылдың 26 наурызында бірауыздан Алтыншы Лок Сабханың спикері болып сайланды. Бірақ ол бірнеше айдан кейін 1977 жылдың шілдесінде өткен президенттік сайлауға қатысу үшін отставкаға кетті.
In response to Jayaprakash Narayan's call for a Total Revolution, Reddy emerged from his political exile in 1975. In January 1977, he was made a member of the Committee of the Janata Party and in March, he fought the General Election from the Nandyal (Lok Sabha constituency) in Andhra Pradesh as a Janata Party candidate. He was the only non Congress candidate to be elected from Andhra Pradesh. The Congress Party led by Prime Minister Indira Gandhi was defeated, ending 30 years of Congress rule in India and a five party coalition with Morarji Desai as its leader came to power. Reddy was unanimously elected Speaker of the Sixth Lok Sabha on 26 March 1977. However he resigned a few months later to contest in the presidential elections of July 1977.
1977 жылғы президенттік сайлау
1977 жылғы президенттік сайлаудың қажет болуының себебі, билікте болған Фахруддин Али Ахметтің қайтыс болуы болды. Премьер-министр Морарджи Десай биші Рукмини Деви Арундалені осы лауазымға ұсынғысы келгенмен, ол ұсыныстан бас тартты. Редди барлық саяси партиялардың, оның ішінде оппозициялық Конгресс партиясының бірауыздан қолдауымен қарсылығызсыз сайланды. 64 жасында ол 2022 жылы Друпади Мурму президент болып сайланғанға дейін Үндістан президенті болып сайланған ең жас адам болды. Сонымен қатар, ол екі рет – 1969 жылы В.В. Гириге қарсы және 1977 жылы президенттікке түскен жалғыз кандидат болды. Президенттікке 37 кандидат өтініш берген, олардың 36-сы сайлау комиссиясы тарапынан қабылданбады. Бұл қабылдамаудан кейін Редди сайлауды қажетсіз ететін жалғыз жарамды кандидат болып қалды. Осылайша Редди Үндістан президенті ретінде бәсекелестіксіз сайланған алғашқы адам болды және әлі күнге дейін қарсылығызсыз сайланған жалғыз президент болып табылады.
The presidential election of 1977 was necessitated by the death in office of the incumbent Fakhruddin Ali Ahmed. Although Prime Minister Morarji Desai wanted to nominate danseuse Rukmini Devi Arundale for the post, she turned down the offer. Reddy was elected unopposed, the only President to be elected thus, after being unanimously supported by all political parties including the opposition Congress party. At 64, he was the youngest person to be elected President of India until Droupadi Murmu was elected President in 2022. He was also the only serious presidential candidate to have contested twice – in 1969 against V V Giri and in 1977. 37 candidates had filed their nominations for the presidency of whom 36 were rejected by the returning officer. Following these disqualifications, Reddy remained the only validly nominated candidate in the fray which made elections unnecessary. Reddy thus became the first person to be elected President of India without a contest and remains the only President to have been elected unopposed.
Үндістан Президенті
Нейлам Санжива Редди 1977 жылдың 21 шілдесінде сайланды. Редди Үндістанның тәуелсіздігінің отызыншы жылдығы қарсаңында, ол Президент резиденциясынан кішірек үйге көшетінін және Үндістанның кедей халқымен ынтымақтастықпен 70 пайыз жалақысын төмендететінін жариялады.
Neelam Sanjiva Reddy was elected on 21 July 1977 Reddy announced, on the eve of India's thirtieth anniversary of Independence, that he would be moving out of the Rashtrapati Bhawan to a smaller accommodation and that he would be taking a 70 percent pay cut in solidarity with India's impoverished masses.
Мораржи Десай үкіметі (1977 1979)
Редди мен Десай арасындағы қарым-қатынас оның ұлы Канти Десайды саясатта ілгерілетуі және Андхра-Прадештегі жер шегі мәселесі бойынша бас министрлер Венгала Рао мен Чанна Реддимен Десайдың байланысы салдарынан тез нашарлады. Халық партиясынан және кабинеттен көптеген адамдардың партиядан шығуынан кейін Мораржи Десайдың 30 айлық үкіметі 1979 жылдың шілдесінде Реддиге өкімдерін тапсырғаннан кейін құлап, парламентте үкіметке сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс кезегі жетпеді. Десайдың отставкасынан кейін Реддидің қадамдары көп пікірталас тудырды. Оның Десайдың отставкасын балама үкімет құрылмас бұрын қабылдауы атқарушы биліктегі министрлік орынның бос қалуына әкелді, деп мәлімдеді Х. М. Сирвай. Десайды қолдаған Халық партиясының фракциясы 205 депутаттың қолдауын сақтап тұрды, ал Чаран Сингхтың 80 депутаты болды.
Relations between Reddy and Desai soon soured over the latter's promotion of his son, Kanti Desai, in politics and over Desai's communication with Chief Ministers Vengala Rao and Channa Reddy on the issue of land ceilings in Andhra Pradesh. Following mass defections from the Janata Party and from the cabinet, Morarji Desai's 30 month old government ended in July 1979 after he handed in his resignation to Reddy before a no confidence motion could be tabled against his government in Parliament. Reddy's actions following Desai's resignation have been much debated. His decision to accept Desai's resignation before an alternative government created a ministerial vacuum in the executive according to H. M. Seervai. The faction of the Janata Party supporting Desai continued to have the support of 205 MPs as opposed to Charan Singh's 80 MPs.
Шаран Сингх үкіметі (1979)
Десайдың отставкасынан және оның басшылығымен құрылған Джаната үкіметінің құлауынан кейін Редди Чаран Сингхті премьер-министр етіп тағайындады. Бұл оның тамыз айының соңына дейін парламентте көпшілігін дәлелдеуі шартымен болды. Сингх 1979 жылдың 28 шілдесінде ант берді, бірақ Редди оны 20 тамызда шақырғанда, көпшілігін дәлелдеу үшін парламентке ешқашан келмеді. Редди оны премьер-министр етіп тағайындады, себебі ол бәсекелесі, бұрынғы премьер-министр Индира Ганди бастаған оппозициялық Конгресс партиясының қолдауымен парламенттік көпшілікке ие екенін растаған хат тапсырған болатын. Ганди өзінің қолдауы үшін оны және ұлы Санжай Гандини соттау үшін арнайы соттарды құру туралы заңды жоюды талап етті – бұл талап Чаран Сингх үшін қабылдауға келмейтін нәрсе еді. Оның үкіметі 24 күнге созылды және ол ешқашан парламентке қарамай қалды. Парламентте көпшілік дауысы жоқ жағдайда премьер-министрді тағайындау және көпшілікті дәлелдеу үшін белгілі бір мерзім беру дәстүрі кейіннен президент Р. Венкатараман тарапынан қабылданды. Чаран Сингхтің отставкасынан кейін Редди Чандрашехар мен Жағживан Рамды Президенттік резиденцияға шақырып, балама үкімет құру мүмкіндігін қарастыруды тапсырды. Редди олардың үкімет құра алмайтынына көз жеткізген соң, Сингхтің кеңесімен Лок Сабханы таратып, мерзімінен бұрын сайлау жариялады. Сингх сайлаудан кейін жаңа үкімет ант бергенге дейін уақытша премьер-министр болып қалуы сұралды. Реддидің бұл шешіміне Джаната партиясының мүшелері ашуланып, наразылық білдіріп, тіпті оны импичментке салуға дейін барып, қорқытты. Уақытша үкіметке басшылық етсе де, Сингх компаниялар заңнамасына өзгерістер енгізу, сайлауды мемлекеттік қаржыландыру және артта қалған топтар үшін жұмыс орындарын резервтеу сияқты кең ауқымды мәселелер бойынша жеті жарлық ұсынды. Алайда Редди мұндай маңызды өзгерістерді уақытша үкімет жасай алмайды деп, жарлықтарды жариялаудан бас тартты.
Following Desai's resignation and the fall of the Janata government headed by him, Reddy appointed Charan Singh as prime minister. This was on the condition that he should prove his majority on the floor of the House before the end of August. Singh was sworn in on 28 July 1979 but never faced Parliament to prove his majority when Reddy convened it on 20 August. Reddy had appointed him Prime Minister since he had produced a letter claiming to have a parliamentary majority with the support of the opposition Congress Party led by his rival, the former Prime Minister Indira Gandhi. In return for her support, Gandhi demanded that a law establishing special courts to try her and her son Sanjay Gandhi be repealed – a proposition that was unacceptable to Charan Singh. His government lasted 24 days and he never faced Parliament. The convention of appointing a prime minister in a hung House but with conditions on time to prove majority was later adopted by President R Venkataraman. Following Charan Singh's resignation, Reddy summoned Chandrashekhar and Jagjivan Ram to Rashtrapati Bhavan to look into the possibility of forming an alternate government. Reddy, convinced that they would not be able to form one, accepted Singh's advice and dissolved Lok Sabha, calling for a mid term election. Singh was asked to continue as the caretaker prime minister till a new government was sworn in after the election. Reddy's decision was met with angry denunciations and protests by members of the Janata Party who even threatened to have him impeached. Although heading a caretaker government, Singh proposed as many as seven ordinances on a broad range of matters from effecting changes in company law, providing state funding of elections and reservation of jobs for the backward classes. Reddy however refused to promulgate the ordinances arguing that such momentous changes could not be made by a caretaker government.
Индира Гандидің билікке оралуы (1980-82)
1980 жылғы сайлауда Индира Гандидің партиясы – Үнді ұлттық конгресі (I) 351 мандат алып, қайтадан билікке оралды. Парламенттегі ресми оппозиция мәртебесіне ие болу үшін қажетті 54 мандатты не Жанат партиясы, не Чаран Сингхтің "Лок Даль" партиясы жеңіп алмады. Индира 1980 жылғы қаңтарда Реддидің қасынан премьер-министр қызметіне соңғы рет ант берді. 1980-1982 жылдар аралығында президент Редди КСРО, Болгария, Кения, Замбия, Ұлыбритания, Ирландия, Индонезия, Непал, Шри-Ланка және Югославияға жеті рет мемлекеттік сапар жасады. Ішкі саясатта президент болып, ол жаңа үкіметке адамдарды сотсыз, алдын ала тергеу шараларымен бір жылға дейін қамауға кең өкілеттік беретін жарлыққа қол қойды және үкіметтің ұсынысымен тоғыз оппозициялық үкімет басқаратын штаттарда президенттік билік орнатуға бұйрық берді.
In the elections of 1980, Indira Gandhi's party the Indian National Congress (I) returned to power by winning 351 seats in the Lok Sabha. Neither the Janata Party nor Charan Singh's Lok Dal won the 54 seats needed for recognition as the official opposition in Parliament. Indira was sworn in as prime minister by Reddy for what would become her last term in office in January 1980. Between 1980 and 1982 President Reddy led seven state visits abroad, visiting the USSR, Bulgaria, Kenya, Zambia, the UK, Ireland, Indonesia, Nepal, Sri Lanka and Yugoslavia. At home, as president, he signed an ordinance that gave the new government wide powers to imprison people for up to a year without trial under preventive detention and ordered the imposition of President's rule in nine opposition ruled states on the advice of the government.
Кейінгі өмір және өлім
Реддиден кейін президенттікке Джанни Заил Сингх келді, ол 1982 жылғы 25 шілдеде қызметке кірісті. Редди елге арналған қоштасу сөзінде Үндістан халқының өмірін жақсартудағы кезекті үкіметтердің жетіспеушіліктерін сынап, үкіметтік бассыздыққа жол бермеу үшін күшті саяси оппозицияның қалыптасуын қажет етті. Президенттік мерзімінен кейін Карнатаканың сол кездегі бас министрі Рамакришна Хегде Реддиді Бангалорға қоныстануға шақырды, бірақ ол Анантапурдағы шаруа қожалығына зейнетке шығуды жөн көрді. 1996 жылы 83 жасында пневмониядан қайтыс болды. Оның самадхиі Бангалор қаласындағы Калпалли зиратында орналасқан. Парламент 1996 жылғы 11 маусымда Реддидің қазасына қайғырып, партиялық шекарадан тыс мүшелер оған құрмет көрсетіп, ұлт пен Парламентке қосқан үлесін еске алды. Редди 1989 жылы жарық көрген «Қорқынышсыз және жақсылықсыз: Президенттің естеліктері мен ойлары» атты кітаптың авторы.
Reddy was succeeded as president by Giani Zail Singh, who was sworn in on 25 July 1982. In his farewell address to the nation, Reddy criticised the failure of successive governments in improving the lives of the Indian masses and called for the emergence of a strong political opposition to prevent governmental misrule. Following his presidential term, the then Chief Minister of Karnataka Ramakrishna Hegde invited Reddy to settle down in Bangalore but he chose to retire to his farm in Anantapur. He died of pneumonia in Bangalore in 1996 at the age of 83. His samadhi is at Kalpally Burial Ground, Bangalore. Parliament mourned Reddy's death on 11 June 1996 and members cutting across party lines paid him tribute and recalled his contributions to the nation and the House. Reddy authored a book, Without Fear or Favour: Reminiscences and Reflections of a President, published in 1989.
Еске алу
2013 жылы Андхра-Прадеш үкіметі Санжива Реддидің туғанына 100 жыл толуын атап өтті. Аннантапурдағы қорытынды салтанатты шараға президент Пранаб Мукерджи және Андхра-Прадеш пен Карнатаканың бас министрлері қатысты. Реддидің туғанына 100 жыл толуына орай, Үндістанның Пошта департаменті оның құрметіне арнайы марка мен арнайы конверт шығарды. Хайдарабадта Нилам Санжива Редди атындағы білім беру колледжі бар. Оның туғанына 100 жыл толуын мерекелеу аясында Андхра-Прадеш үкіметі Андхра-Прадеш мемлекеттік кіріс академиясын, Редди білім алған мемлекеттік өнер колледжін және Анандапурдағы мемлекеттік медициналық колледжді бұрынғы президенттің есімімен атауға шешім қабылдады. 1960 жылдары ол Кендер министрі болған кезде, Виджаявадада Конгресс партиясының президенті К. Камарадж оның ескерткішін ашты, бірақ Редди мемлекеттік қызметте жүрген адамдарға ескерткіш орнатуды дұрыс санамағандықтан, оны алып тастауды өтінді. 2005 жылы ашылған Санжива Реддидің ескерткіші Хайдарабадтағы Андхра-Прадеш хатшылығында (қазіргі Телангана хатшылығы) орналасқан.
Sanjiva Reddy's birth centenary was celebrated in 2013 by the Government of Andhra Pradesh with the concluding ceremony in Anantapur being addressed by President Pranab Mukherjee and with the Chief Ministers of Andhra Pradesh and Karnataka in attendance. The Postal Department of India released a commemorative stamp and special cover in honour of Reddy on the occasion of his birth centenary. In Hyderabad, there is the Neelam Sanjeeva Reddy College of Education. As part of the centenary celebrations of his birth, the Government of Andhra Pradesh has announced that it will rename the Andhra Pradesh State Revenue Academy, Reddy's alma mater the Government Arts College and the Government Medical College, Anantapur after the former president. In the 1960s, when he was Union Minister for Mines, a statue of him had been unveiled at Vijayawada by K. Kamaraj, the then president of the Congress Party, prompting Reddy to ask for its removal as he deemed the practice of erecting statues of people holding public office undesirable. A statue of Sanjiva Reddy, unveiled in 2005, stands at the Andhra Pradesh Secretariat (now Telangana Secretariat) in Hyderabad.
Танымал мәдениетте
Нилм Санжива Редди – Үндістан президенті – 1982 жылы Прем Вайдья мен С. Л. Каул режиссерлік еткен, оның президенттік мерзімін қамтитын және Үндістанның Фильмдер бөлімшесі түсірген қысқаметражды деректі фильм. Бұрынғы премьер-министр П. В. Нарасимха Раоның «Инсайдер» романындағы Афрозабад штатының бас министрі Махендранатх бейнесі Реддидің өміріне негізделген, ол Андхра-Прадеш штатындағы мансабы мен Касу Брахмананда Реддимен болған саяси бәсекелестігін көрсетеді.
Neelam Sanjiva Reddy – President of India is a 1982 short documentary film directed by Prem Vaidya & C. L. Kaul and produced by the Films Division of India, covering his term of presidency. The character Mahendranath, Chief Minister of the fictional state of Afrozabad in former Prime Minister P V Narasimha Rao's novel, The Insider, is based on Reddy, portraying his career in Andhra Pradesh and his political rivalry with Kasu Brahmananda Reddy.