Кіріспе
Атмосфералық ойыстың түрі
Тропикалық толқын (сондай-ақ шығыс толқыны, тропикалық шығыс толқыны және Африка шығыс толқыны деп те аталады), Атлант мұхитында және оның айналасында, солтүстік-оңтүстікке бағытталған, салыстырмалы түрде төмен ауа қысымының созылған аймағы болып табылады, ол тропиктерде шығыстан батысқа қарай қозғалып, бұлтты және нөсерлі ауа райына себеп болады. Тропикалық толқындар тропикалық конвергенция аймағының (ТКА) солтүстігінде және оңтүстігінде орналасқан субтропикалық жотаның немесе жоғары ауа қысымының белдеуінің экваторлық жағындағы шығыс ағынында пайда болады. Тропикалық толқындар әдетте экваторға жақын тропикалық және субтропикалық аймақтарда басым шығыс желдерімен батысқа қарай жылжиды. Олар Атлант мұхитының солтүстігінде және Тынық мұхитының солтүстік-шығысында тропикалық циклонның қалыптасуына әкелуі мүмкін. Тропикалық толқындарды зерттеуде метеорологиялық деректердің графигі болып табылатын Ховмёльлер диаграммасы көмектеседі. Батысқа қарай қозғалатын толқындар субтропиктер мен тропиктердегі фронталды аймақтардың соңғы бөлігінен де пайда болуы мүмкін және оларды шығыс толқындары деп атауға болады, бірақ бұл толқындар толыққанды тропикалық толқындар деп есептелмейді. Олар тропикалық толқынға тән көптеген қасиеттері бар инверттік ойыс түрі болып табылады.
Сипаттамалары
Тропикалық толқын әдетте солтүстік-шығыстан соққан, өте құрғақ ауаның төмен түсетін аймағынан кейін пайда болады. Трассадан өткен соң жел оңтүстік-шығысқа бұрылады, ылғал күрт өседі және атмосфера тұрақсыз болады. Бұл кең аумақты жаңбырлар мен найзағайларға, кейде күшті найзағайларға әкеледі. Толқын батысқа қарай жылжығанда жаңбыр біртіндеп азаяды. Алайда, Атлантика мұхитында конвекциямен байланысқа қатысты ерекшеліктер болуы мүмкін. Кейде Сахара ауа қабаты (SAL) деп аталатын құрғақ ауа толқыны тропикалық толқыннан кейін келеді, бұл бұлтсыз аспанға алып келеді, себебі конвекция құрғақ қабаттың инверсиясымен шектеледі. Сонымен қатар, SAL-дегі шаң күн сәулесін шағылыстырып, төмендегі ауаны салқындатады.
Атлантика
Атлантика алабындағы тропикалық толқындар төмен қысымның бұзылуынан пайда болады, олар шығыс Африкада Суданға дейін шығысқа қарай дамып, континент арқылы Атлантика мұхитына қарай ағылады. Бұл құбылыстар Африканың шығыс жел ағынымен туындайды немесе күшейтіледі. Азор аралдарының маңында орналасқан үлкен трансокеандық жоғары қысым жасушасының (Азор антициклоны деп аталады) сағат тілі бойынша айналымы, шығыс толқындарын Африканың жағалау аймақтарынан Солтүстік Америкаға қарай итереді. Тропикалық толқындар Атлантика мұхитындағы тропикалық циклонның шамамен 60%-ын және күшті Атлантика дауылдарының шамамен 85%-ын (3-санаттан жоғары) құрайды. Тропикалық циклон кейде қайтадан тропикалық толқынға деградацияланып кетуі мүмкін. Бұл әдетте жоғары қабаттағы желдің күшті қиылысуы кезінде болады. Егер жоғары қабаттағы қиылыс басылса, дауыл қайта дами алады. Егер тропикалық толқын жылдам қозғалса немесе жеткілікті түрде ұйымдасқан болса, онда тропикалық дауылдың күшінен асып түсетін жел болуы мүмкін, бірақ ол жабық төменгі қабаттағы айналымға ие болмаса, тропикалық дауыл деп есептелмейді. 2003 жылғы «Клодетт» дауылы осыған мысал, онда бастапқы толқынның желдері жабық төменгі қабаттағы айналымды дамытуға дейін болды.
Шығыс Тынық мұхиты
Тынық мұхитының шығысындағы кейбір тропикалық дауылдар Солтүстік Африкадан бастау алған тропикалық шығыс толқындарынан пайда болады деген ұсыныс бар. Жаз айларында тропикалық толқындар солтүстікке қарай АҚШ-тың оңтүстік-батыс шөлдеріне дейін жетіп, басым мұссондық режимде күшейтілген жауын-шашын эпизодтарын тудыруы мүмкін.
Бүркіттің айқайлаған толқындары
Шыңғырлаған бүркіт – конвективті үлгісі бүркіттің басына шамамен ұқсайтын тропикалық толқын. Бұл құбылыс жоғары атмосферадағы батыс желдерінің немесе жер бетіндегі күшті шығыс желдерінің жылғату әсерінен туындайды. Мұндай жүйелер әдетте экватордан 25 градусқа дейінгі ендікте орналасады. Осы толқындармен жаңбыр шашырауы және күшті желдің соғуы байланысты. Олар мұхит арқылы белгілі бір жылдамдықпен қозғалады. Тропикалық жоғарғы тропосфералық ойыстың шығысында орналасқанда, осы құбылыстармен күшті дауылдық белсенділік байланысты болуы мүмкін. Бұл термин алғаш рет 1976 жылы Хэнк Брэндли жазған Әуе күштерінің спутниктік интерпретациясы жөніндегі нұсқаулықта пайда болды. 1969 жылы Брэндли осындай дауылдың Аполлон-11 ғарыш кемесінің алғашқы қону орнына қауіп төндіргенін анықтады.