Кіріспе

Суға батудан қорғану – су апаттарында батып кетпеу немесе суға бату қаупінен құтылу әдісі. Бұл әдіс бұрын Джорджия Технологиялық институтында міндетті сабақ ретінде оқытылған.

Тарих

Суға батып кетуден сақтандыру әдісін жүзу жаттықтырушысы Фред Ланоу жасады, ол студенттер арасында салған қадамы үшін «Кранкшафт» деп танымал болды. Алғаш рет ол 1940 жылы оқытылды. Оның әдісі өте тиімді болғандықтан, ұлттық деңгейде танылды, және Джорджия Технологиялық институты 1988 жылға дейін оны бітіру талабы ретінде қойды. АҚШ Әскери-теңіз күштері де қызығушылық танытып, оны стандартты оқытудың бір бөлігі ретінде қабылдады. Ланоу 1936-1964 жылдары институтта оқытушы болып жұмыс істеген кезеңде шамамен 20 мың студентке суға батып кетуден сақтандыруды үйреткен. Олар суға батпау әдісін меңгергеннен кейін, білектері мен тобықтары байланған күйде су бетінде қалуды, су астында жүзуді және тістерімен бассейн түбінен жүзу шеңберін алып шығуды үйренді. Ланоу 1963 жылы «Суға батпау: Судағы қауіпсіздіктің жаңа әдісі» атты кітап жариялады. Джорджия Технологиялық институты 1988 жылы дене тәрбиесі және спорт бөлімдерін қысқарту аясында оқу жоспарынан бұл курсты алып тастады. Суға батып кетуден сақтандыру көп жылдар бойы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің, АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің және АҚШ Жағалау күзет қызметінің жалдамалы қызметкерлеріне кеңінен оқытылды. Бостон университетінің жүзу жаттықтырушысы Реаг «Док» Уетмор Фред Ланоудың суға батып кетуден сақтандыруға деген ынтасын бөлісіп, 2005 жылдың соңында зейнеткерлікке шыққанға дейін осы әдісті оқытуды жалғастырды.

Техника

Суға батып кетуден сақтандыру терминологиясында адамдардың көпшілігі "бетіне шығушылар" деп аталады. Яғни, өкпе толыққанды толтырылғанда (немесе өкпе сыйымдылығының максималды деңгейінде) олардың нақты салмағы судан сәл төмен болады және олар дем шығарғанша батпайды. Орташа бетіне шығушының тұщы суда оң қалықтау күші бар. "Батқыштар" да өзгертілген техникадан пайда көре алады, бірақ оны үйрену олар үшін қиынға соғады және арнайы баптау қажет болуы мүмкін. Суға батып кетуден аман қалу техникасында адам басы су бетінен сәл жоғары, тік және сергек күйде қалықтайды. Қолдарын немесе аяқтарын төмен бағыттап қысым жасау арқылы, адам аузын су бетіне көтеріп, дем алады, содан кейін қайта сергек қалықтау позыциясына оралады. Бұл әрекет әр адамның қажеттілігіне қарай, минутына бірнеше рет (әдетте 5-10 рет) қайталанады. Өкпені мүмкіндігінше ұзақ уақытқа толық толтырып тұру және дем алғанда жылдам дем шығарып, дем алу маңызды. Бұл техниканы үйрену оңай, және оған ауыр жаттығулар немесе жоғары физикалық дайындық деңгейі қажет емес. Жақсы жаттығудан кейін, минимал күш жұмсап, ұзақ уақыт бойы су бетінде қалуға болады. Ланоу студенттеріне қол-аяқтары байланған күйінде осы техниканы орындауға үйретті, осылайша жарақат алған немесе мүгедек болған жағдайда да аман қалуға болатынын көрсетті.

Сын

Батып кетуден қорғаудың басты кемшілігі – дененің суға дерлік толықтай батып кетуі кезінде, қарқынды жүзуге немесе суды басып тұруға қарағанда жылу жоғалуы күштірек болады, соның салдарынан гипотермия тезірек басталуы мүмкін. Бірақ басқа дереккөздер жылу жоғалуы қарқынды қимылдармен артады дейді, себебі ол адамның киімінде сақталған, салыстырмалы түрде жылы суды ығыстырып жібереді. Кез келген суық су жағдайындағы басты мақсат – судан шығып, паналау мен құрғақ киім табу. Қандай жағдайда болмасын, батып кетуді болдырмауды, кез келген су іс-әрекеті үшін ұсынылатын қалыпты қауіпсіздік шараларының орнына қоюға болмайды. Жылу жоғалуының зиянын азайту үшін Жылу жоғалуын азайту позасын (H.E.L.P.) қолдануға болады. Жылудан қашуды азайту позасы жеке құтқару құрылғысымен қолдану үшін жасалған. Негізінде, адам денеге тиетін бетін азайту және дене жылуын орталықтандыру үшін тізелерін құшақтайды. Оны батып кетуден қорғау техникасының бір бөлігі ретінде пайдалануға болады, бірақ денеңізді осы күйде ұстауға қажетті физикалық күш-жігерге байланысты және қолдарыңыз артынан байланғанда аяқтарыңызды денеңізге қысып ұстау өте қиын.