Оскар Дойч: «Odeon» кинотеатрларының негізін қалаушысы

Кіріспе

Оскар Дойч (12 тамыз 1893 – 5 желтоқсан 1941) – британдық кәсіпкер. Ол 1928 жылы «Одеон» кинотеатрлар желісін құрған, ал 1937 жылы Лондондағы Лестер скверіндегі «Одеон» кинотеатры салтанатты түрде ашылды.

Өмір және мансап

Дойч Уорвикширдегі Бермингем қаласындағы Балсалл-Хит ауданында, сәтті венгр еврейі металл теріс қоқысы саудагері Леопольд Дойчтың ұлы ретінде дүниеге келді. Король Эдуард VI Five Ways грамматикалық мектебінде оқығаннан кейін, ол әкесінің Бермингемдегі металл фирмасында жұмыс істеуге кірісті. 1918 жылы үйленді және үш ұлы болды. 1925 жылы ол Вулвергемптон және Ковентриде кинотеатрларды жалға алып, келесі фильмдерді көрсетуді бастады. 1928 жылы ол жақын маңдағы Бриерли-Хилл, Дадлиде өзінің алғашқы кинотеатрын ашты. 1933 жылға қарай оның 26 Odeon кинотеатры болды, ал "Odeon" сөзі үй шаруасында қолданылатын сөз болып қалыптасты, кейбір британдық аймақтарда "кинотеатр" сөзімен біртегіз қолданылды, тіпті Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де. 1937 жылға қарай 250 Odeon кинотеатры болды, оның ішінде Лондонның Лестер скверіндегі бас кинотеатры бар, бұл Odeon кинотеатрын Ұлыбританиядағы үш ірі киножелінің біріне айналдырды. Odeon кинотеатрлары басқа екі киножеліге қарағанда орта таптың кино көрермендері үшін ыңғайлы және құрметті болып есептелді, яғни Associated British Cinemas (ABC) және Gaumont British Cinemas. Odeon кинотеатрлары өзінің арт-деко архитектурасымен танымал болды, ол алғаш рет Сесил Клаверингтің жобасы бойынша Корольдік Odeon кинотеатрында қолданылды, ол Гарри Уидон үшін жұмыс істеді. Клаверинг тек үш Odeon кинотеатрын жобалаған болса да – Саттон Колдфилд, Колвин-Бей және Скарборо – олар "бірінен кейін бірі шедевр" деп есептеліп, "Odeon киножелісінің ең жақсы көрінісі" деп саналды. Алайда, 1935 жылы Клаверинг Уидонды таң қалдырып, жұмыстан кетіп, Құрылыс басқармасында жұмысқа орналасты. Уидон Клаверингтің бұрынғы ұстазына жүгінді, ол Клаверингтің орнын алмастыру үшін Роберт Булливантты ұсынды, ал Уидон Дойчтан бүкіл киножелінің дизайнын қадағалауды тапсырды. Дойч Odeon Cinema Holdings компаниясының 50% үлесін сатып алған United Artists компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесінің директоры болды. 1939 жылы синагога Гарри Уидонмен кеңейтілді. 1941 жылы оның үйіне бомба түсіп, ол төсектен лақтырылды және ешқашан толыққанды қалпына келмеді. 1941 жылы Дойч қатерлі ісіктен қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Odeon киножелісін J. Arthur Rank-ке сатты, ол Rank Organisation құрамына кірді, сонымен қатар Gaumont British Cinemas кинотеатрын сатып алды, бірақ оны жеке басқарды.

Deutsch was born in Balsall Heath, Birmingham, Warwickshire, the son of Leopold Deutsch, a successful Hungarian Jewish scrap metal merchant. After attending King Edward VI Five Ways Grammar School, he started work at his father's metal firm in Birmingham. In 1918, he married and went on to have three sons. In 1925, he rented cinemas in Wolverhampton and Coventry and started exhibiting subsequent runs of films. He opened his first cinema in nearby Brierley Hill, Dudley in 1928. By 1933 he had 26 Odeons and "Odeon" had started to become a household word, used interchangeably with "cinema" in some parts of the UK until after the Second World War. By 1937 there were 250 Odeons, including the flagship cinema in Leicester Square, London, making Odeon one of the three major circuits in the UK. Odeon cinemas were considered more comfortable and respectable for middle class filmgoers than those of the two other circuits, Associated British Cinemas (ABC) and Gaumont British Cinemas. Odeons were known for their art deco architecture, first used on the Odeon, Kingstanding to a design by Cecil Clavering, working for Harry Weedon. Although Clavering only designed three further Odeons, at Sutton Coldfield, Colwyn Bay and Scarborough, "one masterpiece after the other" considered "the finest expressions of the Odeon circuit style". Later in 1935, however, Clavering stunned Weedon by resigning to take up a job with the Office of Works. Weedon approached Clavering's former tutor who recommended Robert Bullivant as Clavering's replacement and Weedon was commissioned by Deutsch to oversee the design of the entire chain. Deutsch became a director of the UK arm of United Artists, who had acquired a 50% stake in Odeon Cinema Holdings. In 1939, the Synagogue was extended by Harry Weedon. In 1941, a bomb landed on his home and he was blown out of bed and never recovered. After Deutsch died of cancer in 1941, his widow sold the Odeon chain to J. Arthur Rank and it became part of the Rank Organisation, who also bought, but managed separately, Gaumont British Cinemas.

"Одеон" сөзінің шығу тегі

Бастапқыда Одеондар ежелгі Грекияның танымал амфитеатрлары болған. 1920 жылдары Франция мен Италиядағы кинотеатрлар «Одеон» атауын қолданғанмен, Дойч оны Ұлыбританияда өзіне тиесіндірді. Оның жарнама тобы «Одеон» сөзі «Оскар Дойч елді ойын-сауықпен қамтамасыз етеді» дегенді білдіреді деп мәлімдеді.