Кіріспе

1942 жылы түсірілген Сэм Вудтың "Янкилердің мақтанышы" – 1942 жылы түсірілген американдық спорттық драмалық фильм. Оны Самуэль Голдуин өндірген, режиссерлігін Сэм Вуд жасаған, ал басты рөлдерде Гари Купер, Тереза Райт және Уолтер Бреннан ойнаған. Бұл фильм – «Нью-Йорк Янкис» командасының легендарлық бірінші базасының ойыншысы Лу Геригке арналған құрмет. Ол 37 жасында амиотрофиялық бүйірлік склероз ауруынан қайтыс болды, бұл ауру кейін халық арасында «Лу Гериг ауруы» деп белгілі болды. «Лу Гериктің өмірі» деп аталғанымен, фильм Лу Геригтің спорттық өмірбаяны емес, трагикалық және ерте қайтыс болған, бүкіл елге әсер еткен қаһармандық және кеңінен танымал спортшыға жасалған құрмет. Фильм Гериктің ата-анасымен (әсіресе, қажырлы анасымен), ойыншылармен және журналистермен болған қарым-қатынасын, сондай-ақ оның «өмірлік серігі» болған Элеонора Твичеллмен құрған романтикалық қарым-қатынасын көрсетеді. Гериктің бейсболдағы мансабының егжей-тегжейлері – 1942 жылы көптеген жанкүйерлердің естелігінде әлі де жаңа болған – бейсбол алаңдарының, тулардың монтаждарымен және Купердің соққы беруімен, базаны айналуымен шектелген. Алайда, Гериктің ең танымал лигасы рекорды – қатарынан 2130 ойын ойнауы – ерекше атап көрсетілген. «Янкис» командасының ойыншылары Бэйб Рут, Боб Мюсел, Марк Кениг және Билл Дики өздерін ойнайды, сондай-ақ спорт комментаторы Билл Стерн де өзінің рөлін сомдайды. Фильмді Герман Дж. Манкиевич, Джо Сверлинг және авторлық құқығы көрсетілмеген Кейси Робинсон Пол Галликоның әңгімесі негізінде бейімдеген. Фильм 11 «Оскар» сыйлығына ие болды. Фильм 1939 жылы «Янки стадионында» Лу Геригтің қоштасу сөзін қайта жасай отырып аяқталады. Фильмнің культты аяқтау сөзі – «Бүгін мен өзімді жер бетіндегі ең бақытты адаммын деп санаймын» – Америка кино институтының «100 ең ұлы киноцитаталар» тізімінде 38-орынды иеленді. Сондай-ақ, фильм AFI-нің «Ең шабыттандыратын фильмдер» тізімінде 22-орынға ие болды.

Сюжет

Лу Гериг – Колумбия университетінің студенті, оның ескіше ойлы анасы оның жақсы оқып, инженер болуын қалайды, бірақ жас жігіттің бейсболға қабілеті зор. Бір спорт журналисі Геригпен танысып, оның ойынды көру үшін скаутты шақыруға көндіреді. Анасы ауырғанда, Гериг аурухана шығындарын төлеу үшін әрқашан құрметтеген «Нью-Йорк Янкиз» командасына қол қояды. Әкесінің көмегімен, ол мансабын өзгертетінін анасынан жасыруға тырысады. Гериг кіші лигаларда өсіп, «Янкиз» командасына қосылады. Оның кумирі Бейб Рут бастапқыда жаңа келгенге деген сынысын жасырмайды, бірақ Геригтің тұрақты, күшті ойыны Руттың және команданың қалған бөлігінің құрметін жеңіп алады. Гериг командаластарымен бірге команданың вагонында Рутты әзілдеуге қатысады. Комиски Парктегі ойын кезінде Гериг таяқтардан құлап, көрермен Элеонора (стадиондағы хот-дог сатушысының қызы) оны күліп «қалың аяқты» дейді. Кейін олар танысып, қарым-қатынас бастап, содан кейін никелеседі. Геригтің анасы, ұлы инженер болмайтынын әлі де қабылдамаған, бұл жаңалықты жақсы қабылдамайды; Гериг соңғы рет оған қарсы тұрып, Элеонораға үйленеді. «Янкиз» бейсболда үстемдік танытады, ал Гериг жанкүйерлердің сүйіктісіне айналады. Оның әкесі мен толыққанды сенім білдірген анасы ойындарға қатысып, оны қолдайды. Белгілі бір (немесе аңызға айналған) оқиғаны қайта жаратқан Гериг ауруханада Билли есімді мүгедек баламен кездеседі. Ол баланың құрметіне әлем чемпионатына екі рет гол соғуға уәде береді және осы уәдені орындайды. Гериг енді «Темір ат», ұлттық батыр, өте көп жанкүйерлері, адал достары және сүйікті әйелі бар, мансабының шыңында. Содан кейін ол күшінің азайғанын байқап алады. Ол ойынды жалғастырса да, үздіксіз ойын сериясын рекордтық деңгейге жеткізеді, бірақ оның физикалық жағдайы нашарлай береді. Бір күні Детройтта ол «Янкиз» командасының бас жаттықтырушысы Джо Маккартиге командаға зиян келтіріп отырғанын айтады және өзін алаңдатуға мәжбүрлейді. Дәрігер оған қорқынышты жаңалықты жеткізеді: Гериг сирек кездесетін, емделмейтін ауруға шалдыққан және оның өмірі қысқа. Біраз уақыттан кейін, «Янки» стадионындағы Лу Гериг күнінде егде жастағы Билли Геригті тауып, оның батырының мысалы мен екі гол соғу уәдесі орындалғанын көрсетеді. Элеонора трибунада жылап тұрғанда, Гериг жанкүйерлерге сөз сөйлейді: «Барлығы мен өмірімде қиындыққа тап болдым дейді. Бірақ бүгін – бүгін мен өзімді жер бетіндегі ең бақытты адам деп санаймын».

Өндіріс

Сэмюэл Голдвин бейсбол туралы білімі болмағандықтан, Сэм Вудтың Геригке арналған фильм түсіру туралы алғашқы ұсынысына қызығушылық танытпады. Сонымен қатар, Голливудтағы қалыпты пікір бойынша, спорттық фильмдер кассалық құлдырауға ұшырайды деп есептелді, себебі көрермендердің жартысынан астамын құрайтын әйелдер фильм таңдау шешімдерін қабылдағандықтан, олар мұндай фильмдерді ұнатпайтын. Бірақ Вуд Гериктің танымал «өмірімде ең бақытты адаммын» деген сөзін түсірген видеожазбаны көрсеткеннен кейін, Голдвин көзінен жас шығарып, фильмді түсіруге келісті. Купер Геригке физикалық жағынан өте ұқсағандықтан, сондай-ақ оның бойындағы тыныш күш пен еркектік тартымдылыққа байланысты рөлге өте лайықты болғанымен, ол рөлді қабылдауға құлшынбады, себебі Голдвин сияқты ол да бейсболға қызығушылық танытпады. Бір дерек бойынша, ол рөлге дейін ешқашан бейсбол ойынын тамашалаған емес, тіпті таяқ ұстаған да емес. Оң жақта ойнайтын Купердің сол жақтан шабуылдай алмауы да дәлелденді. Бұл мәселені шешу үшін, ол айнадай киім киіп, оң жақтан шабуылдайтын түсірілім жасады, содан кейін бірінші емес, үшінші базаға қашқан; техникалық қызметкерлер фильмді кері бұрып шығарды деген әңгіме тарады. Бірақ Ұлттық Бейсбол Даңқының аға кураторы Том Шибер Купердің сол жақтан шабуылдауды үйренгенін, Янкилердің формасын кері кимегенін және шабуылдан кейін үшінші базаға қашпағанын көрсетті. Шындығында, фильмді тек бір рет Гартфордтағы Гериктің кіші лигадағы күндерін бейнелейтін қысқа эпизодта Купердің сол жақтан доп лақтырғандай көрінуі үшін кері бұрған. Оң жақта ойнайтын адам үшін сол жақтан доп лақтыру әлдеқайда қиын. ("Купер допты қарт әйел ыстық нан пісіргендей лақтырды", - деді сол жақтан доп лақтыруға оны үйретуге тырысқан, бірақ сәтсіз болған Лефти О'Дул.) Купердің Янки ойыншысы ретінде доп лақтыру қажет болған көріністерде оның дублері, сол жақтан ойнайтын Бейб Херман пайдаланылды. Янки стадионы, Комиски паркі және басқа да стадиондарды бейнелейтін көріністер Лос-Анджелестегі Уригли Филдте түсірілді. Бұл стадион бұрынғы Тынық мұхит лигасының Лос-Анджелес Ангелдерінің үйі болған және сол дәуірдегі бейсбол фильмдерінің танымал орны, сондай-ақ «Үйге қарай ұшқан доп» телешоуының түсірілім алаңы болды.

Сыни

Variety журналы бұл фильмді "жанына тиетін қоштасу" және "көргенге тұрарлық, сезімтал, романтикалық сага" деп атады. Time журналы фильмді "дәмі мен ерекшелігімен" жасалған "А сыныптық махаббат очеркі" деп бағалады, бірақ оның "біраз ұзақ, қайталанатын, драмалық емес" екенін де айтты. "Янкилердің мақтанышы" фильмінде көп бейсбол көруді үміттенген жанкүйерлер көңілі қалады. Бейб Рут өзін-өзі адалдықпен және қызықты әзілмен сомдайды; сондай-ақ, "Янкилерден" Билл Дики, Боб Мюзель, Марк Кениг те бар. Бірақ бейсбол тек қосымша ғана. Батыр үйге соққы жасап, қыздың жүрегін жеңіп алмайды. Ол – жай ғана еңбекқор, қарапайым, өте талантты кәсіби ойыншы. Фильм оның кәсіби бейсболшылардың ерекше әлеміндегі өмірінің үлгілі тарихын айтады. The New York Times газетінен Босли Краузер оны "ұзындығы мен егжей-тегжейлілікке берілгендігінен монотондыққа бейім" "жарқын, мұқият және нақты баяндалған фильм" деп сипаттады. АҚШ және Канададағы кинотеатрлардың жалға алуынан 3 332 000 доллар, ал шетелдерден 855 000 доллар табыс алынды.

Дұрыс емес / көркемдік лицензия

Фильм басталғанда Гериг Колумбия университетінің спорт ғимаратының терезесінен хоум-ран соғады. Бұл ғимарат кампустың солтүстік жағында, бейсбол алаңынан шалқап жатыр; оның ең алыс соққылары, көбінесе, жақын жердегі Журналистика мектебі орналасқан ғимараттың терезелерін қиратқан. Фильмде Гериг Сент-Луис Кардиналдарына қарсы әлем чемпионатының ойынында екі хоум-ран соғады. Бірақ мұндай жағдай Кардиналдарына қарсы болған емес, 1932 жылғы әлем чемпионатының үшінші ойынында Кубсқа қарсы болған. Фильмде Гериг мансабының басында Элеонора Твичеллмен танысып, алғашқы әлем чемпионатынан кейін оған үйленеді. Ал шындығында, екеуі 1931 жылы танысқан, Гериг танымал жұлдызға айналғаннан кейін. Олар 1933 жылы неке қиыпты. Элеонора Лудың альбом парақтарын қарап отырған сахнада Бейб Руттың «Янкис» командасынан кеткені туралы газет кесімінде 1935 жылдың қыркүйегі көрсетілген. Рут «Янкис» сапында соңғы рет 1934 жылы ойнаған. Ол 1935 жылғы маусымды «Бостон Брейвс» командасының құрамында бастады, бірақ мамыр айының соңында карьерасын аяқтады. Фильмнің ең есте қаларлық эпизодтарының бірінде дәрігер Геригке оның ауыр диагнозын, көңілсіз болжамын және қысқа өмір сүру бағасын тікелей айтады. Бірақ шындығында, Мейо клиникасының дәрігерлері Геригтің жағдайы мен болашағына қатысты тым оптимистік көзқарас білдірген, оның әйелінің өтініші бойынша. Оған «болашақта мені қазіргі күйімде сақтап қалуға 50/50 мүмкіндік бар» делінген, сондай-ақ «10-15 жылдан кейін таяққа мұқтаж болуың мүмкін» деген кеңес берілген. Науқастардан жаман жаңалықты жасыру, әсіресе қатерлі ісік немесе емделмейтін дегенеративті ауру болған жағдайда, сол кезде жиі кездесетін практика еді.

Гериктің қоштасу сөзі

1939 жылғы 4 шілдеде Янки стадионында Гериктің нақты сөйлеген сөзінің толық бейнесі сақталмаған; оның алғашқы және соңғы сөздерін қамтитын киножурналдың шағын бөлігі ғана жеткен. Фильм үшін сөйлеу сөзбе-сөз қайталанбады; сценарий Гериктің спонтанды және дайындықсыз айтқан нақты сөздерін жинақтап, қайта құрастырды және "ең бақытты адам" деген атақты сөзін драмалық эффектіні күшейту үшін басына емес, соңына жылжытты. Гериктің мәні негізінен өзгермеді. "Жанкүйерлер, соңғы екі аптада сіздер жаман жағдай туралы оқып отырсыз. Бірақ бүгін мен өзімді Жер бетіндегі ең бақытты адам деп есептеймін. Мен он жеті жыл бойы бейсбол алаңдарында болдым және сіздер, жанкүйерлер, маған тек мейірім мен қолдау көрсеттіңіздер. "Осы ұлы адамдарға қараңызшы. Сіздердің біріңіздер олармен тіпті бір күн болса да, өмірінің ең жарқын сәті деп санамас па? Әрине, мен бақыттымын. Кім Джейкоб Рупертті танығаны үшін мақтана алмасқа? Сонымен қатар, бейсбол империясын құрған Эд Барроу? Алты жыл бойы сол керемет Миллер Хаггинспен бірге болғаным үшін? Ал келесі тоғыз жылды сол керемет көшбасшымен, психологияны жақсы түсінген, бүгінгі бейсболдағы ең үздік менеджер Джо Маккартимен өткізгенім үшін? Әрине, мен бақыттымын. "Нью-Йорк Гиантс" командасы, сіздер оларға жеңілу үшін оң қолыңызды бергісіз келетін команда, және керісінше, сіздерге сыйлық жіберсе – бұл үлкен мәртебе. Аула күзетушілерінен бастап, ақ халат киген жігіттерге дейін барлығы сізді кубоктармен еске алса – бұл үлкен мәртебе. Өз қызымен даулассаңыз, оның жағына шығатын керемет қарындасыңыз болса – бұл үлкен мәртебе. Сізге білім алу үшін, денеңізді жетілдіру үшін өмір бойы еңбек еткен әке-шешеңіз болса – ол нығмет. Сізде күшті тірегі болған, сіздің армандарыңыздан да батыл әйеліңіз болса – ол мен білетін ең үлкен бақыт. "Сондықтан мен осы сөзімді осылай аяқтаймын: маған жаман жағдай бұйырылған болуы мүмкін, бірақ менің өмір сүруге жеткілікті себептерім бар." "Фильмдегі сөз" Мен он алты жыл бойы бейсбол алаңдарына қадам басып жүрмін және сіздер, жанкүйерлер, маған тек мейірім мен қолдау көрсеттіңіздер. Мен сол жақтағы "Қырғын" қатарында осы ардагер бейсболшылармен ойнаған үлкен мәртебеге ие болдым. Менде оң жақтағы адамдармен бірге өмір сүрген және ойнаған мәртебе бар – "Бронкс бомбалаушылары", бүгінгі "Янкилер". "Маған атақ-даңқ пен лайықты емес мақтауды баспа сөресінің артындағы жігіттер, достарым, спорт журналистері берді. Мен барлық уақыттағы ең үздік менеджерлердің бірі Миллер Хаггинс пен Джо Маккартимен жұмыс істедім. "Менің денсаулығым мен жастық шақтағы өмірімді жақсарту үшін күрескен анам мен әкем бар. Менің өмірлік серігім, әйелім бар, ол маған мен білмейтіндей батылдық көрсетті. "Барлығы мені бақытсыз деп айтады. Бірақ бүгін – бүгін мен өзімді Жер бетіндегі ең бақытты адам деп санаймын."

Басқа ақпарат құралдарына бейімделу

Янкилердің мақтанышы Гари Купер мен Вирджиния Брюс қатысқан 1943 жылғы 4 қазандағы Люкс радио театрының эфирінде, сондай-ақ Гари Купер мен Лурен Таттлдың қатысқан 1949 жылғы 30 қыркүйектегі Screen Director's Playhouse эфирінде бір сағаттық радиоспектакль ретінде бейімделді.