Cham is a municipality in the canton of Zug in Switzerland.
Ауа райы
Жылына шамамен 136,1 күн жаңбыр жауады және орташа жауын-шашын мөлшері белгілі. Ең ылғалды ай – маусым, осы кезде Чамда орташа жауын-шашын мөлшері 7 миллиметрді құрайды. Бұл айда орташа есеппен 13,5 күн жауын-шашын жауады. Жылдың ең құрғақ айы – ақпан, орташа жауын-шашын мөлшері 13,5 күнге дейін жетеді.
Cham has an average of 136.1 days of rain per year and on average receives of precipitation. The wettest month is June during which time Cham receives an average of of precipitation. During this month, there is precipitation for an average of 13.5 days. The driest month of the year is February with an average of of precipitation over 13.5 days.
Көрікті жерлер мен демалыс
Бұл шағын қалада өз медициналық клиникасы, бастауыш және орта білім беру мекемелері, балабақша және жыл бойы қолжетімді спорттық жабдықтары бар қоғамдық жасыл аймақ бар. Шам қаласы қонақтар мен тұрғындарға қонақ үйлер, конгресс залы, шіркеулер (Рим-католик және реформат), кеме жағалауы және қамал (Сент-Андреас) қызметтерін ұсынады. Сент-Джеймс шіркеуі – 18 ғасырдың соңғы барокко стиліндегі ғимарат, 15 ғасырдың соңғы готикалық мұнарасымен бірге салынған. Мұнда жергілікті және халықаралық тағамдардың алуан түрлілігін ұсынатын бірнеше жақсы орналасқан мейрамханалар бар.
This small town has its own medical clinic, institutions for primary and secondary education, kindergarten and a public green with sports facilities available all year round. Cham also provides visitors and residents alike with hotel services, congress hall, churches (Roman Catholic and Reformed), a marina, and a castle (St. Andreas). The church of St. James is a late Baroque building from the 18th century, with a late Gothic tower from the 15th century. There are several well established restaurants providing a variety of local and international cuisines.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Шамда ұлттық маңызы бар бірнеше швейцариялық мұра орындары бар. Олардың ішінде неолит дәуіріндегі Эслен көл жағалауындағы елді мекені, Фрауэнталдағы шіркеу және цистерциандық монастырь, Сент-Андреас қамалы, ескі қаладағы екі ғимарат және кірпіш зауыты бар.
There are a number of Swiss heritage sites of national significance in Cham. These include the Eslen, a Neolithic lake shore settlement, the church and Cistercian convent at Frauenthal, the Castle of St. Andreas, two buildings in the old city, and the brickyard.
Көлік
Шам Цуг қаласынан орналасқан және Люцерн мен Цюрихтің арасындағы орталықта жатыр. Швейцария Федералдық темір жолы Люцерннен Талвиль арқылы Цюрихке қарай жүретін бағытында кейде Шамда тоқтайды. E41 тас жолы Шамның жанынан өтеді. Қалаға Зугтан автобуспен, ал жаз айларында қайықпен де жетуге болады.
Cham is located from Zug and is centrally located between Luzern and Zürich The Swiss Federal Railways line from Luzern through Thalwil to Zürich occasionally stops in Cham. The E41 highway passes near Cham. The city can also be reached by bus from Zug and in the summer by boat.
Өнеркәсіп
Шамадағы жұмыссыздық деңгейі 2,05% құрайды. 2005 жылы негізгі экономикалық секторда 206 адам жұмыс істеді және осы салаға қатысатын 68 кәсіпорын болды. Екінші секторда 2151 адам жұмыс істейді және 179 кәсіпорын бар. Үшінші секторда 4900 адам жұмыс істейді, оның ішінде 783 кәсіпорын бар. Чам тарихының көп бөлігінде егіншілік және жеңіл өнеркәсіп негізгі табыс көзі болды. Лорзе өзені әрдайым қаланың дамуына ықпал етіп келді. Чамдағы алғашқы су диірмені 1279 жылы салынған. 1641 жылы өзен бойында бояу және ағартқыш зауыты салынды. 1657 жылы қағаз фабрикасы салынды, ол 1720 жылдары жартылай механикаландырылды және 1840 жылы алғашқы қағаз машинасы орнатылды. Бірнеше бірігулер мен кеңейтулерден кейін бұл фабрика Швейцариядағы алғашқы ағаш массасы фабрикасы болды. ХХ ғасырда ол Чамдағы ең ірі компания – Papierfabrik Cham AG атанды. 1863 жылы Чамда мақта илеу және тоқу компаниясы ашылды. 1888 жылы болған ірі өрттен кейін фабрика жабылды, бірақ фабрикадағы жұмысшы балаларға арналған жатақхана қазір балалар үйі ретінде пайдаланылады. 1864 жылы Чам Цюрих-Люцерн теміржол желісіне қосылды. 1866 жылы американдық Пейдж отбасы осы жаңа теміржол желісінің мүмкіндіктерін пайдаланып, Чамда «Англо-швейцариялық конденсацияланған сүт компаниясын» құрды. Компания бастапқыда тек конденсацияланған сүт өндірсе, көп ұзамай басқа сүт өнімдерін де шығаруға көшті. 1905 жылы «Фарин Лакте Анри Нестле» компаниясымен бірігіп, «Нестле» компаниясын құрды. Компания жылдам дамыды; 1907 жылы 44 елдімеде 1000-нан астам сүт тасымалдаушысы болды. 1913 жылы фабрика мен сүт тасымалдаушылары арасындағы қаржылық дау-жанжал ереуілге әкеліп, компанияның беделін әлсіретті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін компания қаржылық қиындыққа тап болып, Чамдағы өндірісті тоқтата бастады. 1905 жылы халықтың үштен бірі ауыл шаруашылығында, ал жартысы өнеркәсіпте жұмыс істеді. 1955 жылы халықтың үштен екісі өнеркәсіпте жұмыс істеді. Келесі жылы өнеркәсіптегі жұмыс орындары азайды, ал орталық орналасқан жері мен төмен салығы қызмет көрсету саласының өсуіне жағдай жасады. 2001 жылы кәсіпорындардың 80% және жұмыс орындарының 58% қызмет көрсету саласына, ал 40% өңдеу өнеркәсібіне тиесілі болды.
Cham has an unemployment rate of 2.05%. as of 2005, there were 206 people employed in the primary economic sector and about 68 businesses involved in this sector. 2,151 people are employed in the secondary sector and there are 179 businesses in this sector. 4,900 people are employed in the tertiary sector, with 783 businesses in this sector. For most of Cham's history, farming and light industry were the main sources of income. The Lorze River has always been a key for the development of the city. The first recorded watermill in Cham was built in 1279. About 1641 a dyeing and bleaching operation was built along the river. In 1657 a paper mill was built, which partly mechanized in the 1720s and had the first paper machine in 1840. Following several mergers and expansions, this factory became the first Swiss wood pulp factory. In the 20th century it became Papierfabrik Cham AG, the largest company in Cham. In 1863, a cotton spinning and weaving company opened in Cham. Following a major fire in 1888 the factory closed, but the dormitories for child laborers for the factory are now a children's home. In 1864, Cham was connected to the Zürich Lucerne train line. In 1866, the American Page family founded the Anglo Swiss Condensed Milk Company in Cham to take advantage of this new rail line. The company initially produced only condensed milk, but soon grew to produce other milk products. In 1905, it merged with the Farine Lactée Henri Nestlé Company to form Nestlé. The company expanded rapidly; by 1907, they had over 1,000 milkmen in 44 locations. In 1913 a conflict over money between the factory and the milkmen led to a strike and weakened the company. Following World War I, the company faced financial crisis and began to shut down production in Cham. In 1905, one third of the population worked in agriculture, while half worked in industry. By 1955, nearly two thirds of the population worked in industry. In the following year, industrial jobs decreased while the central location and low taxes encouraged a growth in service industries. In 2001, 80% of the businesses and 58% of the jobs are in service industries, while 40% are in manufacturing.