Кіріспе

Сарнен – Швейцариядағы Сарнен көлінің (Sarnersee) солтүстік жағалауында орналасқан, Obwalden кантонының шағын тарихи қаласы, муниципалитет және астанасы. Оның халқы 10 000-нан астам адамды құрайды және айналасы ауылдық жерлер мен таулармен қоршалған. Сарнен Люцерн қаласынан оңтүстікке қарай 20 шақырым қашықтықта жатыр. Сарненнің ресми тілі – (швейцариялық стандартты) неміс тілі, бірақ басты сөйленетін тіл – швейцариялық неміс диалектісінің жергілікті түрі.

Тарих

Тас дәуірі мен қола дәуірінен қалған археологиялық табыстар Сарнен аңғарының ежелгі заманнан бері қоныстанған жер екенін көрсетеді. Содан бері жылдар өте келе Сарнен маңызды сауда орталығына айналды.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Сарненде ұлттық маңызы бар Швейцария мұрасының 10 нысаны бар. Олардың ішінде үш діни ғимарат: Әулие Михаилдың сүйек сақтау орны, Әулие Петр мен Пауыл шіркеуі, Әулие Мартин шіркеуі. Тізімге екі үй мен мұнара да кіреді: Грундтағы және Грундахердегі екі үйдің біріктірілген құрылысы және Гексентурм. Тізімнің қалған бөлігі Кантондық Ратуша, Фрауенклостердің музыкалық қоры, Ланденберг қару-жарақ қоймасы және Обвальден мемлекеттік мұрағатынан тұрады. Сарненнің кішкентай қаласының барлығы, Рамерсберг ауылы және Кирххофен аймағы Швейцария мұрасының тізіміне енген.

Сарнен қазіргі кезде

Сарнен қаласы соңғы жылдары тұрақты өсімді басынан өткізіп келеді. Ол Луцернге жақын орналасқандықтан, оның тартымдылығы артып отыр. Көптеген адамдар Луцернде жұмыс істейді және жұмысқа бару үшін автожол немесе теміржол қызметін пайдаланады. Сарнендегі белсенді компаниялардың қатарында SIKA AG (арнайы химия), Leister Technologies (ыстық ауа құралдары) және Nahrin AG (салауатты тамақтану) компаниялары бар.

Экономика

Сарнен – шағын аймақтық орталық. 2014 жылы муниципалитетте барлығы 8182 адам жұмыс істеді. Олардың 366-сы бірінші экономикалық сектордағы 144 кәсіпорында жұмыс істеді. Екінші секторда 151 жеке кәсіпорында 2058 жұмысшы жұмыс істеді. 2014 жылы 146 шағын кәсіпорында (50-ден аз қызметкері бар) барлығы 1176 адам жұмыс істеді. 561 қызметкері бар 4 орта бизнес және 321 адамды жұмыспен қамтыған 1 ірі бизнес болды. Ал үшінші сектор 987 кәсіпорында 5758 жұмыс орнын ұсынды. Оның ішінде 69 шағын кәсіпорында барлығы 1746 қызметкер, 10 орта бизнес – 963 қызметкер және 1 ірі бизнес – 479 қызметкер жұмыс істеді. 2014 жылы халықтың 5,8%-ы әлеуметтік көмек алды.

Саясат

2015 жылғы федералды сайлауда шағын, жергілікті партия 2011 жылғы сайлаудағы 57,6%-бен салыстырғанда 65,6% дауыс алды. Қалған дауыстардың (34,4%) барлығы SVP партиясына берілді, олар 2011 жылы 42,4% дауыс алған еді. Федералды сайлауда барлығы 4505 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 61,0% құрады. 2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия CVP болды, оларға 34,8% дауыс түсті. Одан кейінгі үш ең танымал партия SVP (30%), Басқа (22,7%) және SPS (12,6%) партиялары болды.

Қылмыс

2014 жылы Швейцария Қылмыстық кодексінде тізілген 200-ден астам қылмыстың (қастандық, қарақшылық, шабуылдан бастап пара алу және сайлаудағы алаяқтыққа дейін) қылмыстық деңгейі Сарненде мың тұрғынға шаққанда 65,6 құрады, бұл ұлттық деңгейге өте жақын, 64,6-ға тең. Осы кезеңде есірткі қылмыстарының деңгейі мың тұрғынға шаққанда 4,9 болды. Бұл көрсеткіш ұлттық деңгейдің шамамен жартысына тең. Иммиграция, виза және жұмыс рұқсаты заңдарын бұзу деңгейі мың тұрғынға 1,0 болды, немесе ұлттық деңгейдің шамамен 20,4 пайызын құрады.