Кіріспе

Гарднер Фрэнсис Купер Фокс (20 мамыр 1911 – 24 желтоқсан 1986) – американдық комикс жазушысы, DC Comics үшін көптеген комикс кейіпкерлерін жасағанмен танымал. Оның 4000-нан астам комикс оқиғасын, оның ішінде DC Comics үшін 1500-ін жазғаны белгілі. Фокс сонымен қатар ғылыми фантастика авторы болды және көптеген роман мен әңгімелер жазды. Фокс DC Comics батырлары Барбара Гордон, түпнұсқа Флэш, Хокмен, Доктор Фейт, Затанна және түпнұсқа Sandman-нің бірлескен авторы ретінде танымал. Ол алғаш рет осы және басқа кейіпкерлерді Америка Әділет Қоғамы ретінде біріктірген, ал кейіннен команданы Америка Әділет Лигасы ретінде қайта құрған жазушы болды. Фокс 1961 жылғы "Екі әлемнің шарықтауы!" атты оқиғасында DC Comics-ке көп әлем (мультивселі) тұжырымдамасын енгізді.

Ерте өмір және мансап

Гарднер Фокс Бруклинде, Нью-Йорк қаласында, Джулия Вероника (Гарднер) мен инженер Леон Фрэнсис Фокстың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның отбасы ирланд және ағылшын тегінен еді. Туғандағы аты Гарднер Купер Фокс болған. Ол көбінесе «Гарднер Фрэнсис Фокс» деп танылатын, Фрэнсис – оның діни нарықтағы есімі, сондай-ақ Фокстың әкесінің, кейіннен оның ұлы мен немересінің орта аты болды. Фокс өзінің жас кезінде фантастикалық көркем әдебиет жазушыларынан шабыт алғанын еске алды. Он бір жасқа толған күні немесе оған жуық шақта, оған Эдгар Райс Берроуздың «Марстың құдайлары» және «Марстың соғыс басшысы» кітаптары сыйға тартылды, олар «мен үшін толыққанды жаңа әлем ашты». Оның кем дегенде екі баласы болды. Көп салалы білім иесі Фокс өзінің комикстеріне көптеген нақты тарихи, ғылыми және мифологиялық сілтемелерді қосты, бірде ол: «Білім мен үшін хобби сияқты нәрсе» деді. Ол Ace, Gold Medal, Tower Publications, Belmont Books, Dodd Mead, Hillman, Pocket Library, Pyramid Books және Signet Books сияқты көптеген баспагерлер үшін әртүрлі ер және әйел псевдонимдерін қолданып, романдар мен әңгімелер жазды. 1969 жылдан 1970 жылға дейін Belmont Books баспасы Фокстың варвар кейіпкері Котар туралы романдар сериясын жариялады. Олар: «Котар: Барбарийлік қылышкер», «Сиқырлы қылыштың Котары», «Котар және Шайтан патшайымы», «Котар және сиқыршының қарғысы» және соңында «Котар және сиқыршыны өлтіруші». 1976 жылы Leisure Books баспасынан тағы бір серия жарық көрді, онда варвар Кирик есімді кейіпкер болды: «Кирик: Сиқыршы жауынгер», «Кирик Шайтан әлемімен күреседі», «Кирик және сиқыршының қылышы» және «Кирик және жоғалған патшайым». «Котар және сиқыршының қарғысы» Marvel Comics-тің алты бөлімді Конан оқиғасы ретінде бейімделді, ол Фокстың сюжетін шамамен қайталайды, бірақ Конан Котарды алмастырды, «Конан варвар» #46 («Сыңраушының қарғысы», 1975 жылғы қаңтар) санынан бастап. Бұл оқиғаны сценарийші Рой Томас және суретшілер Джон Бускема, Джо Синнотт, Дэн Адкинс және Дик Джордано жасады.

Алтын ғасыр

Фокстың DC Comics үшін жазған алғашқы әңгімелерінде, ойдан шығарылған округ прокуроры Спид Сондерс, Крейг Флессел салған суреттерімен және кейін Фред Гвардинер салған суреттерімен, кем дегенде «Детектив Комикс» №4 (1937 жылғы маусым) нөмірінен бастап пайда болды. Спид Сондерс бастапқыда «Э. С. Стонер» деп көрсетілген, көптеген адамдар мұны Фокс қолданған псевдоним деп санайды, ал Фокс өзі бұл кейіпкерді «заң мектебіндегі білімімді пайдаланып» жасағанын айтқан. 1930 жылдарда Фокс өзінің жұмыс жүктемесіне «Детектив Комикс» үшін Стив Малоун мен Брюс Нельсонның, ал «Action Comics» журналының алғашқы нөмірлері үшін Затараның авторлық құқығын қосты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фокс әріптестері әскерге шақырылғаннан кейін, олардың бірнеше кейіпкерлері мен комикстеріне жауапкершілікті өз мойнына алды. Ол көптеген компанияларда жұмыс істеді, соның ішінде Marvel Comics-тің 1940 жылдардағы алдыңғы компаниясы Timely Comics; Вин Салливанның Magazine Enterprises, Skyman-ды жасаған Columbia Comics; және EC компаниясында қысқа мерзімге бас жазушы болып қызмет етті. Супергеройлердің танымалдылығы төмендеген кезде, Фокс батырлық, ғылыми фантастика, юмор, махаббат және сөйлейтін жануарлар туралы әңгімелер жазды.

Бэтмен

1939 жылдың шілдесінде суретші Боб Кейн мен сценарист Билл Фингердің Бэтмен кейіпкерін жасауынан кейін екі саны өткен соң, Фокс осы кейіпкерге арналған әңгімелерінің біріншісін жазып, "Бэтмен дәрігер Өліммен кездеседі" деген әңгімеде алғашқы жаман жігітті таныстырды. Кейн мен Фингермен бірге Фокс кейіпкердің эволюциясына үлес қосты, соның ішінде кейіпкердің "үрлендіретін газ капсулаларын" сақтайтын пайдалы белбеуін алғаш рет қолдануына да ықпал етті. Фокс 1964 жылы қайтадан Бэтменге оралды. (Төмендегі мәтінді қараңыз)

Құмшы

1939 жылы Фокс және суретші Берт Кристаман Sandman кейіпкерін, газ маскасы киген, қылмыспен күресетін костюмді батырды бірлесіп жасады. Оның алғашқы ресми пайда болуы Adventure Comics #40 (шілде 1939) комиксінде болған жоспар, бірақ бұған дейін New York World's Fair Comics комиксінде көрінді.

Жарық

Фокс Flash Comics-тің алғашқы санындағы (1940 жылғы қаңтар) алты очерктің алғашқы үшеуін жазған, оның ішінде атаулы кейіпкер, The Flash-тың дебюті де бар. "Қазіргі заманғы Меркурий" деп сипатталған басты кейіпкерде колледж студенті Джей Гаррик қатты су буларын тынысқа алғаннан кейін адамнан асып түсетін жылдамдыққа ие болды. Кейіннен бұл кейіпкер 1940 жылдардың көптеген комикстерінде пайда болды, оның ішінде All Star, Comic Cavalcade, The Big All American Comic Book, Flash Comics және өзінің жеке комиксі All Flash.

Flash Comics #1 (1940 жылғы қаңтар) үшінші очерк ретінде дебют жасаған – "Фокстың қиялы осы құсты көтеріліп бара жатқан, құпия Hawkman-ге айналдырды". "Қанатты кереметтің" шығу тарихында археолог және коллекционер Картер Холл ежелгі Египеттің Хуфу ханзадасы ретінде өткен өмірін қайта басынан кешіреді, Nth металлымен қуатталған костюм жасайды, өзінің бұрынғы жауы Хат Сеттің реинкарнациясына қарсы тұрады және өзінің қайта туған сүйіктісі Шиера Сондерспен кездеседі.

Американың әділдік қоғамы

1940-жылдардың басында Фокс ай сайын бес аталым бойынша алтыдан астам очерк жазып, жаңа туындыларды жасауды жалғастырды. Сол кезде DC Comics екі жеке компаниядан тұрды: Макс Гейнстің All American Publications және Гарри Доненфельд пен Джек Либовицтің National Periodical Publications. Ол National/Detective Comics, Inc. үшін сценарий жазуын жалғастырса да, Фокс All American компаниясының бас жазушысы болды. Фокс жазған Dr. Fate (және басқа аталымдар) National баспасында жарық көрді, ал Sandman, Hawkman және Flash – All American баспасында. 1940 жылдың қысында All American's All Star Comics журналының үшінші санында комикстердегі алғашқы супергеройлер тобы – Американың Әділет қоғамы пайда болды. Фокс All Star журналының алғашқы екі санында (жаз және күз, 1940 жыл) Hawkman, Flash және Sandman туындыларымен жұмыс істеді, бірақ үшінші санынан бастап (қыс) ол мәселенің толық жазуын өз міндетіне алды, әртүрлі суретшілер бірлесіп жұмыс істеді, кейіпкерлер «Әділет қоғамының» құрамында екені көрсетілді. All Star Comics #3 санында редактор Шелдон Майермен және Э.Э. Хиббард сияқты суретшілермен бірлесіп, Фокс алғашқы супергеройлер тобын, Американың Әділет қоғамын құрды. Кейіннен бұл кейіпкер JSA-ға қосылды. Фокс «Әділет қоғамының» оқиғаларын All Star Comics журналының #3 санынан бастап, #34 санына дейін (1947 жылғы сәуір-мамыр) жаңа супер жау, Сиқыршыны таныстырған оқиғамен аяқтады.

Түзбелі токтан басқа жұмыстар

1940 және 1941 жылдар аралығында Фокс Колумбия комикс корпорациясы үшін "Face", "Marvelo", "Rocky Ryan", "Skyman" және "Spymaster" сияқты кейіпкерлерді сомдаған әңгімелер жазды, сондай-ақ "Жұлдызды патрульдегі Кентон" туралы да жазды. 1953 жылы ол жанкүйер Джерри Бейлспен хат алмасып, Бейлстің Justice Society және All Star Comics-ке деген құштарлығын білдірді, бірақ ақырында бұл достыққа айналып, комикстердің атақты "Күміс дәуірінің" бастауына ғана емес, сонымен қатар Бейлстің маңызды рөл атқарған комикс фандомына да әсер етті. 1950 жылдардың ортасында Фредрик Вертамның "Бескүнәлерді азғыру" атты кітабы жарық көргеннен кейін және АҚШ Сенатының Жастар қылмысы жөніндегі кіші комитеті комикстердің қауіптілігі туралы тыңдау өткізгеннен кейін, комикстердің мазмұны өзгеріп, жеке Комикс кодексі органының цензурасына түсті. Бұл өзгеріске жауап ретінде DC редакторы Джулиус Шварц көптеген бұрынғы кейіпкерлерді кең ауқымда жаңарту/қайта жаңғыртуды бастады, және "Фокс Шварцтың көмекке шақырған алғашқы жазушыларының бірі болды". Фокс ғылыми-фантастикалық батыр Адам Стрэндждің Күміс дәуірдегі оқиғаларының көп бөлігін жазды, ол Майк Сековски салған суреттерімен бірге Showcase #17 комиксінде (1958 жылдың қарашасы) тұңғыш рет пайда болды. Адам Стрэндж оқиғаларының идеясын Фокс пен кейіпкердің авторы Джулиус Шварц бірлесіп жасады. Фокс пен Шварцтың "шығармашылық жетекшілігімен" "Хокман мен Атомға жаңа костюмдер, жаңа бейнелер берілді" және бұл ескі және жаңа жанкүйерлердің қызығушылығын тудырды. Фокс жаңа Хокманды "The Brave and the Bold" #34 комиксінде (1961 жылдың наурызы) қайта жазды, ал Атом "Showcase" #34 комиксінде (1961 жылдың қыркүйек-қазан айлары) Гил Кейннің суреттерімен дебют жасады.

Американың әділдік лигасы

Фокстың тағы бір маңызды жетістігі – ол Әділет қоғамы тұжырымын Американың Әділет лигасы ретінде қайта жаңғырту болды, ол «Батыл және қайсар» комиксінің #28 санында (1960 жылғы ақпан-наурыз) дебют жасады. 1960 жылғы қазан-қарашада оларға жеке атау берілді. «Әділет лигасы» DC ғаламының негізіне айналды. Суперқұмар Доктор Лайт командамен алғаш рет #12 санында (1962 жылғы маусым) шайқасты. «Американың Әділет лигасы» #21 және #22 (1963 жылғы тамыз-қыркүйек) Американың Әділет лигасы мен Американың Әділет қоғамының алғашқы бірлескен жұмысын, сондай-ақ кейіпкерлер арасындағы кроссоверге сілтеме жасалған «Кризис» терминінің алғашқы қолданылуын көрсетті. Келесі жылы Әділет қоғамымен бірлескен жұмыс Жер-3-тен келген Американың Қылмыс синдикатының қаупін таныстырды. Фокс пен суретші Мерфи Андерсон «Шаршы» #4 (1964 жылғы қараша) комиксінде таныстырған Затанна кейіпкері бірнеше DC комикстерін қамтыған және «Американың Әділет лигасы» #51 (1967 жылғы ақпан) комиксінде шешілген сюжет желісінің орталық тұлғасы болды. Фокс пен Сековский осы комикстің алғашқы сегіз жылында шығармашылық команда болды. Сековскийдің соңғы саны #63 (1968 жылғы маусым) болды, ал Фокс #65 санымен (1968 жылғы қыркүйек) жұмысты қысқартты.

Көп ғаламдық

Фокстың "Екі әлемнің жарқырауы!" сценарийі, "The Flash" #123 (қыркүйек 1961) комиксінен, Алтын ғасырдың батырлары Жер-2 деп аталатын параллель әлемде болды деген идеяны ұсынды. Осылайша, қазіргі Флэш, Барри Аллен, 1940 жылдардағы Флэш, Джей Гаррик әлеміне сапар шегеді. Бұл оқиға DC Comics көп әлемдік теориясының пайда болуын қабарлады, бұл DC Comics ғаламында ондаған жылдар бойы қайталап келетін тақырып, ол ескі және жаңа батырлардың бірге өмір сүруіне және өзара келісімге келуіне мүмкіндік берді.

Күміс дәуірдегі Бэтмен

1964 жылы Шварц Бэтмен комикстерін қайта жаңғыртуға жауапты болды, ал Фокс Бэтмен туралы әңгімелер жазуға қайта оралды. Он сегіз нөмірінен кейін Фокс пен Молдофф профессор Джонатан Крейнді қайта тірілтіп, орнын ауыстырып, "Қорқыныштың қорқынышы" атты комиксте Жер-1 қорқынышын пайда етті, Бэтмен #189 (1967 жылдың ақпаны). Ол және суретші Кармин Инфантино Детектив Комикс #345 (1965 жылдың қарашасы) комиксінде Blockbuster-ді және #351 (1966 жылдың мамыры) комиксінде Cluemaster-ді жасады. Фокс пен Инфантино Барбара Гордонды "Бэтгерлдің миллион долларлық дебюті!" атты әңгімесінде Бэтгерлдің жаңа нұсқасы ретінде таныстырды, Детектив Комикс #359 (1967 жылдың қаңтары). Фокстың соңғы Бэтмен оқиғасы "Мұрагер Хелоизаға не болады?" Детектив Комикс #384 (1969 жылдың ақпаны) комиксінде жарияланды. Сондай-ақ ол "Кирик" туралы төрт кітап жазды, бастапқысы "Солғар жауынгер" (1975). Tower Books, Belmont Books және Belmont Tower үшін ол 1968 мен 1975 жылдар аралығында Род Грей есімімен "L.U.S.T. (Жасырын тыңшылар мен террористер лигасы) әйелінен" атты он үштен жиырма бесқа дейінгі романдарды шығарды. (Сондай-ақ қараңыз: "O.R.G.Y." адамы). Рошель Ларкин мен Леонард Левинсонмен бірге Фокс "Глен Чейз" атты қаламды "Cherry Delight, The Sexecutioner" сериясы үшін қолданды.

Кейінгі комикс жұмысы

1970-ші жылдардың басында Фокс DC-нің бәсекелесі Marvel Comics баспасында қысқа уақыт жұмыс істеді, «Дракуланың қабірі», «Қызыл қасқыр» және Marvel Premiere журналындағы «Доктор Стрэндж» үшін сценарийлер жазды. 1971 жылдың шілдесінде Фокс өзінің мансабында «елу миллион сөз» жазғанын мәлімдеді. Ол бірнеше әдеби және жанрлық ұйымдардың мүшесі болды, оның ішінде Комикстер өнері академиясы, Авторлар гильдиясы, Америка авторлар лигасы және Америка ғылыми-фантастика жазушылары қатарында болды. Ол: «Мен екі жазушының шығармаларын қайта-қайта оқимын. Біреуі, шыны керек, есімдерін ешкім білмейтін Джеффри Понд. Оның барлық кітаптары менде бар. Екіншісі – детектив жанрындағы Джон Диксон Карр, оның стилін өте бағалаймын, және әрине, классикалық авторлар – Мерритті әрқашан жақсы көремін, сондай-ақ Берроуз.» деді. Сонымен қатар, ол 1963 жылы «Жердегі дағдарыс» («Justice League of America» журналының 21–22 нөмірінде, суретші Майк Сековскимен бірге) үшін «Сүйікті роман» номинациясында, ал 1965 жылы «Соломон Гранди ашуға берілді» («Showcase» журналының 55 нөмірінде, суретші Мерфи Андерсонмен бірге) үшін «Ең жақсы роман» номинациясында сыйлық алды. 1971 жылы Нью-Йорк комикс өнері конвенциясында оны құрметтеді. 1982 жылы Skycon II конвенциясында оған «Өмірлік жетістіктері үшін Жюль Верн сыйлығы» табысталды. Гай Гарднер кейіпкері Фоксқа арналып аталды. 1985 жылы DC Comics компаниясы 50 жылдығына арналған «DC-ді ұлы еткен 50 адам» басылымында Фоксты құрметті тұлғалардың бірі деп атады. 2002 жылы Cartoon Network «Әңгімелер» атты «Justice League» анимациялық телесериалының бір бөлімін көрсетті, ол Фоксқа арналған «Әділет лигасы» және оның жылдық Silver Age «Әділет лигасы»/«Justice League» кроссоверлеріне құрмет көрсету болды. Бұл бөлім Фоксқа арналды. Сонымен қатар, «Жоғалған жұмақ» атты бөлімде тележурналист Гарднер дауылы туралы хабарлайды. «Young Justice» телесериалының екінші маусымының алтыншы бөлімінде, қаланың бір бөлігін қиратып жіберген апат кезінде Флэш әйелді Гарднер және Фокс көшелерінің арасында орналасқан баспанаға бағыттайды.