Кіріспе

Гонконг кинорежиссері (1947 жылы туған)

Энн Хуэй Он ва (; 23 мамыр 1947 жылы туған) – Гонконг кинорежиссері, продюсері, сценарисі және актрисасы. Ол Гонконгтың жаңа толқынының ең белгілі және сынға ие кинорежиссерлерінің бірі. Ол Гонконгтағы әлеуметтік мәселелерді қамтыған фильмдерімен танымал, оларға әдеби шығармалардың бейімделуі, жекпе-жек өнері, жартылай автобиографиялық туындылар, әйелдер мәселелері, әлеуметтік құбылыстар, саяси өзгерістер және триллерлер кіреді. 2004-2006 жылдары Гонконг кинорежиссерлер гильдиясының президенті болды. Хуэй көптеген сыйлықтарға ие болды. Ол үш рет «Алтын жылқы» сыйлығындағы «Үздік режиссер» аталымын жеңіп алды (1999, 2011, 2014); Азия-Тынық мұхиты аймақтық кинофестивалінде «Үздік фильм» сыйлығын алды; ал Гонконг киносының сыйлығында «Үздік режиссер» аталымын алты рет жеңіп алды (1983, 1996, 2009, 2012, 2015, 2018). Гонконг киносының сыйлығында «Үлкен дублет» (ең үздік фильм, ең үздік режиссер, ең жақсы сценарий, ең үздік актер және ең үздік актриса) аталымын тек екі фильм ғана жеңіп алды; олар – Энн Хуэйдің «Жазғы қар» және «Қарапайым өмір» фильмдері. 2012 жылы Азия киносы сыйлығында өмірінің жетістіктері үшін марапатталды. 2017 жылы АҚШ-тағы Кино өнері мен ғылымы академиясы Хуэйді мүшелікке қабылдады.

Ерте өмір

1947 жылы 23 мамырда Хуэй Ляонин провинциясындағы Аншан қаласында, Қытайдың темір кенін өндіретін қаласында дүниеге келді. Хуэйдің анасы жапон, әкесі қытай. 1952 жылы Хуэй Макаоға, ал бес жасында Гонконгқа көшті. Хуэй Санкт-Пол әйелдер монастыры мектебінде білім алды.

Білім

1972 жылы Хуэй Гонконг университетінде ағылшын тілі мен салыстырмалы әдебиет бойынша магистр дәрежесін алды. Хуэй екі жыл бойы Лондон кино мектебінде оқыды. Хуэйдің диссертациясы француз жазушысы және кинорежиссері Ален Роб-Грийе шығармаларына арналған еді.

Мансап

Лондонда болғаннан кейін Хуэй Гонконгқа оралғанда, ол танымал қытай кинорежиссері Ху Корольдің ассистенты болды. Содан кейін ол Телевизиялық хабар тарату компаниясы (TVB) үшін сценарийші-режиссер ретінде жұмыс істей бастады және «Wonderful», CID-тің төрт эпизоды, «Social Worker»-дің екі сериясы және «Dragon, Tiger, Panther» сериясының бірі сияқты деректі фильмдер түсірді. 1977 жылғы наурыз айында ол Гонконгтағы үкіметтік тәртіпсіздіктерді жою үшін құрылған Жемқорлыққа қарсы тәуелсіз комиссия үшін алты драманы режиссерлік етті. Олардың екеуі соншалықты даулы болғандықтан, көрсетуге тыйым салынды. Бір жылдан кейін Хуэй Гонконгтың қоғамдық радиостанциясы, Гонконг радиотелевизиясы жасаған Гонконг халқы туралы деректі фильмдер сериясы – «Арыстан тастан төмен» сериясының үш эпизодын түсірді. Хуэйдің ең танымал эпизоды – «Вьетнамдық жігіт» (1978), ол оның Вьетнам трилогиясының бастауы болды. 1979 жылы Хуэй өзінің алғашқы толық метражды фильмін – «Сырды» түсірді. Бұл фильмде ескі Батыс округінің сұр және көңілсіз бейнесі, тозығы жеткен үйлер, көлеңкелі көшелер, құлаған жапырақтар және діни рәсімдер, мысалы, қағаз ақшаны жағып, тауықтың басын кесу арқылы жанынан арылу рәсімі көрсетілген. 1980 жылдары Хуэйдің мансабы халықаралық деңгейде өркендеді. Сол кездегі ең танымал фильмдер Голливудтың гангстерлік және әрекет фильмдерінің шығыс нұсқалары болды. Бірақ Хуэй бұл үрдіске ермеді, оның орнына көбірек жеке фильмдер жасады. Оның ең жақсы фильмдерінің көпшілігі мәдени орын ауысуы туралы болды. Оның басты кейіпкерлері көбінесе басқа елге көшіп кетуге мәжбүр болады, онда олар үйреніп, өмір сүру үшін күреседі. Хуэй кейіпкерлердің жаңа ортаға және үйге оралуларына деген реакцияларын зерттейді. Осы «Жаңа толқын» кезеңінде оның фильмдерінің көпшілігі өткір және қатал, сатирикалық және саяси метафоралармен, адамдарға, әйелдерге, соғыстан зардап шеккен жетімдерге және вьетнамдық босқындарға деген оның қамқорлығын көрсетеді. Осы санаттағы ең танымал жұмыстары – «Ву Веттің тарихы» (1981) және «Кемедегілер» (1982) – оның Вьетнам трилогиясының қалған екі бөлігі. «Кемедегілер» Гонконг киносы сыйлығының «Үздік фильм» және «Үздік режиссер» номинацияларын жеңіп алды. Хуэй кейбір стандартты фильмдерді түсіргенімен, ол жиі отбасылық жанжалдар тақырыбына оралады, мысалы, 1990 жылғы «Менің американдық немерем» фильмінде. Хуэйдің қарапайым адамдарға, әсіресе әйелдерге деген қамқорлығы оның фильмдеріндегі ең басты тақырыпқа айналды. Ол әйелдердің өмірлік тәжірибелерін көрсетеді. Хуэй бір сұхбатында әлеуметтік мәселелерді көтеретін жобалар жасағысы келетінін айтты. Ол мұндай жобаларды табудың қиын екенін біледі және «инвесторларды тартумен қатар, жұртшылыққа да қызықты болуын қалайды». Оның мақсаты – «көрерменге ұнайтын және бір уақытта тартымды нәрсе ұсыну» және жұртшылыққа әлеуметтік мәселелерді талдауға мүмкіндік беру. Хуэй даулы фильмдер түсіруімен танымал; сұхбатта, атап айтқанда, Гонконгтың Тин Шуй Вай қаласындағы қылмыстың өсуі мен жұмыссыздық деңгейінің қорқынышты жағдайы сипатталды. Оның осы мәселелерге назар аударған екі фильмі – «The Way We Are» (2008) және «Night and Fog» (2009), сонымен қатар орын ауысу мотивін сақтайды. 45-ші жыл сайынғы Гонконг халықаралық кинофестивалі 2021 жылдың сәуір айында өтті. Хуэй Джонни То Кей Фунның көптен күткен антологиялық фильмі – «Септет: Гонконг тарихы» (2020) режиссерлік еткен алты тәжірибелі Гонконг режиссерінің бірі болды. Басқа режиссерлер: Саммо Хун, Ринго Лам, Патрик Там Кар Мин, Цуй Харк, Юэн Ву Пинг және Джонни То. Қысқа фильмдер толықтай 35 мм пленкада түсірілді; әрқайсысы уақыт кезеңдерінде орын алған ностальгиялық және қозғаушы оқиғаға толы, қалаға арналған гимн.

Вьетнам трилогиясы

Үшін бірге «Вьетнам трилогиясы» деп аталады, себебі олардың барлығы Вьетнамға қатысты мәселелерге тоқталады. Олар өздеріне тиесілі орын іздеп, өзгеристер кезеңінде күрескен, соңында сәтсіздікке ұшыраған қоныс аударған адамдардың трагикалық тағдырлары туралы айтады. Бұл фильм тарихи: 1970 жылдардың соңында көптеген вьетнамдықтар Гонконгқа заңсыз көшіп келді. Бұл фильм Гонконгта өмірін қауіпке тігіп, жасөспірім кезінде бастан өткерген қиындықтарды, кемсітушілік пен пайдалануды көрсетеді. 1981 жылы «Ву Вьет тарихы» вьетнамдық қайық адамдарының мәселесін сипаттауды жалғастырды. Вьетнамның тегі қытайлық болатын Ву Вьет көптеген әрекеттен кейін Гонконгқа жасырын кіреді. Ол Гонконгтан бір достасынан АҚШ-та жаңа өмір бастауға көмектесуін сұрайды. Бірақ ол сүйіктісін құтқару үшін Филиппинде жалдамалы кісі өлтіруші болып қалады. Бұл фильм контрабанданың қиындықтарын, соғыс естеліктерін, босқындар лагерлерінің зұлымдығын және Чайнатаундағы дағдарысты көрсетеді. 1982 жылы Қытай Халық Республикасы Вьетнаммен соғысын аяқтағаннан кейін Хуэйге Хайнань аралында түсіруге рұқсат берді. «Кемедегілер» (1982) 1978 жылғы оқиғаларды көрсетеді, коммунистік партия Вьетнамды басқарғаннан кейін, жапон фотожурналисі Шиоми Акутагаваның көзқарасы арқылы Вьетнам соғысынан кейінгі қоғамдық және саяси жағдайды көрсетеді. «Кемедегілер» Коммунистік Қытайда түсірілген алғашқы гонконг фильмі болды. Хуэй Чжоу Юнфатқа рөлді сақтап қалды, бірақ сол кезде Қытай материгінде жұмыс істейтін гонконгтық актерлер Тайваньда тыйым салынғандықтан, Чжоу Юнфат қара тізімге еніп кетуден қорқып, рөлден бас тартты. Түсірілім басталғанға алты ай қалғанда және кинотоп Хайнанда болғаннан кейін оператор Хуэйге рөлді Энди Лауға беруді ұсынды. Ол кезде Лау гонконг киноиндустриясында жаңа есім болатын. Хуэй Лауға рөл берді және оны Хайнаньға ұшақпен жеткізді, тіпті оның сыртқы келбетін де көре алмады.

Теледидардан киноға көшу

Хуэй 1979 жылы теледидардан кетіп, «Тайна» атты алғашқы көркем фильмін түсірді. Бұл фильм нағыз өмірде болған қылмысқа негізделген детективтік триллер, және оның басты рөлдерін тайвандық актриса Сильвия Чанг ойнады. Ол бірден Гонконгтың жаңа толқынының маңызды туындысы деп танылды. «Үркіткіш топ» (1981) – оның әуесқойларға арналған оқиғалар жанрына жасаған тәсілі, ал «Ву Вьеттің тарихы» (1981) оның Вьетнам трилогиясын жалғастырды. Хуэй арнайы эффекттермен және ерекше бұрыштармен тәжірибе жасады; оның сезімтал саяси және әлеуметтік мәселелерге ден қоюы оның көптеген келесі фильмдерінде қайта-қайта кездеседі. «Кемедегілер» (1982) – Вьетнам трилогиясының үшінші бөлімі, және ол Вьетнам соғысынан кейінгі вьетнамдықтардың ауыр жағдайын көрсетеді. 1980 жылдардың ортасында Хуэй сыншылар тарапынан жоғары бағаланған туындыларын жасауын жалғастырды. «Құлаған қаладағы махаббат» (1984) Айлин Чангтың повесіне негізделген, ал Луи Чаның «Кітап және қылыш» атты алғашқы романының екі бөліктен тұратын, амбициялық уся адаптациясы «Кітап және қылыш романтикасы» (1987) және «Парфумер принцесса» (1987) деп бөлінді. 1990 жылы оның ең маңызды туындыларының бірі – жартылай автобиографиялық «Шеттегі ән» фильмі жарық көрді. Фильмде ана мен қызының жеке басын жоғалтуы, бағдарсыздық пен үмітсіздік сезімі, сондай-ақ мәдениет пен тарих арасындағы қақтығыстар зерттеледі. Фильмдегідей, Хуэйдің анасы жапондық болған.

Тынығудан кейінгі жұмыс

Қысқа үзілістен кейін ол теледидарға қайта оралды. Хуэй 1995 жылы «Жазғы қар» фильмімен қайтып келді, онда орта жастағы әйел күнделікті отбасылық мәселелермен және Альцгеймер ауруына шалданған қарындасының күйеуімен күресіп жатыр. 1996 жылы ол 46-шы Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. «Он сегіз көктем» (1997) Айлин Чангтың тағы бір ромасын бейнелейді. Хуэйдің 1970-1990 жылдардағы қытай және Гонконг саяси белсенділері туралы «Жай батырлар» (1999) фильмі «Алтын жылқы» сыйлығының «Үздік фильм» аталымын жеңіп алды. 2002 жылы оның «Шілде рапсодиясы», «Жазғы қарға» серік фильм, орта жастағы мұғалімнің өмірлік дағдарысқа тап болуын көрсетеді, Гонконгта және басқа жерлерде жақсы пікірлерге ие болды. Оның 2003 жылғы «Мейірімді Жаде Иесі» фильмінде Чжао Вэй мен Николас Цзе түсті, ол қытай жазушысы Хай Яньның романынан бейімделген. 2008 жылы Хуэй жоғары бағаланған отандық драма «Біздің жолымызды» түсірді. Эстер М.К. Ченгпен сұхбаттасқанда Хуэй «Біздің жолымыз» бағдарламасында жұмыс істеудің «алғашқы ТВБ күндерімен» бірдей екенін еске алады. «Біздің жолымыз» фильмінен кейін «Түн мен тұман» келді. «Бұл екі фильм Тин Шуй Вайдың қоғамдық тұрғын үйлеріндегі тұрғындардың қарапайым өмірін көрсетеді». Муза журналына берген сұхбатында Хуэй екі фильмді Гонконгке тән ерекше нәрсе туралы қалай көретінін түсіндіреді: «[Түн мен тұман туралы] Менің ойымша, бұл фильм бір нәрсені білдіре алады; ол орта және төменгі тап туралы, тіпті бүкіл Гонконг туралы сезімді білдіре алады. Барлығы да McDonald's-та тамақтана алады немесе сауда орталықтарында сауда жасай алады. Бұл өмір салты, бірақ рухани жағынан, қанағаттанбаушылық бар, әсіресе әлеуметтік көмекке ие отбасыларда. Олар өмірде еш уайымдамайды, бірақ айта алмайтын күйзеліс сезімі бар». «Жай өмір» (2011) 68-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілді, онда ол «Алтын арыстан» сыйлығына ұсынылды. Фильм екі кейіпкердің, Ах Тао (Дини Ип) және Роджердің (Энди Лау) қарым-қатынасын қамтиды. Бұл қожайын мен оның ұзақ жылдар бойы қызмет еткен қызметшісі туралы әңгіме және продюсер Роджер Лидің қызметшісімен қарым-қатынасына негізделген. Фильм Гонконгтың «Оскар» сыйлығына ұсынылуы ретінде таңдалды, бірақ іріктеуге кірмеді. Хуэй Энди Лауды тапқанға дейін «Жай өмір» фильмін түсіруге мүмкіндік таппады. «Сіз фильм түсірсеңіз, көп адам не үшін түсірдіңіз деп сұрайды, ал бұл жолы мен бір адамның мінез-құлқынан, сценарийден әсер алдым». «Ол әрқашан Гонконгтың нағыз тақырыбын түсіргендіктен, материктегі реакция ерекше болмайды», - деді Энди Лау. Хуэй оны тауып алған соң, оны ренжіткен бір сөз айтты: «Менің ақшам көптен бері жетпейді. Маған көмектесесіз бе?» деп сұрады. Энди Лау оны қозғағанын айтты. «Мен қатты күйзеліп тұрмын. Кейде фильм түсіргенде, ақша жоғалтудан қорықпайсың ба? Бұл ең көп сатылған фильм емес, ең танымал да емес, бірақ кейде сенің жүрегіңді қозғап, әсер етеді, мүмкін бұл оқиға, сценарий, және көптеген кішкентай түйіндер мені соған итермелейді. Күнде ақша табу үшін көп жұмыс істеймін, сондықтан ақымақ болмам». Ол Ю Донгпен (Bona Film Group Limited президенті) қосылғанға дейін 30 миллион юань инвестициялады. «Режиссер де, мен де фильмнің түсірілуін қаладық, сондықтан шығынды есептеп, оны өндіріске жұмсадық. Мен жалақымды ғана жоғалттым, оны екі ай бойы менімен бірге ойнайтын адамды табу деп есептеңіз». Хуэйдің 2014 жылғы «Алтын дәуір» фильмі 71-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде байқаудан тыс көрсетілді. Бұл кино Xiao Hong және Xiao Jun жазушыларының өмірбаянына негізделген. Тан Вэй мен Фэн Шаофенг рөлдерді сомдады. «Біздің уақытымыз келеді» (2017) - Чжоу Сюнь, Эдди Пэн және Уоллес Хуоның қатысуымен түсірілген соғыс фильмі. Ол Гонконгты жапондықтар басып алған кездегі қарсылық қозғалысын көрсетеді. Марк Дженкинс: «Нақты оқиғалар негізінде түсірілген, әдемі түсірілген драма Ланға (Чжоу Сюнь) орталық орын береді, ол жапондықтар жергілікті мектептерді жапқанға дейін мұғалім болған. Ол белгілі бір авторды (Го Тао) контрабандаға көмектескеннен кейін, көтерілісшілердің батыр көшбасшысы (Эдди Пэн) оны қатарына қабылдайды. Лан ақырында бұрынғы қалың жұбайы (Уоллес Хуо Чжэньхуа) оккупациялық штабқа енгенін біледі, онда ол жапон офицерімен (Масатоси Нагасе, «Патерсон» фильмінде де поэзияны жақын білетін адамды сомдаған) классикалық қытай поэзиясы туралы әңгімелеседі». Фильм 1 шілдеде 2017 жылы Қытайда Гонконгтың Ұлыбританиядан Қытайға берілуінің 20 жылдығын еске алу және осы мерекемен сәйкес келу үшін көрсетілді. 2022 жылы Хуэй 59-шы «Алтын жылқы» сыйлығының төрағасы болуға шақырылды.

Кинорежиссер ретінде

Жыл Атауы Рөл жазбалары 1978 Арыстан жартасынан төмен: Вьетнамнан; Көпір; Жол. Режиссер "Вьетнамнан" – Хуидің Вьетнам трилогиясына алғашқы бөлігі. 1979 "Құпия" режиссер Хуидің алғашқы көркем фильмі. Нағыз өмірде болған қос қатерлі кісі өлтіру туралы ширақ драма. 1990 "Шет елдегі ән" режиссері Хуидің Лондонда болғаннан кейін Гонконгқа оралу тәжірибесіне негізделген фильм. Фильмде басты кейіпкер әйелдің жапон анасымен қарым-қатынасы да көрсетілген. 1990 "Менің американдық немерем" режиссері Қартайған қытай адамы 12 жастағы немересіне қараушы болады. 1991 "Зодиак өлтірушілері" режиссері Жапонияда оқитын қытай студенті Бен Мэнге ғашық болып, оған якудза топтары арасында соғыс тудыруы мүмкін ақпарат жазылған таспаны жеткізуге көмектесуге келіседі. 1993 "Бала және оның батыры" режиссері 1995 "Жазғы қар" режиссері Жұмыс істейтін әйел, оның күйеуі және ұлы туралы комедиялық драма. Әйел бұрын жақсы қарым-қатынаста болмаған қайнағасының күтуіне мұқтаж. Фильм бірнеше сыйлыққа ие болды. 2002 "Шілде рапсодиясы" режиссері/продюсері Фильм жас студенттің ғашық болуы және оның мұғалімін сүйіктісіне айналдыруы туралы. 2003 "Мейірімділік құдайының жадесі" режиссері Фильм күнделікті полиция қызметкерлерінің өмірін бейнелейтін танымал кітаптың бейімделуі. Басты кейіпкер – әйел полиция қызметкері, ол өміріндегі үш ер адам мен мансабы арасында таңдау жасауы керек. 2006 "Менің тәтемінің постмодернистік өмірі" режиссері/жазушысы Алпыстан асқан әйел ағылшын тілінен сабақ берген жұмысынан айырылғаннан кейін заманнан қалып қойғанын түсінеді. 2008 "Біздің жолымыз" режиссері Бұл драма жұмыс істейтін әйел Квайдың жасөспірім ұлы мен ауырып жатқан анасына күтім жасауы туралы. Квай жасы үлкен әйелмен дос болады, және олар бір-біріне көмектесуді үйренеді. 2009 "Түн және тұман" режиссері/продюсері Тин Шуй Вай ауданындағы отбасы қиындыққа тап болады, ал күйеу мен әйелдің некесі трагедиямен аяқталады. 2010 "Махаббат туралы барлығы" режиссері/продюсері Фильм Гонконгтағы лесбиянкалардың күресі мен қиындықтарын көрсетеді. 2011 "Қарапайым өмір" режиссері/продюсері Көп буын бойы отбасының қамқоршысы болған қарт қызметші әйел туралы әңгіме.

Алтын аю: "Жазғы қар"
Golden Horse Film Festival and Awards: Үздік фильм
Golden Bauhinia Awards: Үздік режиссер, Үздік фильм
Hong Kong Film Critics Society: Үздік фильм
Créteil International Women's Film Festival: Үздік фильм
68-ші "Оскар" сыйлықтары: Үздік шетелдік фильм (1996)
15-ші Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік режиссер, Үздік фильм (1999)
36-шы Golden Horse сыйлықтары: Үздік режиссер ("Жай өмір")
72-ші "Оскар" сыйлықтары: Үздік шетелдік фильм
49-шы Берлин кинофестивалі: Алтын аю (2000)
19-шы Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік режиссер (2001)
8-ші Гонконг киносын сыншыларының сыйлықтары: Үздік режиссер ("Көрінбейтін құпия") (2002)
21-ші Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік режиссер ("Шілде рапсодиясы") (2004)
26-шы Мәскеу кинофестивалі: Алтын Жорж ("Мейірімділік құдайының жадесі")
Verona Film Festival: Көрермендер сыйлығы, Үздік фильм (2007)
14-ші Гонконг киносын сыншыларының сыйлықтары: Үздік режиссер ("Менің тәтемнің постмодернистік өмірі") (2008)
27-ші Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік режиссер (2008)
15-ші Гонконг киносын сыншыларының сыйлықтары: Үздік режиссер ("Біздің жолымыз") (2009)
28-ші Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік режиссер (2009)
29-шы Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік режиссер ("Түн және тұман") (2010)
48-ші Golden Horse сыйлықтары: Үздік режиссер ("Қарапайым өмір") (2011)
84-ші "Оскар" сыйлықтары: Үздік шетелдік фильм (2012)
31-ші Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік режиссер (2012)
34-ші Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік режиссер ("Алтын дәуір") (2015)
54-ші Golden Horse сыйлықтары: Үздік режиссер ("Біздің уақытымыз келеді") (2017)
12-ші Азия киносының сыйлықтары: Үздік режиссер (2018)
37-ші Гонконг киносының сыйлықтары: Үздік фильм, Үздік режиссер.