Кіріспе
Антивирустік бағдарламалық қамтамасыз ету
Norton AntiVirus – Питер Нортон құрған антивирустық немесе зиянды бағдарламаларға қарсы бағдарламалық өнім. Symantec (қазір Gen Digital) компаниясы 1990 жылдан бері Norton компьютерлік қауіпсіздік өнімдері отбасының бір бөлігі ретінде әзірлеп, таратады. Ол вирустарды анықтау үшін қолтаңбалар мен эвристикалық әдістерді пайдаланады. Басқа мүмкіндіктеріне электрондық пошта спамын сүзгілеу және фишингтен қорғау кіреді. Symantec өнімді жүктеу арқылы, қорапшадағы түрінде және OEM бағдарламалық жасақтамасы ретінде таратады. Norton AntiVirus және оған байланысты Norton Internet Security өнімдері 2017 жылғы мәліметтер бойынша қауіпсіздік жинақтарының АҚШ бөлшек сауда нарығының 25% құрады. Осы зерттеуде нарық үлесі бойынша бәсекелестерге McAfee, Trend Micro және Kaspersky Lab антивирустық өнімдері жатады. Norton AntiVirus Microsoft Windows, Linux және macOS жүйелерінде жұмыс істейді. Windows 7 қолдауы 2006-2008 жылдардағы нұсқалар үшін әзірленді. 2009 нұсқасында Windows 7 қолдау жаңартулары бар. 2010, 2011 және 2012 нұсқалары Windows 7-ні жаңартусыз-ақ қолдайды. 12-ші нұсқа Mac OS X Lion-мен толық үйлесімді. 2015 жылғы өнімдер сериясымен Symantec портфелінде өзгерістер жасады және Norton AntiVirus-ты уақытша тоқтатты. Бұл шешім кейін Norton AntiVirus Basic енгізілгеннен кейін кері қайтарылды.
Шығу тегі
1989 жылдың мамыр айында Symantec компаниясы Macintosh жүйесі үшін Symantec Antivirus (SAM) бағдарламасын шығарды. 1990 жылдың наурызында жарық көрген SAM 2.0 нұсқасы, бағдарлама шыққан кезде әлі жоқ болған, жаңа вирустарды анықтап жою үшін SAM-ды оңай жаңартуға мүмкіндік беретін технологияны қамтыды. 1990 жылдың тамызында Symantec Питер Нортоннан Peter Norton Computing компаниясын сатып алды. Нортон және оның компаниясы Norton Utilities сияқты түрлі DOS құралдарын жасады, бірақ оларда антивирустық мүмкіндіктер болған жоқ. Symantec сатып алынған технологияларды дамытуды жалғастырды. Бұл технологиялар "Norton" деген атпен, "Symantec-тен" деген слоганымен сатылды. Norton-ның қолдары кесілген поздағы бейнесі – АҚШ-та тіркелген сауда таңбасы – дәстүрлі түрде Norton өнімдерінің қаптамасында бейнеленген. Бірақ кейіннен бұл бейне қаптаманың артына жылжытылды, ал соңында мүлдем алынып тасталды. 1998 жылғы 5.0 нұсқасымен SAM Macintosh үшін Norton AntiVirus (NAV) деп қайта аталды.
Windows/DOS нұсқалары
1991 жылдың басында АҚШ компьютерлеріне жүздеген шетелдік вирустар шабуыл жасады және корпоративтік ПК-ны зарарлау елеулі проблемаға айналды. Symantec компаниясының Norton Group тобы PC және оған үйлесімді компьютерлер үшін Norton AntiVirus 1.0 (NAV) бағдарламасын іске қосты. Өнімнің жарнамасында Нортонның екі қолын кесіп тұрған бейнесі, қызғылт көйлек киіп, мұрны мен аузын жабатын хирургиялық маскасы көрсетілген. Бағдарламалық жасақтамадағы қатеге байланысты бастапқы Norton Antivirus 1.0 зарарланған файлдарды немесе жүктеу секторларын дұрыс қалпына келтірмейді. Бұл мәселе 1991 жылдың маусымында шыққан 1.5 нұсқасында түзетілді, сонымен бірге Norton Antivirus Intercept (кейіннен Norton Antivirus Auto Protect деп аталды) бірнеше сканерлеу деңгейлерін орнату мүмкіндігі қосылды. Norton Antivirus 2.0 1991 жылдың желтоқсанында шығарылды және құтқару дискісін жасау мүмкіндігін ұсынды, оған бөлім кестесі, CMOS параметрлерінің жад ақпараты және MS DOS компьютер жүйесінің қатты дискісінің жүктеу секторы кірді. Бұл, вирус анықталмаған жағдайда, осы ақпаратты жоюы немесе жүктеу секторын қатты дискідегі басқа орынға жылдыруы мүмкін болғандықтан, өте пайдалы. 1993 жылдың қыркүйек айында шыққан Norton Antivirus 3.0 бірегей мүмкіндіктерді ұсынды. MS DOS және Windows-тың ерте нұсқаларындағы басқа антивирустық бағдарламалар компьютерді өшіру туралы хабарлап, осылайша жұмысын жалғастырса, Auto Protect немесе негізгі бағдарлама өздігінен жүктелу алдында жадыдағы вирустарды тексереді. Егер жадыда вирус табылса, ол компьютердің жұмысын тоқтатады, тіпті Ctrl+Alt+Delete арқылы қайта жүктеуге мүмкіндік бермейді, соның салдарынан компьютерді қуаттан ажыратып, таза, зарарсызданған жүйелік дискімен қайта іске қосу қажет болады. Көбінесе бұл құтқару дискісі немесе бастапқы MS DOS жүйесінің орнату дискісі, содан кейін Norton Antivirus бағдарламасының орнату дискілері болуы мүмкін. Бұл функция жадыдағы кез келген вирусқа қарсы күресудің ең қауіпсіз тәсілі болып табылады. Norton Antivirus 3.0 Windows 3.1 үшін алғашқы нұсқа да болды. Norton AntiVirus 2004 нұсқасында өнімді белсендіру мүмкіндігі енгізілді, бұл шамамен 3,6 миллион жалған Norton өнімдері сатылуына байланысты болды. Компьютердің конфигурациясын анықтау үшін әріптік-сандық код жасалады, ол өнім кілтімен байланысты. Пайдаланушылар бір өнім кілтімен өнімді бес ретке дейін белсендіре алады. 2005 жылғы нұсқада "Antispyware Edition" деген таңбамен шпиондық және жарнамалық бағдарламаларды анықтау және жою мүмкіндігі қосылды. Кейінгі нұсқаларда бұл таңба алынып тасталды. Алайда, Norton AntiVirus 2009 Classic шпиондық немесе жарнамалық бағдарламаларды анықтау мүмкіндігін қамтымайды. Классикалық нұсқа шпиондық және жарнамалық бағдарламаларды анықтауды қамтитын Norton AntiVirus 2009 нұсқасымен бірге сатылады. 2006, 2007, 2008 және 2009 жылғы нұсқаларын пайдаланушылар жаңа жазылым сатып алмай, соңғы 2010 жылғы нұсқаға жаңарта алады. Жаңарту пайдаланушының жазылым мерзіміне қалған күндерін сақтайды.
2006 жылғы нұсқа (13.0)
Қайта жобаланған негізгі графикалық пайдаланушы интерфейсі ақпаратты орталық интерфейсте жинақтайды. CNET Norton Protection Center пайдалы болғанымен, қосымша өнімдерді жарнамалауға тырысатынын хабарлайды. Zero day қаупі бар зиянды бағдарламаларды анықтауды жеңілдету үшін Bloodhound әртүрлі бағдарламалау тілдерін талдайды және алдын ала белгіленген алгоритмдерді пайдаланып, кодты қауісті нұсқауларға тексеріп шығады. Осы нұсқада Internet Explorer бас бетін басып алудан қорғау енгізілді; алайда іздеу жүйесін басып алудан қорғау жоқ. CNET Norton AntiVirus 2006 жүйелік өнімділікке едәуір әсер ететінін атап көрсетті. Symantec Norton AntiVirus-ті жүйе ресурстарын көп пайдалануын азайту мақсатымен жаңартты. Windows Vista үйлесімділігі де осы нұсқада қолдауға алынды. Кодтың шамамен 80% қайта жазылса да, CNET өнімділік сынақтарында әртүрлі нәтижелерді хабарлады. Windows XP Service Pack 2-нің 32 биттік нұсқаларында орнату үшін 300 МБ бос орын, 300 МГц процессор және 256 МБ жедел жад қажет. Windows Vista-ның 32 және 64 биттік нұсқаларында орнату үшін 300 МБ бос орын, 800 МГц процессор және 256 МБ жедел жад талап етіледі.
2009 жылғы (16.0) нұсқасы
Norton AntiVirus 2009 2008 жылдың 8 қыркүйегінде жарық көрді. Өнімділікті жақсарту мақсатында, «әсері болмау» принципімен 300-ден астам өзгеріс енгізілді. Passmark Software PTY LTD жүргізген сынақтар нәтижесінде, оның орнату уақыты 47 секунд, сканерлеу уақыты 32 секунд және жадты пайдалануы 5 МБ екені анықталды. Symantec компаниясы бұл сынақты қаржыландырып, қатысушы антивирустық бағдарламаларды сынау үшін қолданылған бірнеше скрипттерді ұсынды. Қауіпсіздік статусы мен параметрлер енді бір біріктірілген интерфейсте көрсетіледі. CPU пайдалану мониторы CPU-дың жалпы және Norton-ның CPU-дың пайдалануын негізгі интерфейсте көрсетеді. Басқа мүмкіндіктердің ішінде Norton Insight бар, ол – ақ тізімдеу технологиясы, ол онлайн деректер базасынан алынған ақпаратты пайдаланып, белгілі қауіпсіз файлдарды анықтап, сканерлеу уақытын қысқартады. Зыянды бағдарламаларға жауап беру жылдамдығын арттыру үшін жаңартулар 5-15 минут сайын жүзеге асырылады. Дегенмен, мұндай жаңартулар Symantec тарапынан тексерілмейді және қате оң нәтижелерге немесе файлдарды дұрыс емес түрде зиянды деп анықтауға себеп болуы мүмкін. 2007 және 2008 жылғы нұсқаларында болған эксплойт сканері осы нұсқадан алынып тасталды. Windows XP Service Pack 2 жүйесінің 32 биттік нұсқасына орнату үшін 150 МБ бос орын, 300 МГц процессор және 256 МБ жедел жад қажет. Windows Vista жүйесінің 32 немесе 64 биттік нұсқасына орнату үшін 150 МБ бос орын, 800 МГц процессор және 512 МБ жедел жад қажет. Symantec компаниясы Norton AntiVirus 2009 бағдарламасының екі түрін де сатады. Ойындық нұсқа Norton-ның жаңартуларды қашан жүктеуін бақылауға мүмкіндік береді және компьютер толық экран режиміне өткенде жиынтықтың компоненттерін қолмен немесе автоматты түрде өшіруге рұқсат береді. Классикалық нұсқа жарнамалық бағдарламалар мен шпиондық бағдарламаларды іздеуге немесе жоюға қабілетсіз.
2010 жылғы нұсқа (17.0)
17.0 нұсқасы 2009 жылдың 9 қыркүйегінде жарияланды. Бұл нұсқада бірнеше мүмкіндіктер жаңартылды, оның ішінде SONAR, енді SONAR 2 деп аталады. Қазір ол қолданбаның шынымен қауіпті екенін анықтау үшін көбірек ақпаратты пайдаланады. Norton Insight пайдаланушыларға қолданбалардың шығу тегі, қызметі және жұмысы туралы, сондай-ақ олардың беделі туралы ақпарат бере алады. Symantec Windows 7 қолдауын да қосты. Бұдан басқа, Symantec дискіге тікелей жүктеулерді болдырмау үшін Norton Download Insight-ты да қосты.
2015 жылғы нұсқаның болмауы
Symantec 2015 жылы жеке Norton AntiVirus өнімін қысқа мерзімге тоқтатып, оның орнына Norton Security ұсынды.
ФБР-мен ынтымақтастық
ФБР қылмыстық тергеулер кезінде шифрланған электрондық пошта мен басқа құжаттардың құпия сөздерін алуға арналған «Сырмалы Фонарь» кілтті тіркеуші бағдарламасын белсенді дамытып жатқанын растады. «Сырмалы Фонарь» туралы алғаш рет 2001 жылдың 20 қарашасында MSNBC телеарнасынан Боб Салливан және Associated Press телеарнасынан Тед Бридис хабарлады. ФБР «Сырмалы Фонарьды» электрондық поштаға қосымша ретінде жіберуді жоспарлап отыр. Қосымша ашылған кезде күдіктінің компьютеріне трояндық бағдарлама орнатылады, ол күдікті PGP шифрлауын қолданғанда қосылады. Бұл көбінесе жіберілген электрондық хабарламалардың қауіпсіздігін арттыру үшін қолданылады. Қосылғаннан кейін, трояндық бағдарлама PGP құпия сөзін тіркейді, бұл ФБР-ге пайдаланушының хабарларын шифрдан алуға мүмкіндік береді. Symantec және басқа да ірі антивирустық өндірушілер «Сырмалы Фонарь» троянына рұқсат берді, нәтижесінде олардың антивирустық өнімдері, соның ішінде Norton AntiVirus, оны анықтай алмайды. Бұл рұқсат беруге байланысты алаңдаушылықтар «Сырмалы Фонарьдың» толық бақылау мүмкіндіктері және хакерлер оны бұзып, құқық қорғау органдарынан тыс мақсаттар үшін қайта қолдануы мүмкін деген күмәндерді қамтиды. Sophos компаниясының технологиялық кеңесшісі Грэм Клюли: «Оны ФБР жазды ма, жоқ па, білудің қауқымыз жоқ, тіпті білсек те, оны ФБР пайдалана ма, әлде үшінші тарап қолға алды ма, білмейміз» деді. eEye Digital Security компаниясының бас технологиялық директоры және негізін қалаушы Марк Майфрет былай деді: «Біздің клиенттеріміз бізге барлық түрдегі зиянды кодтан қорғау үшін қызмет үшін төлейді. Біз құқық қорғау органдарының жұмысын орындауға міндетті емеспіз, сондықтан біз құқық қорғау органдарының зиянды бағдарламаларына немесе басқа құралдарына ешқандай ерекшелік жасамаймыз және жасамаймыз». «Сырмалы Фонарьды» қолдаушылар бұл технология құқық қорғау органдарына шифрлау схемаларымен қорғалған, уақыт бойынша маңызды хабарларды тиімді және жылдам түрде шифрдан алуға мүмкіндік береді деп мәлімдейді. «Сырмалы Фонарьды» іске асыру үшін күдіктінің компьютеріне физикалық қол жеткізу қажет емес, бұл «Сырмалы Фонарьдың» алдыңғы нұсқасы Carnivore-дан өзгеше, себебі компьютерге физикалық қол жеткізу үшін сот шешімі қажет. ФБР өкілі Пол Брессон «Сырмалы Фонарьды» іске қосу үшін де сот шешімі қажет пе деген сұраққа жауап ретінде: «ФБР қолданатын барлық технологиялық жобалар немесе құралдар сияқты, ол тиісті заңдық процедураға сәйкес пайдаланылатын болады» деді.
Жаңарту заңды бағдарламаны бұғаттады
2010 жылдың 28 қаңтарында Symantec антивирусы жаңартуы Spotify-ды трояндық құбылыс деп танып, миллиондаған компьютерде оның жұмысын тоқтатты.
Өнімді қолдау
Бөлшек сауда клиенттері қателерге қатысты қызмет көрсетудің баяу және немқұрайлы екенін хабарлайды. Мысалға, қолданыстағы жазылым мерзімі өткенін көрсететін қате хабарлама келтірілуі мүмкін. Пайдаланушылар "Сіздің вирусқа қарсы қорғанысыңызды жаңарту мүмкін емес" деген қате хабарлама алды. Бұл қате бағдарламалық жасақтама жаңартылғаннан кейін пайда болды және күнделікті жаңартуларға жол бермейтін болды. Symantec клиенттік қолдау қызметі проблеманы шешу үшін, әрқашан сәтті бола бермейтін, анықтамалық нұсқаулар тізімін қолданды.
Қате жаңарту
2006 жылдың 25 шілдесінде Symantec компаниясы Norton AntiVirus 2006 қолданушылары үшін бұрыс жаңарту шығарды. Қолданушылар экранында "Norton AntiVirus 2006 жөндеу мүмкіндігін қолдамайды. Өтініш, жойып, қайта орнатыңыз" деген хабарлама пайда болды. Symantec компаниясы бұрыс жаңартуды клиенттерге 2006 жылдың 25 шілдесінде сағат 13:00 мен 19:00 аралығында жүктелгенін хабарлады. Symantec мәселені шешуге арналған құралды жасады және қателерді жою бойынша нұсқаулықтарды осы жерде жариялады. Компания мәлімдеме жасап, зардап шеккен қолданушыларға түзету патчын 2006 жылдың 31 шілдесіне дейін жеткізуді күтіп отырғанын мәлімдеді.
ZoneAlarm-пен үйлесімсіздіктер
Norton AntiVirus 2007 ZoneAlarm-мен бірге орнатылмайды. Бұл үйлесімсіздік Norton AntiVirus 2007 сатып алған Norton клиенттеріне ешқандай алдын ала ескерту немесе хабарламасыз ыңғайсыздық тудырды. Symantec ZoneAlarm-ды алып тастап, одан кейін Интернет-құрттардан қорғау мүмкіндігін өшіріп, қайта орнатуды ұсынады. Бұл мүмкіндік қандай бағдарламалардың интернетке қол жеткізе алатынын және олар үшін қандай протоколдар қолданылатынын бақылайды.
PIFTS.exe файлы
2009 жылдың 9 наурызында Norton AntiVirus 2006 және 2007 пайдаланушыларының бір бөлігі Norton-мен байланысты файл, "PIFTS.exe", интернетке қосылуға тырысып жатқаны туралы брандмауэр ескертуін алды. Бұл файл зиянсыз диагностикалық түзету екені анықталғанмен, Symantec PIFTS туралы форумдағы жазбаларды жойғаннан кейін бағдарлама БАҚ-та кеңінен талқыланды. Бағдарламаның мақсаты туралы мәлімет болмағандықтан, ол зиянды бағдарлама немесе артқы есік болуы мүмкін деген күдік туды. SANS Internet Storm Center Symantec қызметкерімен сөйлескенін хабарлады, ол "бағдарламаның оларға тиесілі екенін, жаңарту процесінің бөлігі екенін және ешқандай зиян келтіру мақсатында емес екенін" растады. Вирустарға қарсы бағдарламаларды жеткізуші Sophos компаниясының консультанты Грэм Клули PIFTS-тің Symantec серверіне қосылып, өнім және компьютер туралы ақпаратты жіберіп тұрғанын анықтады. 10 наурызда Symantec PIFTS бағдарламасына ресми жауап беріп, қолдау форумындағы жазбалар спам ережелерін бұзғандықтан жойылғанын мәлімдеді; бірақ PIFTS-ке қатысты жазбаларды жою спамдық шабуылдардан бұрын басталған. Symantec PIFTS-тің өзі диагностикалық түзету екенін айтты.
Тұтынушылардың шағымдары
Symantec кейбір тұтынушылар тарапынан этикалық нормаларды бұзуы үшін сынға ұшырады, оның ішінде қолдау көрсетуші техникалық мамандар клиенттерге олардың жүйелері вирустық жұқтыруға ұшырағанын және оны қашықтан шешу үшін қосымша төлем қажет екенін айтқан, ал кейіннен клиенттер жүйелерінің іс жүзінде жұқтырылмағанын мәлімдеген жағдайда ақшаны қайтарудан бас тартқан деген шағымдар айтылды.
Macintosh нұсқасы
Mac үшін Norton AntiVirus 11, Mac OS X v10.5 Leopard платформасын қолдады, соның ішінде Macintosh және Windows қауіпті бағдарламаларын анықтау мүмкіндігіне ие болды. Басқа мүмкіндіктерге, бағдарламалық құралдардың осалдығын пайдаланып шабуыл жасаудан қорғайтын осалдық сканері кіреді. Norton AntiVirus 11 Time Capsule томдары сияқты сығылған немесе архивтелген файлдарды сканерлеуге де мүмкіндік береді. Жұмыс істеу үшін Mac OS X Tiger талап етіледі. Сонымен қатар, PowerPC немесе Intel Core процессоры, 128 МБ жедел жад және 100 МБ бос дискілік кеңістік қажет. Mac үшін Norton AntiVirus Dual Protection, жүйесінде Windows-ты Boot Camp немесе VMware Fusion сияқты виртуализациялық бағдарламалық жасақтама арқылы іске қосып жүрген Macintosh пайдаланушылары үшін арналған. Ол Norton AntiVirus 11 және Norton AntiVirus 2009 лицензияларын қамтиды.
Басқа бағдарламалық қамтамасыз етумен салыстыру
2009-2012 жылдар аралығында Symantec компаниясы өнімдерінің жылдамдығы мен өнімділігіне елеулі өзгерістер енгізді. Norton өнімдерінің қазір тек 2 процесі жұмыс істейді, олар шамамен 24 МБ жедел жадты пайдаланады. Вирус танылған кезде, оған қатысты ақпарат (вирустың қолтаңбасы) пандемиялық анықтамалар файлында сақталады, онда вирус туралы білу және одан құтылу жолдары туралы маңызды мәліметтер болады. Symantec компаниясы тапсырыс берген сынақтар бойынша, PassMark Security Benchmark 2012 Norton AntiVirus және Norton Internet Security ең жеңіл пакеттер болып табылады. Av-comparatives.org да осы өнімдерді сынап, ұқсас нәтижелерді көрсетті. PCMag 2011 және 2012 жылғы бағдарламалық қамтамасыздарды ең жылдам және қорғанысы күшті деп мойындайды. PCWorld-тің қауіпсіздік бағдарламалық жасақтамасын сынауында Norton Internet Security 2009 бірінші орынға ие болды. 2011 жылы PCWorld жүргізген сынақта Norton Internet Security жеңіске жетті. Dennis Technology Labs (Symantec компаниясы демеушілік еткен сынақтарда) Norton 2011 және 2012 бағдарламалық қамтамасыздарының өнімділігі мен тиімділігін растайды.
Norton AntiVirus GCSB заңына түзету енгізу туралы заң жобасы
2013 жылдың 14 тамызында Жаңа Зеландияның премьер-министрі Джон Кей GCSB түзету заңына байланысты тараған "бұрмаланған ақпараттарды" жоққа шығарды және Үкіметтік коммуникациялар қауіпсіздігі бюросының қызметі Norton AntiVirus антивирустық бағдарламасына ұқсас екенін айтты.