Кіріспе

Ульлындо аралы (; hangul=울릉도;) – Жапон теңізінде Корея түбегінің шығысында орналасқан Оңтүстік Корея аралы, бұрын Еуропада Дагелет аралы немесе Аргонавт аралы деп аталған. Вулкандық текті, тік беткейлі жартасты арал – теңіз түбінен көтеріліп, Сеонгинбонг шыңына дейін жететін үлкен стратовулканның жотасы. Аралдың ұзындығы шақырым, ені шақырым, ауданы шақырым квадратты құрайды. Ульлындо аралы Оңтүстік Кореяның Солтүстік Кёнсан провинциясының Ульлын округінің басты бөлігі болып табылады және танымал туристік орын. Ульлындоның бас қаласы – Ульлындо мен Оңтүстік Кореяның құрлығы арасындағы басты паром порты болып табылатын Додонг порты. Туризмнен кейін негізгі экономикалық қызмет – балық аулау, соның ішінде көптеген жерлерде күнде кептірілетін қалампирдің белгілі өнімі.

Тарих

Арал негізінен трахиандезит тау жыныстарынан тұрады. Шамамен 9 350 жыл бұрын болған күшті жарылыс вулкандық жарылыс индексінің 6-ға жеткенін көрсетті және тефраны Хонсю аралының орталық бөлігіне дейін таратты, сонымен қатар аралда пирокластикалық ағындарды тудырып, оның жоғарғы бөлігін кальдераға айналдырды. Археологиялық дәлелдер аралдың б.з.д. I мыңжылдықтан бері қоныстанған екенін көрсетеді. Ульлындоға қатысты алғашқы тарихи жазба – 512 жылғы «Самгук Саги» еңбегінде кездеседі. Сол жылы Силла әскербасы Ким Исабу бұрын Усан мемлекеті болған аралды бағындырды. Кейбір деректерде ол халықты қорқыту үшін ағаштан жасалған арыстан мүсіндерін пайдаланған, егер қарсылық көрсетсе, оларды жіберумен қорқытқан. Алайда, Усан мемлекеті Силла билігінде ұзаққа соқпады, ал арал 930 жылға дейін Кореяның тұрақты саяси бөлігіне айналмады, ол Горё мемлекетіне қосылды. Корея материгінен шалқары орналасқандықтан, Ульлындо Горео және Жосон дәуірлері үшін үнемі қауіпсіздік мәселесі болып келді. 11 ғасырда жүршен пираттарының, ал 14 ғасырда воку пираттарының шабуылдарынан қирады. 1690 жылдары балық аулау құқығы үшін Жапониямен туған жанжал корей балықшысы Ан Ён Бокпен байланысты болды. Осы қиындықтарға жауап ретінде Жосон «бос арал» саясатын қабылдады, бірақ оны іске асыру мүмкін болмады. «Бос арал» саясаты 1881 жылы ресми түрде тоқтатылды, содан кейін үкімет Ульлындоға қосымша қоныс аударушыларды тартуға тырысты. 1848 мен 1892 жылдар аралығында американдық кит аулау кемелері арал жағалауында кит аулады. Кейбіреулері Жүкдоға жақын жерге шығып, теңіз жануарларын аулады.

Табиғат

2014 жылы арал мен оны қоршаған сулар бай биологиялық әртүрлілікті сақтау мақсатымен теңіз қорғалатын аймақ ретінде тіркелді. Жоғарыда айтылғандай, Солтүстік Тынық мұхитындағы ақ киттер мен есті киттер (pinnipeds) балық аулаушылар мен тері аулаушылардың нысанасына айналды. Бұрын тарихи тұрғыдан, қанатты киттер де жиі кездесетін, ал мысық киттер мен дельфиндер сияқты басқа киттер арал маңында пайда болуы мүмкін. Қазір жойылып кеткен жапон теңіз арыстандары бір кезде осы аралда көбейді.