Кіріспе

Сперматид – екіншілік сперматоциттердің бөлінуінен пайда болатын гаплоидты еркек гаметиді. Мейоз нәтижесінде әрбір сперматид бастапқы сперматоциттегі генетикалық материалдың жартысын ғана қамтиды. Сперматидтер цитоплазмалық материалмен байланысқан және олардың ядроларының айналасында артық цитоплазма болады. Қалыптасқаннан кейін, ерте шар тәрізді сперматидтер сперматозоидқа айналу үшін одан әрі жетілу кезеңдерінен өтуі керек, бұл процесс спермиогенез (немесе сперметелиоз) деп аталады. Сперматидтер тірі жіпше өсіре бастайды, митохондриялар жиналатын қалың орта бөлігін және акросоманы қалыптастырады. Сперматид ДНК-сы да қапталып, жоғары деңгейде конденсацияланады. ДНК алдымен белгілі бір ядролық негізгі ақуыздармен қапталады, кейіннен сперматидтердің созылу кезінде протаминдермен алмастырылады. Соның салдарынан пайда болған тығыз хроматин транскрипциялық тұрғыдан белсенді емес. 2016 жылы Нанкин медициналық университетінің ғалымдары сабақтық жасушалардан тышқан сперматидіне ұқсас жасушаларды жасанды түрде жасағандарын мәлімдеді. Олар осы сперматидтерді тышқан жұмыртқаларына енгізіп, нәсілдік ұрпақтарды өндірді.

ДНҚ-ны жөндеу

Постмейотидік герм жасушалары жетілген сперматозоидтарға дами келе, ДНК зақымдануын жөндеу қабілетін біртіндеп жоғалтады, бұл зақымдар жинақталып, зиготаға, содан кейін эмбрионға берілуі мүмкін. Атап айтқанда, дөңгелек сперматидтерде кездесетін гомолог емес ұш қосылысы жолы арқылы ДНК-ның екі тізбекті үзілісін жөндеу қабілеті, олар созылған сперматидтерге айналғанда жоғалады.