Star Trek мақаласы: «Архондардың қайтысы» бөліміндегі экипаж бейбіт планетадағы құпия билеушілер мен «Фестиваль» сияқты күлкілі жағдайларды зерттейді. Басты директива талқыланады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Архонттардың оралуы" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" бірінші маусымының жиырма бірінші бөлімі. Борис Соблман жазған (Джин Родденберридің әңгімесі негізінде), ал режиссері – Джозеф Певни. Алғаш рет 1967 жылдың 9 ақпанында көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" экипажы сырттай тыныш планетаға сапар шегеді, ондағы тұрғындар "Денеге" жатады және көзге көрінбейтін билеушінің бақылауында болады. Олар "Фестиваль" кезінде зорлық-зомбылыққа толы түнді бастан кешіреді. Бұл эпизодта "Жұлдыздар жолы" сериалында алғаш рет Басты Директиваға сілтеме жасалады.
"The Return of the Archons" is the twenty first episode of the first season of the American science fiction television series Star Trek. Written by Boris Sobelman (based on a story by Gene Roddenberry), and directed by Joseph Pevney, it first aired on February 9, 1967. In the episode, the crew of the Enterprise visit a seemingly peaceful planet whose inhabitants are "of the Body", controlled by an unseen ruler, and enjoy a night of violence during "Festival". The episode contains Star Trek first reference to the Prime Directive.
Сюжет
Кеме, капитан Кирк басшылығымен, C 111 жүйесіндегі Бета III планетасына жетіп келді, онда USS Archon шамамен 100 жыл бұрын жоғалған деп хабарланған. Лейтенант Сулу – планета бетінен телепортталған топтың жалғыз мүшесі, ол түсініксіз эйфорияны көрсетеді, сондай-ақ экипаж “Денеге жатпайды” деп мәлімдейді және оларды “Архонттар” деп атайды. Кирк басқа топпен бірге планетаға түседі. Олар тұрғындардың 19 ғасырлық Жер мәдениетіне ұқсас өмір сүріп жатқанын, оған көмекейлі және капюшонды “Заңгерлер” мен усақ-түйекке көңіл бөлмейтін диктатор Ландру билік ететінін анықтайды. Олардың келгенінен кейін көп ұзамай “Мереке” басталады – зорлық-зомбылық, қирату және сексуалдық агрессия кезеңі. Кирк басқаратын топ Регерге тиесілі пансионатта халықтан паналады. Регердің досы келушілердің “Денеге жатпайтынын” (Бетен қоғамының барлығы) күдіктенеді және Заңгерлерді шақырады. Топ Заңгерлермен бірге кетпеуге келіскенде, Заңгерлер қозғалмай қалады. Регер “Энтерпрайз” тобын жасырынған жерге жетеледі. Жолда қала тұрғындары телепатиялық бұйрық бойынша топқа шабуыл жасайды. Олар шабуылдаушыларды фазерлерімен есінен айырады және олардың арасында алғашқы топтың басқа мүшесі, лейтенант О’Нилді табады. Олар О’Нилді өздерімен алып кетеді, бірақ Регердің кеңесі бойынша оны тыныштандырады. Регер Ландрудың “Архонттарды аспаннан түсіргенін” айтады. Кемемен байланыс орнатып, Кирк планетадан шығатын жылу сәулелері “Энтерпрайзға” шабуыл жасап жатқанын біледі, сондықтан кеме қалқандарына барлық қуатын жұмсауы керек. Оның орбитасы нашарлап, сәулелер тоқтатылмаса, 12 сағаттан кейін құлайды. Жасырынған жерде Ландрудың проекциясы пайда болады, ал Кирк пен оның тобы гипердыбыстық толқындардан есінен айырылады. Топ түрмеге қамалады. Доктор Леонард Маккой “Денеге сіңіріледі”, яғни Ландрудың саналық бақылауына түседі, бірақ Ландруға қарсы астыртын қозғалыстың мүшесі Марплон Кирк пен Спокты құтқарады. Регер мен Марплон Ландрудың 6000 жыл бұрын қоғамды соғыс пен анархиядан қалай сақтап қалғанын және планетаның технологиясын қарапайым деңгейге қалай төмендеткенін айтады. Олардың сыбырлаған жоспарларын естіген Маккой Заңгерлерді шақырады. Кирк пен Спок оларды жеңіп, олардың киімдерін киеді. Марплон Кирк пен Спокты Аудиенциялар залына алып барады, онда дін қызметкерлері Ландрумен байланысады. Ландрудың проекциясы пайда болып, оларды қорқытады. Кирк пен Спок фазерлерін қабырғаға бағыттап, 6000 жыл бұрын қайтыс болған Ландру бағдарламалаған компьютерді ашады. Компьютер олардың фазерлерін бейтараптандырады. Кирк пен Спок компьютермен пікірлеседі, өйткені ол адамдардың еркін ерік-жігеріне тыйым салып, олардың шығармашылығын жойды, сондықтан ол жаман және өзін-өзі жойып, Бета III халқын босатуы керек. Компьютер келіседі. Жылу сәулелері тоқтап, “Энтерпрайз” құтқарылады. Кирк планетада Федерация кеңесшілері мен оқытушыларын қалдырып, өркениетті реформалауға көмектесуге келіседі.
The Enterprise, under the command of Captain Kirk, arrives at the planet Beta III in the C 111 system where the USS Archon was reported lost nearly 100 years earlier. Lt. Sulu is the only member of the landing party who beams up from the planet's surface, and exhibits inexplicable euphoria, as well as insisting the crew "is not of the Body" and referring to them as "Archons". Kirk beams down with another party to investigate. They find the inhabitants living in a 19th century Earth style culture, ruled over by cloaked and cowled "Lawgivers" and a reclusive dictator, Landru. Their arrival is shortly followed by the "Festival", a period of violence, destruction, and sexual aggression. Kirk's landing party seeks shelter from the mob at a boarding house owned by Reger. A friend of Reger's suspects that the visitors are "not of the Body" (the whole of Betan society), and summons Lawgivers. When the landing party refuses to come with the Lawgivers, the Lawgivers become immobile. Reger leads the Enterprise landing team to a hiding place. En route, a telepathic command causes the townspeople to attack the landing party. They stun the attackers with their phasers, and find Lt. O'Neil, the other member of the original landing party, among them. They take O'Neil with them, but keep him sedated on Reger's advice. Reger reveals that Landru "pulled the Archons down from the skies". Contacting the ship, Kirk learns that heat beams from the planet are attacking the Enterprise, which must use all its power for its shields. Its orbit is deteriorating and it will crash in 12 hours unless the beams are turned off. A projection of Landru appears in the hiding place, and Kirk and his team are rendered unconscious by hypersonic waves. The landing party is imprisoned in a dungeon. Dr. Leonard McCoy is "absorbed into the Body", i. e., placed under Landru's mental control, but Marplon, a member of the underground against Landru, rescues Kirk and Spock. Reger and Marplon tell how Landru saved their society from war and anarchy 6,000 years ago and reduced the planet's technology to a simpler level. Overhearing their whispered plans, McCoy summons the Lawgivers. Kirk and Spock subdue them and don their robes. Marplon takes Kirk and Spock to the Hall of Audiences, where priests commune with Landru. A projection of Landru appears and threatens them. Kirk and Spock use their phasers to blast through the wall and expose a computer programmed by Landru, who died 6,000 years ago. The computer neutralizes their phasers. Kirk and Spock argue with the computer, that because it has destroyed the creativity of the people by disallowing their free will, it is evil and should self destruct, freeing the people of Beta III. The computer complies. The heat beams stop, and the Enterprise is saved. Kirk agrees to leave Federation advisors and educators on the planet to help reform the civilization.
Өндіріс
"Архонттардың оралуы" – актер Чарльз Маколейдің "Жұлдызды жол" сериалында алғашқы рет пайда болуы. Кейін ол "Ақсұрттағы қасқыр" атты екінші маусымдағы "Аргелий II" планетасының билеушісі Ярис рөлінде ойнады. Бұл актер Джон Лормердің "Жұлдызды жол" сериалға екінші рет қатысуы болды. Ол бұрын "The Menagerie" эпизодында доктор Теодор Хаскинс рөлінде ойнаған, ал үшінші маусымдағы "For the World Is Hollow and I Have Touched the Sky" эпизодында аты-жөні айтылмаған қарт кісі рөлінде үшінші рет пайда болды. Дэвид Л. Росс осы эпизодта "Жұлдызды жол" сериалында үшінші рет ойнады, оған дейін бірінші маусымда "Мири" эпизодында күзетші, ал "Галилео жеті" эпизодында телепорт басшысы рөлінде ойнаған. Ол екінші маусымдағы "Трибблдердің қиындығы" эпизодында лейтенант Джонсон рөлінде алғаш рет сөйлейтін рөл алды, сондай-ақ екінші маусымдағы "Омега даңқы" эпизодында лейтенант Галлоуэй рөлінде тағы бір сөйлейтін рөлде ойнады. Кейіпкер актері Сид Хейг Регердің пансионатында қонақтар тобын алғаш қарсы алған, капюшон киген заң шығарушылардың бірі рөлінде ойнады. "Архонттардың оралуы" Федерацияның Бас Директивасын алғаш рет таныстырады. Алайда, абсолюттік араласпау ережесіне бірден маңызды түзету енгізіледі. Кирк Бас Директива басқа мәдениеттерге араласуға тыйым салмайды, керісінше, тек "тірі және дамитын" мәдениетке ғана араласуға тыйым салады деп мәлімдейді. Ғалым Эрик Грин бұл "Жұлдызды жолдың" және 20 ғасырдың соңындағы американдық сыртқы саясаттың "шекаралық мифін" көрсетеді дейді, онда жоғары мәдениет өзінің бостандық және прогресс туралы түсінігін басқаларға таңу үшін кеңейеді. "Жұлдызды жолдың" саясатын талдаған М. Кит Букер келіседі, социологиялық команданы "планета мәдениетін адамгершілікке қайтаруға көмектесуге" жіберудің "Федерация мен жиырма үшінші ғасыр Жерінің құндылықтарына сәйкес" жағдайға келтіруді білдіретінін атап өтеді. "Архонттардың оралуы" эпизоды Калифорния штатының Калвер Сити қаласындағы 40 акр жерде түсірілді. Көше көріністері 1800 жылдардың ортасындағы қалалық көше, қала алаңы және тұрғын үй ауданынан тұратын "Атланта қаласы" декорациясының бөлігі болды (алғаш рет 1939 жылы "Желмен бірге кеткендер" фильмі үшін салынған). Марплонның сіңіру кабинасы консолі серияда бірнеше рет қайта қолданылды. Ол екінші маусымдағы "I, Mudd" эпизодында релелік станция ретінде, үшінші маусымдағы "The Lights of Zetar" эпизодында Федерация бекетінің басқару панелі ретінде, үшінші маусымдағы "The Enterprise Incident" эпизодында ромулдық жасыру құрылғысының корпусы ретінде және үшінші маусымдағы "Кімді құдайлар жояды" эпизодында Эльба II жазалау колониясындағы күш өрісін басқару станциясы ретінде қайта пайда болды. Бета III планетасын басқарған компьютер бірінші маусымдағы "Армагеддонның дәмін татып көріңіз" эпизодында (сәл өзгертілген) қайтадан пайда болды. Аудиториялар залына кіретін есіктер "Бала қыздар неден жасалады?" эпизодында бұрын пайда болған есіктердің қайта қолданылуы болды және "Армагеддонның дәмін татып көріңіз" эпизодында да қолданылды. Эпизодта екі қате бар. "Мереке" басталғанда, наразылар қонақтар тобына тас лақтыра бастайды. Қағаздан жасалған үлкен "тас" кездейсоқ түрде Enterprise қауіпсіздік қызметкерінің бірінің басына тиеді. Актер кейіптерін сақтап, түсірілім бұзылмауы үшін жүгіріп жалғастырды. Қонақтар тобы Регердің пансионатындағы жатын бөлмеде демалып жатқанда, барлық жалпы кадрларда терезелер қараңғы, бірақ жақын кадрларда терезелер ашық және көшені көрсетіп тұрады.
"The Return of the Archons" was the first appearance in Star Trek for actor Charles Macaulay. He later appeared as Jaris, ruler of Argelius II, in the second season episode "Wolf in the Fold". This was actor Jon Lormer's second appearance on Star Trek. He had previously appeared as Dr. Theodore Haskins in the episode "The Menagerie" and made a third appearance as an unnamed old man in the third season episode "For the World Is Hollow and I Have Touched the Sky". David L. Ross made his third appearance on Star Trek in this episode, after having appeared as a security guard in the episodes "Miri" and as a transporter chief in "The Galileo Seven" earlier in the first season. He received his first speaking role as Lieutenant Johnson in the second season episode "The Trouble with Tribbles", and appeared in another speaking role as Lt. Galloway in the second season episode "The Omega Glory". Character actor Sid Haig has a role as one of the hooded Lawgivers who first confront the landing party in Reger's boarding house. "The Return of the Archons" introduces for the first time the Federation's Prime Directive. Unreliable source: date=November 2021 However, an important modification is made to the absolutist non interference rule almost immediately. Kirk argues that the Prime Directive does not bar interference with other cultures, but rather bars interference only with a "living and growing" culture. Scholar Eric Greene argues this is reflective of the "frontier myth" of Star Trek and American foreign policy in the late 20th century, in which a superior culture expands to impose its understanding of freedom and progress on others. M. Keith Booker, interpreting the politics of Star Trek, agrees, noting that in leaving behind a sociological team to "help restore the planet's culture to a more human form" means restoring it to one that "suits the values of the Federation and twenty third century Earth." Location shooting for "Return of the Archons" occurred on the 40 Acres backlot in Culver City, California. The street scenes were part of the "Town of Atlanta", a set which consists of a mid 1800s city street, a town square, and a residential area (originally constructed for the motion picture Gone with the Wind in 1939). The dungeon set was first constructed for this episode, and reused in the first season episode "Errand of Mercy" and the second season episode "Catspaw". Marplon's absorption booth console was also reused several times in the series. It reappeared (with modifications) as a relay station in the second season episode "I, Mudd", as a Federation outpost control panel in the third season episode "The Lights of Zetar", the housing for the Romulan cloaking device in the third season episode "The Enterprise Incident", and as the force field control station at the penal colony Elba II in the third season episode "Whom Gods Destroy". The computer that ruled Beta III was seen again (slightly modified) in the first season episode "A Taste of Armageddon". The doors to the Hall of Audiences were a re use of doors previously seen in the episode "What Are Little Girls Made Of?" and were reused in "A Taste of Armageddon". The episode contains two errors. When the "Festival" breaks out, the mob begins hurling stones at the landing party. A large "rock" made of papier mâché accidentally hits one of the Enterprise security personnel in the head. The actor stayed in character and kept running to ensure that the take was not ruined. When the landing party rests in a bedroom at Reger's boarding house, the windows are blacked out in all wide shots, but clearly transparent and showing the street outside in all close ups.
Қабылдау
Эрик Грин "Архонттардың оралуы" эпизодының "Жұлдыздар жолы" сериалы Вьетнам соғысының тудырған соғыс және бейбітшілік мәселелерін қарастыруға алғаш рет тырысқанын, сондай-ақ "Армагеддонның дәмін татып көріңіз", "Жәннәттің бұл жағы" және "Әлем қуыс және мен аспанға тидім" сияқты келесі эпизодтарда қолданылған қалыпты белгілегенін айтады. Федерацияның моральдық басымдығы жеке адамның бостандығына, прогреске ден қою арқылы және тек өзін-өзі қорғау үшін күш қолдану арқылы көрінеді, ал Бетан қоғамы мемлекеттік бақылау, тоқырау және агрессияға тәуелділігі үшін сынға ұшырайды. Ғалым М. Кит Букер бұл эпизод Киркті "нағыз американдық" бейнесінде көрсететінін, ол кедергілерге қарсы күресуді ең жоғары құндылық деп санайтынын және Бетан утопиясын (сталиндік режиммен теңестіріледі) адамгершілікке жат деп айыптайтынын атап көрсетеді. Ғалымдар Майкл А. Бурштейн мен Джон Кеннет Мьюр "Архонттардың оралуы" сюжетінің (Кирк пен серіктері құдайға ұқсас иеге табынған тоқыраған қоғамды табады, ал Кирк оны адам ақылымен жояды) серия аяқталғаннан кейін келесі ондаған жылдарда кең таралған клишеге айналғанын айтады. Бурштейн эпизодты ұйымдасқан дінге жасалған шабуыл үшін сынап, оны бостандық пен шығармашылықты басып тастау ретінде көрсеткенін айтады. Кори бұл эпизодтың неміс философы Готфрид Лейбництің "Радикалды оптимизм принципіне" көп сіңіргенін атап өтеді, бұл принцип біздің әлеміміздің барлық мүмкін әлемдердің ең жақсысы екенін, өйткені ол адам өмірінің қажетті жағдайларын қамтиды (жақсы немесе жаман әдептік жағдайлардың санына қарамастан) дейді. The A.V. Club-тан Зак Хэндлен эпизодқа "B" бағасын берді, оны "еркін, жақсыланбаған сезімге" ие деп сипаттады және "сериалдың ең жақсы сюжеттерінің күшінен" айырылғанын айтты, бірақ оның амбициясын жоғары бағалады. "Архонттардың оралуы" актері Бен Стиллердің "Жұлдыздар жолы" сериалындағы сүйікті эпизодтарының бірі. "Қызыл сағат" – "Фестиваль" басталатын күннің уақыты, ол оның өндіріс компаниясының аты.
Eric Greene observes that "Return of the Archons" is the first time Star Trek attempted to deal with issues of war and peace raised by the Vietnam War, and established a template that was used in a number of subsequent episodes such as "A Taste of Armageddon", "This Side of Paradise", and "For the World Is Hollow and I Have Touched the Sky". The Federation's moral superiority is exhibited through its emphasis on individual freedom, progress, and resort to violence only in self defense, while the Betan society is criticized for its state control, stagnation, and reliance on aggression. Scholar M. Keith Booker notes that the episode presents Kirk "at his most American", valuing struggle against obstacles as the highest virtue and denouncing the Betan utopia (equated with Stalinism) as dehumanizing. Scholars Michael A. Burstein and John Kenneth Muir note that the plot of "The Return of the Archons" (in which Kirk and company discover a stagnant society worshiping a god like being whom Kirk destroys with human illogic) became something of a cliché in the decades after the series ended. Burstein criticizes the episode for attacking organized religion, which it presented as suppressing freedom and creativity. Corey points out that the episode seems to draw heavily on German philosopher Gottfried Leibniz's "Principle of Radical Optimism", which concludes that ours is the best of all possible worlds because it contains the conditions for human existence (and not because it has a greater or lesser number of moral evils). Zack Handlen of The A. V. Club gave the episode a "B" rating, describing the episode as having a "loose, unpolished feeling" and lacking "the force of the series' best story lines", but praised the story's ambition. "Return of the Archons" is one of actor Ben Stiller's favorite episodes of Star Trek. "Red Hour", the time of day when the "Festival" begins, is the name of his production company.
Танымал мәдениет
Бұл эпизодтағы "Фестиваль" 2013 жылғы "Тазалау" фильмінің және одан кейін пайда болған медиа франшизаның бастауы болды.
The "Festival" in this episode served as the inspiration behind the 2013 film The Purge, and the subsequent media franchise it spawned.