LISP машиналарын құру тарихы: Lisp Machines, Inc.

Кіріспе

Компьютерлік компания (1979–1987)
Компания

Lisp Machines, Inc. компаниясы 1979 жылы MIT-тің Жасанды интеллект зертханасының Ричард Гринблатты Lisp машиналарын құру мақсатымен құрылған компания болды. Ол Массачусетс штатының Кембридж қаласында орналасқан. 1979 жылға дейін Гринблат басқарып, бастаған MIT-дегі Lisp Machine жобасы MIT-дегі түрлі жобалар үшін 30-дан астам CADR компьютерін жасаған еді. Бірнеше жыл бұрын MIT Жасанды интеллект зертханасының әкімшісі болған және кейін шағын компания құрып, басқарған Рассел Нофтскер, LISP жасанды интеллект тіліне негізделген компьютерлердің коммерциялық тұрғыдан табысқа ие болатынына сенімді болды. MIT-де көрген машиналарын алуға асыққан көптеген клиенттер болды. Гринблат пен Нофтскер компанияның құрылымы мен қаржыландыруы туралы әртүрлі пікірде болды. Гринблат компанияны "қадамдық қаржыландыру" арқылы, яғни клиенттердің тапсырыстарынан (кейбіреулері алдын ала төлеуге дайын болған) түсетін қаражат есебінен қаржыландыруға болады деп санайтын. Бұл компанияның негізін қалаушылары бақылауды сақтап қалатынын білдіретін еді. Нофтскер одан әрі, дәстүрлі венчурлік капитал моделін қолдап, көп қаражат жинауды, бірақ инвесторлардың компанияны басқаруын жақтады. Екеуі де ұзақ келіссөздер жүргізді, бірақ ешқайсысы да өз ұстанымынан бас тартпады. Осы таңдау туралы пікірталас зертхананы екі топқа бөліп жіберді. 1979 жылдың ақпан айында мәселе шешімін тапты. Гринблат бірнеше машинаны құрастырып сатудан түскен пайданы компанияны қаржыландыруға тиімді түрде қайта инвестициялауға болады деп есептеді. Көпшілік Нофтскердің жағына қосылды, коммерциялық венчурлік қортың қолдауымен компанияның Гринблаттың өзін-өзі қаржыландыруды ұсынған стартапына қарағанда Lisp машиналарын жасау және коммерцияландыруда сәтті болатынына сенді. Олар Symbolics Inc. компаниясын құрды.

CDC-нің консультанты Александр Джейкобсон жасанды интеллектке негізделген табиғи тілді түсінетін компьютерлік қолданбаны жасауға тырысып, өз тобына жұмыс істеу үшін Lisp машинасы іздеп Гринблатқа келді. Гринблат Нофтскермен болған сәтсіз кездесуінен кейін сегіз ай өткен соң да ештеңе жасаған жоқ. Александр Джейкобсон Гринблаттың компаниясын құрып, Джейкобсонға қажетті Lisp машиналарын жасауының жалғыз жолы – оны итермелеу және қаржылық көмек көрсету екенін түсінді. Джейкобсон Гринблат үшін бизнес-жоспарларды, директорлар кеңесін және серіктес Ф. Стивен Уайлды дайындады. Жаңа компания LISP Machine, Inc. (LMI) деп аталды және негізінен Джейкобсон арқылы, CDC-нің тапсырыстарын қоса алғандағы тапсырыс ағыны есебінен қаржыландырылды.

LMI тарихы

Стивен Леви LMI туралы келесі масқаралық оқиғаны айтты және ол алғаш рет «Хакерлер: Компьютер революциясының батырлары» (1984) кітабында пайда болды. Левидің хакерлер туралы баяндамасы көбінесе MIT Жасанды интеллект зертханасындағы хакерлердің құндылықтарына негізделген. Осы хакерлердің арасында Ричард Столлман да болды, Леви сол кезде оны соңғы нағыз хакер деп атады. Noftsker Symbolics компаниясын құрғанда, ол жалақы төлей алғанымен, бағдарламашыларға жұмыс істеуге ғимарат немесе жабдық болмады. Ол Патрик Уинстонмен келісім жасады: Symbolics қызметкерлеріне MIT-де жұмыс істеуге рұқсат беру үшін Symbolics MIT-ге өзі әзірлеген барлық бағдарламалық қамтамасыз етуді ішкі және тегін пайдалануға береді. Алайда, бұл ашықтық кейіннен зияткерлік меншікке қатысты айыптауларға әкелді. 1980-жылдардың басында өндірушілер бағдарламалық қамтамасыз етудің бәсекелестердің компьютерлерінде қолданылуын болдырмау үшін бастапқы кодты таратуды тоқтатты және көшіру мен қайта таратуды шектеу үшін авторлық құқық пен шектеулі бағдарламалық қамтамасыз ету лицензияларын қолдана бастады. Мұндай меншік бағдарламалық қамтамасыз ету бұрын да болған, бірақ бағдарламалық қамтамасыз етудің құқықтық ерекшеліктеріндегі бұл өзгеріс 1976 жылғы АҚШ Авторлық құқық заңының қабылдануымен туды; қараңыз, бағдарламалық қамтамасыз ету авторлық құқығы. Екі компания да меншік бағдарламалық қамтамасыз етуді ұсынса да, Ричард Столлман LMI, Symbolics-тен айырмашылығы, зертханаға зиян келтіруден сақтануға тырысқан деп сенді. Столлман «бағдарламалық қамтамасыз ету үшін ақша алу адамзатқа қарсы қылмыс» деп мәлімдеді. Бірнеше жылдан кейін ол бағдарламалық қамтамасыз етудің көшірмесі үшін ақы алу емес, пайдаланушының бостандығын шектеудің өзі «қылмыс» екенін түсіндірді. Symbolics AI зертханасынан кеткен белгілі хакер Билл Госперді қоса алғанда, MIT-тің қалған хакерлерінің көпшілігін жұмысқа алды. Symbolics MIT ережелеріне сілтеме жасай отырып, Гринблатты да AI зертханасынан кетіп қалуға мәжбүр етті. 1982 жылдан 1983 жылдың соңына дейін MIT ИЖ зертханасында екі жыл бойы Столлман Symbolics бағдарламашыларының жұмысын жеке өзі қайта жасады, олардың зертхана компьютерлеріне монополия жасауына жол бермеу үшін. LMI Столлманның тегін қол жетімді кодынан пайда тапса да, ол зертханадағы соңғы «хакер» болды. Кейінірек бағдарламашылар бастапқы кодты немесе техникалық ақпаратты басқа бағдарламашылармен бөліспеу туралы құпиялылық туралы келісімдерге қол қоюға міндеттелді.

The following parable like story is told about LMI by Steven Levy and used for the first time in Hackers: Heroes of the Computer Revolution (1984). Levy's account of hackers is in large part based on the values of the hackers at MIT Artificial Intelligence Laboratory. Among these hackers was Richard Stallman, whom Levy at the time called the last true hacker. When Noftsker started Symbolics, while he was able to pay salaries, he didn't actually have a building or any equipment for the programmers to work on. He bargained with Patrick Winston that, in exchange for allowing Symbolics' staff to keep working out of MIT, Symbolics would let MIT use internally and freely all the software Symbolics developed. Unfortunately this openness would later lead to accusations of intellectual property theft. In the early 1980s, to prevent software from being used on their competitors' computers, manufacturers stopped distributing source code and began using copyright and restrictive software licenses to limit or prohibit copying and redistribution. Such proprietary software had existed before, but this shift in the legal characteristics of software was triggered by the U. S. Copyright Act of 1976; see software copyright. While both companies delivered proprietary software, Richard Stallman believed that LMI, unlike Symbolics, had tried to avoid hurting the lab. Stallman had proclaimed that "the prospect of charging money for software was a crime against humanity." He clarified, years later, that it is blocking the user's freedom that he believes is a "crime", not the act of charging for a copy of the software. Symbolics had recruited most of the remaining MIT hackers including notable hacker Bill Gosper, who then left the AI Lab. Symbolics forced Greenblatt to also resign at the AI lab, by citing MIT policies. So for two years at the MIT AI Lab, from 1982 to the end of 1983, Stallman singlehandedly duplicated the efforts of the Symbolics programmers, in order to prevent them from gaining a monopoly on the lab's computers. Although LMI was able to benefit from Stallman's freely available code, he was the last of the "hackers" at the lab. Later programmers would have to sign non disclosure agreements not to share source code or technical information with other software developers.

Күрес және құлдырау

Lisp Machines, Inc. MIT-де жасалған алғашқы LISP машиналарын LMI CADR ретінде сатты. Ішкі тартыстардан кейін Symbolics компаниясы MIT зертханасынан алынған CADR-ді LM 2 ретінде сата бастады. Symbolics-ке Нофтскердің Гринблатқа бір жылдық үстеме беру уәдесі және венчурлік капиталды тартудағы қиындықтар кедергі келтірді. Symbolics-тің басты артықшылығы сол еді – AI Lab хакерлерінің ешқайсысы Гринблатқа жұмысқа тұрмаған, ал 14-і Symbolics-ке қосылды. AI Lab-тың екі қызметкері ешқайсысының да жұмысына орналасудан бас тартты: Ричард Столлман мен Марвин Мински. Symbolics шамамен 100 LM 2 машинасын шығарды, олардың әрқайсысы 70 000 долларға сатылды. Екі компания да CADR негізінде екінші буын өнімдерін жасады: Symbolics 3600 және LMI LAMBDA (LMI олардың шамамен 200 данасын сата алды). 3600 машинасы бір жыл кешігіп шықты, ол CADR-де машина сөзін 36 битке дейін, адрестік кеңістікті 28 битке дейін кеңейтіп, сондай-ақ CADR-де микрокодта іске асырылған белгілі бір функцияларды жеделдетуге арналған аппараттық құралдарды қосты. 1983 жылы, 3600 шыққаннан бір жыл кейін пайда болған LMI LAMBDA негізінен CADR-мен кері үйлесімді болды (CADR микрокодының фрагменттерін қайта құрастыруға болады), бірақ нұсқауларды алу және басқа аппараттық ерекшеліктерде де жақсартулар болды, оның ішінде көбейту чипін және жылдам логикалық отбасы мен кэш жадын пайдалану. LAMBDA процессорлық карталары NuBus негізіндегі инженерлік жұмыс станциясында жұмыс істеуге арналған, NuMachine, оны MIT-де Стив Уордтың тобы жасады, ал Western Digital Corporation оны жеке оқиғалар тізбегі арқылы әзірледі. Бұл танымал LAMBDA "2x2" конфигурациясын мүмкін етті, онда екі машина бір инфрақұрылымды бөлісіп, айтарлықтай үнемдеуге мүмкіндік берді. Texas Instruments (TI) компаниясы LMI-ге қаржылық қиындыққа тап болғаннан кейін инвестиция жасап, Western Digital компаниясынан NuBus инженерлік жұмыс станциясын сатып алып, орналастырды, LMI LAMBDA дизайнын лицензиялады және кейіннен TI Explorer деген өз нұсқасын шығарды. Symbolics 3600 отбасы мен оның Genera операциялық жүйесін әзірлеуді жалғастырды және Symbolics архитектурасының VLSI чиптегі іске асырылуын, Ivory-ді шығарды. Texas Instruments Explorer-ді кремнийге айналдырып, Explorer II және кейіннен MicroExplorer-ді жасады. LMI CADR архитектурасынан бас тартып, өзінің K Machine-ін жасады, бірақ 1987 жылы LMI машинаны нарыққа шығара алмай банкротқа ұшырады.

Lisp Machines, Inc. sold its first LISP machines, designed at MIT, as the LMI CADR. After a series of internal battles, Symbolics began selling the CADR from the MIT Lab as the LM 2. Symbolics had been hindered by Noftsker's promise to give Greenblatt a year's head start, and by severe delays in procuring venture capital. Symbolics still had the major advantage that while none of the AI Lab hackers had gone to work for Greenblatt, a solid 14 had signed onto Symbolics. There were two AI Lab people who choose not to be employed by either: Richard Stallman and Marvin Minsky. Symbolics ended up producing around 100 LM 2s, each of which sold for $70,000. Both companies developed second generation products based on the CADR: the Symbolics 3600 and the LMI LAMBDA (of which LMI managed to sell around 200). The 3600, which shipped a year late, expanded on the CADR by widening the machine word to 36 bits, expanding the address space to 28 bits, and adding hardware to accelerate certain common functions that were implemented in microcode on the CADR. The LMI LAMBDA, which came out a year after the 3600, in 1983, was mostly upward compatible with the CADR (source CADR microcode fragments could be reassembled), but there were improvements in instruction fetch and other hardware differences including use of a multiplier chip and a faster logic family and cache memory. The LAMBDA's processor cards were designed to work in a NuBus based engineering workstation, the NuMachine, which had been originated by Steve Ward's group at MIT, and, through a separate chain of events, was being developed by Western Digital Corporation. This allowed the popular LAMBDA "2x2" configuration whereby two machines shared one infrastructure, with considerable savings. Texas Instruments (TI) joined the fray by investing in LMI after it ran out of money, purchasing and relocating the NuBus engineering workstation unit from Western Digital, licensing the LMI LAMBDA design and later producing its own variant, the TI Explorer. Symbolics continued to develop the 3600 family and its operating system, Genera, and produced the Ivory, a VLSI chip implementation of the Symbolics architecture. Texas Instruments shrunk the Explorer into silicon as the Explorer II and later the MicroExplorer. LMI abandoned the CADR architecture and developed its own K Machine, but LMI went bankrupt in 1987 before the machine could be brought to market.

GigaMos жүйелері

LMI GigaMos Systems ретінде қайта жанданды; Гринблатт оның басшыларының бірі болды. GigaMos, Guy Montpetit атындағы канадалық инвесторының меншігі арқылы, LMI активтерін 11-тарау бойынша банкроттық қайта құрылымдау арқылы сатып алды. GigaMos құрылмас бұрын LMI RISC-қа ұқсас архитектураны қолданған "K машинасы" деп аталған жаңа Lisp машинасының жобасын жасады. Монпетит кейіннен 1989 жылғы канадалық саяси дауға қатысты, нәтижесінде GigaMos-тың барлық активтері тәркіленді, ал компания жалақы төлеуге шамасы келмеді.

Сталлман мен еркін бағдарламалық жасақтама үшін шабыт

Ричард Столлманның айтуынша, LMI мен Symbolics арасындағы дау 1984 жылдың қаңтар айында GNU операциялық жүйесі үшін бағдарламалық жасақтаманы дамытуға және 1985 жылдың қазан айында Free Software Foundation (FSF) құруға оны түрткі берді. Бұл ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету қозғалысының және Linux операциялық жүйесінің алға басушысы болды.