Шаш өрнектері және химиялық иілу тарихы

Кіріспе

Шаш өрнегі

Тұрақты толқын, көбінесе перманент немесе тұрақты деп аталады (кейде оны "түз перманенттен" ажырату үшін "кері перманент" деп атайды), шашта жасалған толқындар немесе иірімдерден тұратын шаш өрнегі. Бұл иірімдер бірнеше айға дейін сақталуы мүмкін, сондықтан осылай аталды. Перманенттерді термиялық немесе химиялық тәсілдермен жасауға болады. Химиялық тәсілде шашқа химиялық заттар жағылады, содан кейін оны толқындар мен иірімдер жасау үшін формаларға орайды. Химиялық реакция кезінде шашты иірмелеудің орнына жалпақтап, химиялық жолмен түзулету немесе жұмсарту үшін де осы процесс қолданылады.

Тарих

Ең алғашқы жылулық әдісті жасаған адам 1872 жылы Марсель Грато болды. Ол арнайы жасалған екі қысқыш құрал ойлап тапты, олардың біреуінің иілімі дөңгелек, екіншісінің – ойыс пішіндес болды, сол арқылы жабысқанда бірі екіншісінің ішіне сыйып отыратын. Қысқыштарды әдетте газ немесе спирт отында қыздырып, дұрыс температураны газет қағазына сынап тексерген: қағаз сәл сарғайса, онда температура дұрыс еді. Егер қысқыштарды бас терісінен сақтап ұстаса, процедура қауіпсіз болатын. Процедураны шашты операторға қарай тараудан бастау керек еді, бір қолмен тарақты баяу жылжытып, кернеуді сақтап, қысқышты шаштың бойымен, ұшына қарай біртіндеп қысып отыру қажет. Әр рет қысқышты басқанда, оны шаштың бағытына перпендикуляр бағытта сәл жылжыту керек еді, осылайша жалғазба, жазық немесе екі өлшемді толқын пайда болатын. Білекке тиімді қолдану арқылы толқынның сәл өзгеше нұсқаларын жасауға болады. Осылайша, Марсель толқыны тек жылу арқылы екі өлшемді толқын жасады, ал өзгеріс шаштың пластикалық деформациясы арқылы жүзеге асты, химиялық әдістердің көмегімен емес. Жоғары температураны пайдалану шашты нашарлатуға бейім болды. Дегенмен, кемшіліктеріне қарамастан, Марсель толқынының түрлері бүгінгі күнге дейін сақталып келеді, себебі жылдам нәтижелер мен төмен баға маңызды. Батыс әлемінде 1920 жылдарға дейін әйелдер үшін ұзын шаштар қалыпты саналды, содан кейін «флэпперлер» салт-дәстүрге қарсылық ретінде шаштарын қысқа («боб» стилінде) кесті. Әйелдердің өздігінен шешім қабылдауға деген ұмтылысы артып, шаштары мойынның төменгі жағынан аспайтындай етіп қысқартылды. Бұл тек саяси ғана емес, сонымен қатар практикалық қадам болды, өйткені әйелдер Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі еңбек тапшылығына байланысты ерлердің жұмысын істеуге көшті. Сонымен қатар, электр энергиясы, негізінен жарықтандыру және өнеркәсіптік мақсаттар үшін енгізілген, жылыту және шағын бизнес пен тұрмыстық деңгейде электр моторларын қолдану үшін де пайдалана бастады. Қысқа шаштарды толқындыру арқылы ұзын шаштарға қарағанда көрінісін жақсартуға болатындықтан, толқындырудың жақсартылған түрі пайда болуы үшін көп уақыт кетпеді.

The first person to produce a practical thermal method was Marcel Grateau in 1872. He devised a pair of specially manufactured tongs, in which one of the arms had a circular cross section and the other a concave one, so that one fitted inside the other when the tongs were closed. The tongs were generally heated over a gas or alcohol flame and the correct temperature was achieved by testing the tongs on a newspaper; if the paper browned slightly it was about right. The waving itself was safe if care was taken to keep the tongs away from the scalp. The procedure was to comb a lock of hair towards the operator, moving the comb slowly with one hand to maintain some tension, while applying the tongs to the hair successively down the lock of hair towards the point. Each time the tongs were applied, they were moved slightly in a direction normal to the lock of hair, thus producing a continuous flat or two dimensional wave. Skill using the wrist could produce slight variations of the wave. Thus, Marcel waving produced a two dimensional wave, by thermal means only and the change was produced by plastic flow of the hair, rather than by any chemical means. Because of the high temperature used, the process tended to degrade the hair. However, in spite of its drawbacks, forms of Marcel waving have persisted until today, when speedy results and low cost are important. In the Western world, long hair was standard for women until the 1920s, when flappers cut their hair short (into a "bob") as a form of rebellion against tradition. As the demand for self determination grew among women, hair was shortened so that it did not pass the lower end of the neck. This was not only a political gesture but a practical one, as women began to take over men's work due to the great shortage of labour during the First World War. At the same time, electricity, which had been introduced mainly for lighting and industrial use, began to be used for heating and the application of the electric motor at the small business and domestic level. As shorter hair was improved in appearance by waving even more than long hair, it was only a matter of time before an improved form of waving appeared.

Несслер

Адамдарға қолдануға жарамды шашты бұраудың алғашқы балама әдісін 1905 жылы неміс шаштаразы Карл Несслер ойлап тапты. Ол сиыр зәрiн сумен араластырып қолданды. Алғашқы қоғамдық демонстрация 1905 жылдың 8 қазанында өтті, бірақ Несслер осы идеямен 1896 жылдан бері жұмыс істеп келді. Бұрын, перукаларды иілгіш химиялық заттармен иіп, пішіндейтін, бірақ бұл рецепттер адам терісіне тым қатал болды. Оның спиральді жылу әдісі деп аталатын әдісі тек ұзын шаштарға ғана қолданылды. Шашты электрлік қыздырғышпен жабдықталған машинаға қосылған таяқшаларға спираль тәрізді орап алатын. Натрий гидроксиді (кастик сода) қолданылып, шашты ұзақ уақыт бойы немесе одан да көп уақыт бойы қыздыратын. Бұл процеске он екі мыс ролик қолданылып, толық аяқталуына алты сағат уақыт кеткен. Бұл ыстық роликтердің бас терісіне тиюіне жол бермеу үшін, жоғарыдағы шамшырақтан ілінген және тұғырға орнатылған күрделі салмақ жүйесі қолданылды. Несслер алғашқы тәжірибелерін әйелі Катарина Лайблеге жасады. Алғашқы екі әрекеті шашын толығымен өртеп, бас терісін күйдірді, бірақ әдіс жақсартылып, оның электрлік тұрақты толқын машинасы 1909 жылы Лондонда сол кездегі әйелдердің ұзын шаштарына қолданылды. Несслер 1901 жылы Лондонға көшіп келді, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтар оны неміс болғандықтан түрмеге қамап, мүлкін беруге мәжбүр етті. 1915 жылы ол Нью-Йоркке қашып, жалған атпен пароход билетін сатып алды. Нью-Йоркте ол машинасының жүздеген данасы қолданыста екенін, бірақ олардың көпшілігі жақсы жұмыс істемейтінін және сенімсіз екенін анықтады. Несслер Шығыс 49-шы көшеде дүкен ашты және көп ұзамай Чикаго, Детройт, Палм-Бич (Флорида) және Филадельфияда салон ашты. Сондай-ақ, ол үйде қолдануға арналған, он бес долларға сатылатын машинаны да жасады. Дегенмен, оның машинасы Еуропада көп әсер қалдырмады және оның алғашқы әрекеттері кәсіби баспасөзде тіпті еске алынбады, мүмкін олар тым ұзақ, қиын және қауіпті болғандықтан.

Юджин Сутер мен Исидоро Кальвете

Евгений Сутер – швейцариялық иммигрант, Лондонның Вест-Эндінде сәнді әйелдер салонын ашқан. Ол Парижден келгенін айтқан, сол кезде бұл қала сән мен стильдің орталығы еді. Ол электрлік тұрақты толқындардың мүмкіндігін, әсіресе қысқа шашты кішкентай құралдармен жасауға болатындығын байқаған. Жүйенің екі бөлігі болды: бірі – электр жылытқышы, екіншісі – шашты орап, жылытқышқа салынатын формада бекіту жүйесі. Сутер жылытқыштың дизайнын жасауға тырысты, бірақ сәтті болмады. Исидоро Кальвете – испан иммигранты, ол 1917 жылы Лондонның сол аймағында электр жабдықтарын жөндеу және өндіру жөніндегі шеберхана ашты. Осы құралдар шаштараздық және медициналық салаларда қолданыла бастады. Сутер оған жылытқыш мәселесін жүктеді, ал Кальвете алюминий түтікшеге орнатылған екі орамнан тұратын практикалық модельді жасады. Бұл, түбірге жақын орналасқан қалың шаштың, ұшындағы жұқа шаштан көбірек қыздырылуын қамтамасыз етті. Сутер дизайнды өз атынан патенттеді және келесі 12 жыл бойы барлық шаштараздық жабдықтарын Кальветтен тапсырыс берді, бірақ оларды өзінің тауарлық атауымен – Eugene Ltd. сатты, ол бүкіл әлемде тұрақты толқындармен байланысты болды. Сонымен қатар, Кальвете өзінің Icall, Ltd. деген атаумен өнімдерін өндірді. Екі бәсекелес өндіріс бір уақытта жүргізілуі қақтығысқа әкеп соқтыратыны белгілі еді. Юджин компаниясының Лондонның Эджвар-роудтағы зауыты болды. Оның өнімдеріне бояуды кетіруге арналған шаюлар, жылтыр беретін шампуньдар, бекіту лосьондары, патенттелген булы қаптар, сондай-ақ иілгіштер мен электр кептіргіш кірді. Әрбір тұрақты толқынға кемінде екі дюжина булы қап қолданылды. Компания бүкіл елдегі шаштараздарға таралған «Евгений толқыны» атты өзінің журналын шығарды. Онда Eugène өнімдерін қолдану, стильдеу техникалары және шаштараздық трендтері туралы кеңестер берілді. Оқырманды «Eugène толқын жасаушылар» деп атады. V&A мұражайындағы Ұлттық өнер кітапханасында 1928-1947 жылдарды қамтитын журналдың томдары сақталады. Соғыс жылдарында компания өз зауытында ұшақтар мен танктерге миллиондаған бұрандалар мен қапсырмалар жасады. Компанияның аты соншалықты танымал болғандықтан, 1945 жылғы «Good Housekeeping» журналындағы жарнама толығымен бос беттен тұрды, онда тек қолмен жазылған сөздер болды: «Рождествоға не сыйласам дейсіз?» «Ой, Евгений толқыны, өтінемін!» Юджин АҚШ нарығының маңыздылығын бірден түсінді және ол жерде бастаған Несслерге қарсы күшті бәсекелестік көрсетті. Ол Кальвете жасаған дизайнға негізделген патентті бұзды деген айыппен Несслерді сотқа берді және істі жеңіп алды. Бірнеше жылдан кейін Несслер Юджинді Ұлыбританияда сотқа берді, себебі Кальвете жасаған керлерлер Несслердің өнімдеріне ұқсас болды.

Eugene Suter was a Swiss immigrant who set up a fashionable ladies' salon in London's West End. He claimed to have come from Paris, which in those days was the center of fashion and style. He became aware of the possibilities of electrical permanent waving particularly when shorter hair allowed the design of smaller equipment. The system had two parts; one was the electric heater and the other was the system of winding and holding the hair on a form which was inserted into a heater. Suter tried to design a heater, but was unsuccessful. Isidoro Calvete was a Spanish immigrant who set up a workshop for the repair and manufacture of electrical equipment in the same area of London in 1917. This equipment was just coming into use for the hairdressing and medical professions. Suter consulted him on the heater and Calvete designed a practical model consisting of two windings inserted into an aluminium tube. This ensured that when inserted over a root winding, the thicker hair nearer to the root became hotter than the thinner hair at the end. Suter patented the design in his own name and for the next 12 years ordered all his hairdressing equipment from Calvete but marketed under his commercial name, Eugene Ltd, which became synonymous with permanent waving throughout the world. At the same time, Calvete developed his own products which he manufactured under the name Icall, Ltd. The simultaneous manufacture of two competing lines would inevitably result in conflict. Eugene company had a factory in Edgware Road, London. Its products included colour rinses, lustre lending shampoos, setting lotions and patented steaming sachets as well as its curlers and electric dryer. At least two dozen of the steaming sachets were used for each perm. The company published its own magazine, The Eugène Waver, which was sent to hairdressers across the country. It covered advice on using Eugène products, styling techniques and hairdressing trends. Readers were referred to as ‘Eugène wavers’. The National Art Library at the V&A Museum holds volumes of the magazine covering the period 1928 to 1947. During the war, the company made millions of screws and rivets for airplanes and tanks in its factory. The company’s name was so well known that a 1945 page advertisement in Good Housekeeping magazine consisted of a blank page with just the handwritten words:‘What would you like for Christmas?' 'Oh, a Eugène wave, please!’From the onset, Eugene had realised the importance of the United States market and made great inroads, challenging Nessler who had started up there. The former also sued the latter for infringing the patent which he had taken out based on Calvete's design, and won his case. Nessler was to retaliate some years later suing Eugene in the United Kingdom, over some curlers designed by Calvete which were similar to the Nessler ones.

Жылытқыштарды дамыту

Жоғарыда сипатталған алғашқы жылытқыштар түтікше тәрізді болды және бұрын формаға немесе керлерге оралған шаштың үстіне салынатын. Мұны жеңілдету үшін, шашты алдын ала жуу, кесу немесе ұшын жұқалау сияқты дайындықтардан кейін, шашты шамамен 22 бөлікке немесе шоқтарға бөліп, тарау қажет болатын. Бұл процеске бөлу немесе түзулеу деп аталды. Содан кейін әрбір шоқ шашты керлерге (негізінен басқа тік тұрған таяқ) оралды, баста бас терісіне жақын шоқтардан бастап, шоқтың ұзындығы бойымен спираль бойынша керлерге қарай жоғары көтерілді. Осы себепті бұл процеске түбірлік орау деп аталды. Керлерді жасау кезінде көптеген шеберлік пен тапқырлық қолданылды, бұл орау кезінде жұмсалатын уақытты, күшті және қиындықтарды азайтуға бағытталды. Ерте модельдерде жылытқыштардың төмен қарай құлауы жиі кездесетін, бірақ жақсартылған конструкциялармен олар сыртқа қарай бағытталды (суретті қараңыз). Кейін, 1924 жылы, чехиялық шаштараз Йозеф Майер басқа типті керлерді ойлап тапты. Бұл әдісте шашты кішкентай қысқыш арқылы өткізеді, ол оралғаннан кейін роликтердің екі ұшын ұстап тұрады. Шаштың ұштары роликке, қысқышқа дейін бір нүктеге оралды. Осы себепті бұл әдіс нүктелік орау деп аталды. Майер осы орау әдісіне патент алуға тырысты, бірақ Ұлттық шаштараздар және косметологтар қауымдастығы сот арқылы оған қарсы шықты. Кальвете осы үшін жаңа типті жылытқышты жасады, ол крокиньоль жылытқышы деп аталды және бульдог қысқышы сияқты ораманың үстіне орнатылды. Бастың екі жағындағы түтікшелі жылытқыштардың бір бөлігін крокиньольдік жылытқыштармен алмастыру бағыты болды, бұл стильдеу мүмкіндіктерін кеңейтуге мүмкіндік берді.

Бөлшектердің дамуы

Кейіннен қолжетімді болған портативті модельдерден басқа, керлерді ұстап тұру үшін қандай да бір қолдау жүйесі қажет болды. Алғашында олар төбеге бекітілді, бірақ көп ұзамай олардың орнына барлық жерде қолданыс тапқан машина келді. Бұл машинада тік металл құбырдан дөңгелек пішіндес "шатыр" жасалатын, оған жылытқыштар ілінді. Құбырдың төменгі жағы дөңгелектері бар тұғырға орнатылып, құрылғыны клиенттер арасында немесе салонның бір жағына оңай жылжытуға мүмкіндік берді. "Шатыр" электр қуатын жылытқыштарға таратумен қатар, оларды дұрыс орналастырып, бағыттап тұру арқылы бүкіл жүйенің салмағын азайтуға және тәртіпті сақтауға көмектесті. Бағасы қымбат болғандықтан, алғашқы модельдерде тек бірнеше түтікшелі жылытқыштар болды, ал тұрақты толқындату процесі бірнеше кезеңде жүргізілді. Процесс танымал болып, бәсекелестік күшейгенде, 22-ге дейін жылытқыштарды, соның ішінде кроквиньольді пайдаланып, бір ретте бүкіл шашты өңдеуге болады.

"Реагенттердің" дамуы

Пермерлеу үшін жылу қажет болғанымен, Марсель әдісін жақсарту үшін, шашты қатты қыздырмау және толқындау процесін жылдамдату үшін басқа тәсілдер қажет екені тез түсінілді. Суды пайдалану табиғи шешім болды, әсіресе шаш жуылғаннан кейін ылғал болғандықтан, ол қызудан сақтап қана қоймай, бу процесті жақсартатыны байқалды (содан "буға ұстау уақыты" деген термин пайда болды). Ұзақ өтпей, әртүрлі қоспаларды қолдану бойынша тәжірибелер жүргізілді, және сілтілік қоспалар нәтижені жақсартатыны анықталды. Осылайша, шаштараздық саласында "реагент" деп аталатын зат қолданыла бастады, оны шаштараз өзі дайындаған немесе машина жасаушылар саудаға шығарған. Борак пен аммиак екі кең таралған құрамы, олар жеңіл сілтілі (жоғары pH деңгейіне ие) бірақ салыстырмалы түрде зиянсыз.

Ж. Бари-Воллс

1930 жылға дейін жетістіктердің көп бөлігі тәжірибелік болды, яғни әр шаштараз өзіне тиімді деп тапқан әдісті қолданды. Сол кезде шаш туралы кейбір академиялық жұмыстар жасалған болса да, Кальвете шаштың химиясы саласында көбірек зерттеулер қажет деп ойлады және осы мамандыққа ие Бари Вуллсс есімді химикті жұмысқа алды. Ол жылу, су/бу және сілтіліктің әсері сияқты белгілі факторлар бойынша бақыланатын тәжірибелер жүргізді, сондай-ақ шаштың түрі, ораудың тартылуы немесе тығыздығы, ораудың тегістігі, жабысу және бұрылу сияқты орау процесінің өзгерістерімен тәжірибе жасады. Оның осы тақырыптағы практикалық лекциялары шаштаразшылардың арасында үлкен сұранысқа ие болды және ол осы тақырыпта кітап жазды. Ол көрсеткен кейбір негізгі факторлар бүгінгі күнге дейін маңызды. Нүктелік орау дерлік екі өлшемді, сағат серпінінің пружинасына ұқсас. Тамырлық орау үш өлшемді, бұрандалы баспалдаққа немесе, дәлірек айтқанда, спиральға ұқсас. Осылайша, нүктелік орау көбірек иілім жасайды, бірақ екеуі де сәл тартылғанда толқынды шашқа айналады. Нүктелік орау қалың орау жасайды, сондықтан ораудың ішкі бөлігіне жылудың енуіне көбірек уақыт керек. Тамырлық орау ұзынырақ бөлікте қыздырылады және ораудың қалыңдығы бұрылыстар арасындағы жабысу деңгейіне байланысты болады. Бари Вуллсс, әлдебір жаңа фактор – тотығу-тотықсыздану (редокс) енгізуде маңызды рөл атқарды. Химияда бұл тотығудың кері процесі болып табылады және оттегінің алынуын немесе осы жағдайда сутегінің қосылуын білдіруі мүмкін. Бұл шаштағы кератиннің байланыстарын бұзу арқылы толқындарды жасауды жеңілдетті. Нәтижесінде Icall реагенттеріне сульфит, бисульфит немесе метабисульфит қосылды, ал қыздырғанда күкірт диоксиді, тотықсыздандырғыш зат, бөлінді. Сол кезде сульфиттерге балама ретінде жағымсыз меркаптандар ғана қолданылатын. Алайда, кейіннен суық ораудың дамуына әкелген баламалар табылды. Бари Вуллсс 1934 жыл шамасында Icall компаниясынан әйелдер шаштаразына арналған энциклопедиялық томды редакциялау үшін кетті.

Until about 1930, most progress was empirical, that is, each hairdresser tended to use a method which he had found to be useful. By then, although some academic work had been done on the subject of hair, Calvete felt that more research should be done on the chemistry of hair, and engaged a chemist by the name of Bari Woollss, who specialized in the subject. He carried out controlled experiments on known factors such as the effect of heat, water/steam and alkalinity and experimented on variations of the winding process, such as the type of hair, the tension or tightness of winding, the flatness of winding, the overlap and pitch. His practical lectures on the subject proved highly popular among hairdressing professionals, and he wrote a book on the subject. Certain basic factors he pointed out are still relevant today. A point winding is almost two dimensional, rather like the spring of a watch spiral. A root winding is three dimensional much like a spiral staircase or, more properly, a helix. Thus point winding tends to produce more of a curl, but both produce waved hair when pulled slightly. Point produces a thicker winding and so heat takes longer to penetrate the core of the winding. Root winding is heated over a greater length and the thickness of the winding will depend on the overlap between turns. Bari Woollss was probably instrumental in introducing a new factor redox reduction. In chemistry, this is the opposite of oxidation and can mean the removal of oxygen or, in this case, the addition of hydrogen, which by breaking the bonds of the keratin in the hair, allowed waving to take place more easily. This resulted in addition of a sulfite, bisulfite or metabisulfite to Icall reagents, sulfur dioxide, a reducing agent, being evolved on heating. The only alternative to sulfites at the time would have been mercaptans which are unpleasant to use. However, later alternatives were found which led to the development of cold waving. Bari Woollss left Icall in about 1934 to take over the editorship of an encyclopedic volume on women's hairdressing.

Суық толқыны

1938 жылы Арнольд Ф. Виллатт қазіргі заманғы химическая завивканың алға басушысы болған суық толқынды ойлап тапты. Ол ешқандай машиналар мен жылуды қолданбады. Шаш таяқшаларға оралып, аммоний тиогликолаты бар редукциялық лосьон қолданылды. Бұл химиялық зат кератиндегі полипептидтік байланыстардың дисульфидтік байланыстарын бұзады, яғни шаштың белок құрылымын. Дисульфидтік байланыстар шашқа серпімділік береді және химиялық заттармен қайта құрылуы мүмкін. Содан кейін дисульфидтік көпірлерді жабу үшін тотықтырғыш лосьон – сутек пероксиді қолданылды және шаш таяқшаның пішініне келтірілді. Барлық процесс бөлме температурасында 6-8 сағатқа созылды. 1970 жылдары қышқыл завивкалар ойлап табылды. Бұл аммиаксыз қышқыл завивкалар, кейде буферленген толқындар деп аталады, аммиактың орнына глицерил монотиогликолатын қолданады. Қышқыл завивкалар немесе буферленген толқындар шашты баяурақ, бірақ жұмсақ етеді. Жылуды әдетте клиентті кептіргішке отырғызып, оралған басын пластик қалпақпен жабады. Реакция эндотермиялық болып табылады және қосымша жылу pH-ты 6,9-дан 7,2-ге дейін көтереді. Бүгінгі таңда пермдер осы әдісті 8-9,5 pH-та аммоний тиогликолатының орнына натрий тиогликолатымен қолданады. Натрий тиогликолаты әдісімен шашты завивкалау үшін, pH-ты қалыпқа келтіру және шашты қайта байланыстыру үшін нейтрализатор ерітіндісін қолданудан бұрын, натрий тиогликолаты ерітіндісіне 15-30 минут ғана уақыт кетеді. Тұрақты түзеткіш шашты бұрмаламай, түзулейді. Бұл үшін сол химиялық әдістерді қолдануға болады, бірақ шаш таяқшаларға оралмайды.

Басқа заманауи тұрақты өсімдіктер

Қазіргі заманғы пермдердің басқа түрлеріне өздігінен уақытты анықтап, өздігінен қыздырылатын экзотермиялық пермдер, сондай-ақ бейтарап немесе төмен pH, тиогликолат қоспаған пермдер жатады. Цифрлық пермдер 21-ші ғасырда пайда болды және әсіресе қазіргі Азия мәдениеттерінде кеңінен қолданылады. Осы процесті жапондық Paimore Ltd компаниясы патенттеді және ойлап тапты.

Техникалық ескертулер

Перманент екі бөліктен тұрады: шашты ораудың физикалық әрекеті және химиялық фаза. Екеуі де нәтижеге әсер ете алады. Маңызды физикалық факторлар – қолданылатын таяқтың түрі, шаштың қалай оралуы және соңғы қағаздың қалай пайдаланылуы. Таяқтың ең көп тараған екі түрі – түзу және қисық, әрқайсысы әртүрлі иілген эффект береді. Орау әдісі спиральды немесе крокинольді болуы мүмкін, ал әртүрлі типтер мен соңғы қағаздардың орналасуы жоғарыда аталғандардың кез келген комбинациясымен қолданылуы мүмкін. Әдетте, кішкентай таяқтар кішкентай, тығыз иілген шаштарды жасайды және шаштың қысқаруын көрінеу арттырады. Перманент процесінде қолданылатын химиялық ерітінді клиенттің шашының түріне және ерітіндінің pH деңгейіне байланысты анықталады. Классикалық сілтілі перманенттер қалың және кербез шаштар үшін қолданылады. Олар бөлме температурасында жұмыс істейді және әдетте 9-10 pH диапазонында аммоний тиогликолатты қамтиды. Нәзік немесе жұқа шаштар үшін қышқыл перманенттер қолданылады. Оларға сыртқы жылу қолдану қажет, және әдетте 6.5-8.2 pH диапазонында глицерил монотиогликолат (GMT) қамтиды. Глицерил монотиогликолат шаштың pH деңгейіне жақын жоғары иілгіштік күшіне байланысты перманент технологиясындағы соңғы жаңалық саналады. Бұл шаштың кутикуласының перманент процесі кезінде жабық қалуына мүмкіндік береді, шаштың құрылымына зиян келтіруді азайтады.

Тұрғын үй тұрақтылары

1940 жылдары «суық толқын» ойлап табылғаннан бері үйге арналған шаш тұрақты жиынтықтарының көптеген брендтері болды, бірақ тұрақты толқындар 1980 жылдардағыдай танымал болмағандықтан, олардың саны азайды. Бірінші танымал үй шаш тұрақты – «Тони» бренді, оны «Тони Хоум Перманент Компани» (Нейсон және Ирвинг Харрис ағайындары құрған) Миннесота штатының Форст-Лейк қаласындағы зауытында шығарды. «Тони» компаниясы өнімдерін жарнамалау үшін егіздерді пайдаланды: біреуі салонда жасалған шаш тұрақтысымен, екіншісі үй шаш тұрақтысымен. Олар келесі төрт онжылдықта көптеген типтер мен брендтерді (Silkwave, UnCurly, Tonette, Silver Curl, Prom, Scatter Perm, Lightwaves, Epic Waves) және иірімді түзуге арналған формуланы ұсынды: Curl Free. Тағы бір танымал бренд – самын өндіруші «Проктер энд Гэмбл» компаниясының «LILT» бренді, оған «Push Button» Lilt деп аталатын банкадағы көбіктік шаш тұрақтысы, лосьон құрамында жаңа сүт қолданылатын «Сүт толқыны» және балаларға арналған шаш тұрақтысы кірді. Шаш тұрақтысының басқа түрлеріне толқынды жасау үшін арнайы өңделген қағаздар қолданылатын лосьонсыз шаш тұрақтысы (PACE, SELF) және нейтрализатор қажет етпейтін, бірақ шаш тұрақтысының ерітіндісін шаюдан кейін шашты шаш тұрақтысының таяқшаларына кептіру арқылы бекітілуі тиіс өзін-өзі бейтараптандыратын шаш тұрақтысы кірді. Көптеген шаш тұрақтылары ауада бейтараптандырылды немесе сумен немесе ұнтақ/сұйықтық қоспасымен араластырылатын ұнтақ қолданылды, сондықтан қоспалы нейтрализаторлар енгізілмеді. Басқа брендтерге Ричард Хаднут, Огилви, Ревлон және Нютри Тоник кірді. 1970 және 1980 жылдардағы танымалдылықтың екінші толқынының шыңында аммиаксыз шаш тұрақтысы және «жұмсақ» шаш тұрақтысы (Rave) сияқты көптеген жаңа брендтер мен шаш тұрақтысының түрлері енгізілді, олар ағартылған немесе боялған шашта да ұшықталған шаштың пайда болуын қамтамасыз етпеді, сондай-ақ бірнеше апта ғана сақталатын уақытша шаш тұрақтысы, шашты жуғаннан кейін дерлік бұрынғы күйінде қалдырды. Басқа түрлеріне тұтынушыларға шаш тұрақтысын жасамас бұрын иірімнің деңгейін реттеуге мүмкіндік беретін жекелендірілген нұсқалар, сондай-ақ шаштың белгілі бір бөліктерін (жақтау, маңдай, ұштар) иіруге және қалған шашты өзгеріссіз қалдыруға мүмкіндік беретін жергілікті шаш тұрақтысы кірді. 1960-1970 жылдары Ұлыбританияда кең таралған тағы бір бренд – «Twink» (үй шаш тұрақтысы).

A number of brands of home permanent kits were available since the invention of the 'cold wave' in the 1940s, but their numbers have decreased as permanent waves are not as popular as they were in the 1980s. The first popular home permanent was the TONI brand produced by the Toni Home Permanent Company (founded by brothers Neison and Irving Harris) at its facility in Forest Lake, Minnesota. The Toni company used a set of twins to advertise their products; one with a salon perm and one with the home perm. They introduced a number of types and brands over the next four decades (Silkwave, UnCurly, Tonette, Silver Curl, Prom, Scatter Perm, Lightwaves, Epic Waves) and a formula to remove curl: Curl Free. The other popular brand was LILT by soap manufacturer Procter & Gamble which included a foam perm in a can called "Push Button" Lilt and a 'Milk Wave' that used fresh milk as part of the lotion as well as a children's perm. Other types of perms included no lotion perms that used specially treated end papers to produce the wave (PACE, SELF) and self neutralizing perms that needed no neutralizer but had to set by drying the hair on the perm rods after rinsing out the wave solution. No mix liquid neutralizers were introduced as many perms were air neutralized or used a powder that was mixed with water or a powder/liquid combination. Other brands included Richard Hudnut, Ogilvie, Revlon and Nutri Tonic. At the peak of the second wave of popularity in the 1970s and 1980s, a number of new brands and types of perms were introduced including no ammonia perms and "soft" perms (Rave) which guaranteed no frizz results even on bleached or tinted hair, as well as temporary perms that lasted only a few weeks before washing away, leaving hair in virtually the same condition as before. Other types included customized versions that let consumers adjust the curl level before making it permanent and spot perms that let certain parts of the hair be curled (bangs, crown, ends), leaving the rest of the hair untouched. Another brand that was a household name in Britain in the late 1960s and 1970s was Twink (home perm).

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Кальвете, И. Б., Луи Кальветтің жеке күнделіктері, 1921–1965 жылдар.
Кальвете, И. Б., Британдық патент 422,439 «Шашты толқынды ету және қиыршықтауға арналған электр жылытқыштарын жақсарту», 11 қаңтар 1935 жыл.
Calvete, L. G., Permanent Waving: The Golden Years, Publish and be damned, Торонто, 2007;
Cox, C., Good Hair Days: A History of British Styling, Quartet Books, 1999.
Франбург А., Халлегот П., Балтеннек Ф., Тутен С. және Лерой Ф., «Этностық шаштар туралы қазіргі зерттеулер», Америка дерматология академиясының журналы, 2003 жылғы маусым, 8115–8119 беттер. 16 сілтеме. (Интернетте қолжетімді).
The Hairdressers' Weekly Journal, 1881 жылдан бері «Шаштараздар, вигмашылар және парфюмерлер» үшін апта сайын жарық көреді, қазіргі шаштараз өнерінің барлық аспектілерін қамтиды, сондықтан құнды және беделді дереккөз болып табылады. Қазіргі күнге дейін толық жинағы Лондонның сән колледжінде, Джон Принс-стрит, 20 мекенжайында сақтаулы.
Лю, Кристин, Le Gala Hair Group: Цифрлық перманентті енгізу, Бостонның Weekly Dig басылымы, сәрсенбі, 2007 жылғы 31 қаңтар, 9.5 саны.
Мартин К., «4. Тері және шаштың инфрақызыл және Раман зерттеулері: косметикалық спектроскопия шолуы», The Internet Journal of Vibrational Spectroscopy, 3 том, 2-басылым, 2004 жыл, 45 сілтеме.
Нестлер, Чарльз, C. Nestle Company, жеке жариялаған, «Шаштың түрлері және циркулин процесін қолдана отырып шашты қалай бұрау керек», 1926 жыл.