Кіріспе

Шаш пен бас терісін күтіп, тазалауға, түйіндеместен жақсартуға арналған тісті құрал.

Тарқұшақ – шашты тазалау, түйіліп қалған жерін ашу немесе күлдіреу үшін тістері бар білікпен жасалған құрал. Тарқұшақтар тарихқа дейінгі дәуірден бері қолданылып келеді, 5 мың жыл бұрын Парсыдағы елді мекендерде өте жақсы сақталған түрлері табылған. Оркней және Сомерсет аралдарындағы археологиялық қазбаларда темір дәуірінің орта және соңғы кезеңдеріне жататын кит сүйегінен жасалған тоқуға арналған тарқұшақтар табылды.

Сипаттама

Қайырмалар білік пен тістерден тұрады, тістер білікке перпендикуляр бұрышпен орналасқан. Қайырмалар түрлі материалдардан жасалуы мүмкін, ең көп қолданылатыны пластик, металл немесе ағаш. Көне заманда мүйіз бен кит сүйегі де қолданылған. Бір кезде піл сүйегі мен тасбақа панцирінен жасалған қайырмалар кең таралған, бірақ оларды өндіретін жануарлар туралы алаңдаушылық олардың қолданылуын азайтты. Ағаш қайырмалар көбінесе шоқ, алмұрт немесе басқа да ұсақ дәнді ағаштардан жасалады. Сапалы ағаш қайырмалар көбінесе қолмен жасалып, жылтыратылады. Қайырмалар қолданылу мақсатына қарай түрлі пішіндерде және өлшемдерде болады. Шаш кесуге арналған қайырманың жіңішке, конус тәрізді тұтқасы болуы мүмкін, ол шашты бөлуге және тістерін тығыз ұстауға арналған. Күнделікті шаш қайырмаларының жартысы кең тісті, ал қалған бөлігі жұқа тісті болады. Солтүстік Америкада отаршылдық дәуірінде ыстық қайырма тек шашты түзеу үшін қолданылған. Шаш щеткасы қолмен және электрлі түрлерінде болады. Ол қайырмадан үлкен, сонымен қатар шашты пішіндеу, стильдеу және тазалау үшін де қолданылады. 19 ғасырда қайырма мен щетканы біріктірген патент алынған.

Қолданылуы

Қайырмаларды көптеген мақсаттар үшін қолдануға болады. Тарихи тұрғыдан алғанда, олардың басты міндеттері – ұзын шашты бекіту, шашты әсемдеу, дрейдтер жасау үшін шаштың бөліктерін тоқу немесе кипа немесе бас киімді орнында ұстау болған. Испанияда пеинета – мантильяны бекітуге қолданылатын үлкен әшекейлік қайырма. Сонымен қатар, қайырма полицейлерге зерттеу үшін шаш пен қабыршақтың үлгілерін жинауға көмектеседі, олардың көмегімен өлген немесе тірі адамдардың кім екенін, денсаулық жағдайын, токсикологиялық көрсеткіштерін және басқа да мәліметтерді анықтауға болады.

Гигиеналық

Тарaқ бөлісу – паразиттермен жұғудың жиі кездесетін себебі, бас киім бөлісу сияқты, себебі бір адам тарақты жұмыртқалармен немесе тірі паразиттермен қалдыруы мүмкін, бұл тынышсыздық тудыратын құрттар, блохалар, кенелер, саңырауқұлақтар және басқа да зиянды жәндіктердің таралуына жағдай жасайды. Бір туысқандар да егер бір тарақты қолданса, бір-біріне бітелерді жұқтыру ықтималдығы артады.

Музыка жасау

Өсімдік жапырағын немесе қағазды тарақтың бір жағына байлап, қарсы жағында еріндерді қысқа қылып дыбыстау, адам дауыс қорабының шығарған дыбысының жоғары жиілікті гармоникалық құрамын күрт арттырады, ал нәтижесіндегі кеңейген дыбыс спектрін ауыз қуысының резонанстық жиілігін өзгерту арқылы өзгертуге болады. Осыдан мембранофон – қазудың пайда болуына түрткіс болды. Тарақ сонымен қатар ламеллофон болып табылады. Тарақтың тістері өздерінің пішініне, ұзындығына және материалына байланысты ерекше гармониялық қасиеттерге ие. Әртүрлі ноталарды шығаруға қабілетті, тең емес ұзындықтағы тістері бар тарақ, кейіннен бас бармақ пианиносы мен музыкалық қорапқа айналды.

Қытай шегелері

Қытайда тарақтар [[Шуби (тарақ) немесе жи деген жалпы атаумен белгілі және неолит кезеңінің соңында, шамамен 6000 жыл бұрын пайда болған. Қытай тарақтарын қалың тісті тарақ десе шу, ал жіңішке тісті тарақ десе би деп атайды. Чанчжоуда жасалатын [[Шуби (тарақ) түрі – Чанчжоу тарағы; Чанчжоу қаласында орналасқан Сарай тарақ фабрикасы, сондай-ақ Чанчжоу тарақ фабрикасы деп те аталады, 5-ші ғасырдан бері жұмыс істеп келеді және бүгінге дейін қолмен жасалған ағаш тарақтарды өндіріп келеді.

Жапондық тарамыштар

Жапонияда тарақтарды куси деп атайды. Жапондықтар жергілікті кушиді шамамен 6000 жыл бұрын, Жомон дәуірінде қолдана бастады. Нара дәуірінде Тан әулетінен шыққан қытай тарақтары Жапонияға әкелінді.

Литургиялық тарақ

Литургиялық тарақ – орта ғасырларда католик және православие христиандығында, сондай-ақ Византиялық обрядтарда бүгінге дейін рәсімдік мақсатта қолданылатын әшекейленген тарақ.

Қалта шеге

Макроскопиялық паразиттерді алып тастау және оларды тарау арқылы зақымдау үшін "битілді тарақтар" немесе "құтырғыш тарақтар" сияқты арнайы тарақтарды қолдануға болады. Құтырғыштарды алып тастауға жеткілікті жұқа тісті тарақ кейде "жұқа тісті тарақ" деп аталады, мысалы, "бір нәрсені жұқа тісті тарақпен мұқият қарап шығу" деген метафоралық мағынасында, яғни жақсылап, егжей-тегжейлі іздеу. Кейде осы мағынада "жұқа тісті тарақ" "жұқа тіс тарағы" деп қайта қарастырылып, содан кейін "тіс тарағы" деп қысқартылады немесе "тіс тарақтарының ең жақсысы" сияқты түрлерге ауыстырылады.

Афро пісіру

Афро пик – ұзын, қалың тістері бар тарақ түрі, ол көбінесе қиырылған немесе афро текстуралы шаштарға қолданылады. Ол әдеттегі тарақтан ұзын және жіңішке, және кейде шашта сәнделеді. Афро пик тарихы кем дегенде 5000 жылға жетеді, ол практикалық құрал ретінде пайда болған, сонымен қатар мәдени және саяси мағынаға ие болуы мүмкін.

Қатты сынбайтын пластмассадан жасалған шеге

Бүлінбейтін пластик тарақ – металдан емес, пластиктен жасалған болғанымен, ванна бөлмесінің плиткасы, қатты ағаш еден немесе тротуар сияқты қатты бетке түскенде көп бөлікке сынбайтын тарақ. Мұндай тарақтар ХХ ғасырдың ортасында енгізілді. Бүгінде көптеген пластик тарақтар бүлінбейді, себебі технология осы өнімдердің қатайып сыну себептерін түсінуге жетті.

Қазіргі заманғы қолөнер шегелері

Соңғы жылдары жаңа және қайта өңделген материалдардың кең ассортиментінен жасалған заманауи қолөнер шегелері танымал бола бастады. Қолданылған скейтборд дектері, винилді пластинкалар, латунь, титан қорытпасы, акрил, күміс және экзотикалық ағаш – қолданылатын материалдардың бірнеше мысалы.