Кіріспе

Бұл екі дене жүйесінің бес Лагранж нүктесін қазірде, бұрын немесе болашақта пайдаланатын белгілі объектілердің тізімі.

Күн-Жер L1

Жерден Күнге қарай шамамен 1,5 миллион километр қашықтықта орналасқан Лагранж нүктесі.

Өткен зерттеулер

Халықаралық кометалық зерттеуші, бұрын Халықаралық Күн-Жер зерттеуші 3 (ISEE 3), 1983 жылы кометамен кездесу миссиясы үшін бағытталды. Қазіргі уақытта гелиоцентрлік орбитада. Күн-Жер L1 нүктесі – Reboot ISEE 3 миссиясының қалпына келтіру миссиясының бірінші кезеңі ретінде аппаратты қайтаруға тырысқан жер (2014 жылдың 25 қыркүйегінен бастап барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды және байланыс үзілді). НАСА-ның "Жаратылыс" зонды 2001 жылдың 3 желтоқсанынан 2004 жылдың 1 сәуіріне дейін күн жел үлгілерін жинады, содан кейін үлгілік капсуланы Жерге қайтарды. 2004 жылдың соңында қысқа мерзімге қайтып келді, содан кейін 2005 жылдың басында гелиоцентрлік орбитаға жіберілді. LISA Pathfinder (LPF) 2015 жылдың 3 желтоқсанында ұшырылды және 2016 жылдың 22 қаңтарында жетті, онда басқа эксперименттермен қатар (e)LISA-ға гравитациялық толқындарды анықтау үшін қажетті технологияны сынады. LISA Pathfinder екі кішкентай алтын қоспасынан тұратын құралды пайдаланды. Chang'e 5 орбиталық аппараты (ұзартылған миссия кезінде. 2020 жылы ай үлгілерін Жерге жеткізгеннен кейін, тасымалдау модулі Жер-Күн бақылауларын шектеулі түрде жүргізу үшін тұрақты орналасқан жерге жіберілді.)

Күн-Жер L2

Лагранж нүктесі Жерден шамамен 1,5 миллион шақырым қашықтықта, Күнге қарама-қарсы бағытта орналасқан. Күн-Жер L2 нүктесіндегі ғарыш кемелері пайдалы қызметтен шығарылғанға дейін Лиссажу орбитасында болады, содан кейін олар гелиоцентрлік «көмеді» орбитасына жіберіледі.

Өткен зерттеулер

2001 - 2010: НАСА-ның Уилкинсон микротолқынды анизотропиялық зонды (WMAP) ғаламдық микротолқынды фонды байқады. Келесі миссияларға қауіп төндірмеу үшін оны гелиоцентрлік орбитаға көшірді. 2003-2004: НАСА-ның WIND. Кейін ғарыш кемесі Жер орбитасына көшті, ал 2009 - 2013 жылдары ЕКА-ның Гершель ғарыш обсерваториясы сұйық гелий қорын толығымен пайдаланып, 2013 жылдың маусым айында Лагранж нүктесінен жылжытылды. 2009 - 2013: Миссиясының соңында ЕКА-ның Планк ғарыш кемесі гелиоцентрлік орбитаға шығарылды және болашақ миссияларға қауіп келтірмеу үшін пассивтендірілді. 2011 - 2012: CNSA-ның Чанъэ 2. "Чанъэ-2" кейін гелиоцентрлік орбитаға орналастырылып, Жерге жақын 4179 Toutatis астероидінің жанынан өтті.

Күн-Жер L3

Күн-Жер Лагранж нүктесі – Жер орбитасынан сәл тыс, Күнге қарама-қарсы жағында орналасқан. Бұл позициядағы ғарыш кемелерімен тікелей байланыс Күннің кедергісінен мүмкін емес. Бұл орбиталық жерде белгілі нысандар жоқ.

Күн-Жер L4

Күн-Жер Лагранж нүктесі Жер орбитасына жақын, Жерден 60° алдында орналасқан. 2010 TK астероиді – Жердің алғашқы ашылған түйеқұйрық орбиталық серігі, Жер сияқты Күнге дейінгі орташа қашықтығы шамамен бір астрономиялық бірлікке тең. 2020 XL астероиді – 2021 жылдың қарашасында расталған екінші Жер трояны, ол түйеқұйрық орбитасында тербеліп, Венераның әсерінен тұрақсызданғанға дейін кем дегенде 4000 жыл бойы сол орбитада қалуы күтілуде. STEREO A (Solar TErrestrial RElations Observatory – Ahead) 2009 жылдың қыркүйек айында Күнді айналып жүрген орбитасында Жерден сәл жылдамдап, ең жақын араға өтті. OSIRIS REx L4 нүктесіне жақыннан өтіп, 2017 жылдың 9-20 ақпаны аралығында астероидтерді зерттеу жүргізді.

Күн-Жер L5

Күн-Жер Лагранж нүктесі Жер орбитасына жақын, Жерден 60° артта орналасқан. Жермен аттас орбитада қозғалатын 419624 астероиді қазіргі уақытта оған жақын, бірақ жоғары бұрышта орналасқан. STEREO B (Solar TErrestrial RElations Observatory – Behind) 2009 жылдың қазан айында Күнді айналып жүрген орбитасында Жерден сәл баяу жылдамдықпен өтті.

Ұсынылған

Бақылау (ЕКА). L5 орбітасында бір ғарыш кемесі.

Өткен зерттеулер

Хитен - әдеттегі орбиталық тәсілдерге қарағанда өте аз жанармай жұмсап, төмен энергия траекториясын көрсеткен және Ай орбитасына шығу үшін өтетін алғашқы ғарыш кемесі болды. Хитен Лагранж нүктелерінде шаң тығыздығының нақты артуын анықтамады.

Күн мен Марстың Лагранж нүктелері

Күн мен Марстың Лагранж нүктелеріндегі астероидтар кейде кіші әріппен "t" жазылатын Марстың трояндары деп аталады, себебі "троян астероиды" термині бастапқыда Юпитердің Лагранж нүктелеріндегі астероидтарды белгілеу үшін қолданылған. Оларды Марстың Лагранж астероидтары деп те атауға болады.

Күн мен Юпитер Лагранж нүктелері

Күн мен Юпитердің Лагранж нүктелеріндегі астероидтер Юпитер троялық астероидтері немесе жай ғана троялық астероидтер деп аталады.

Болашақ және ұсынылып отырған миссиялар

+ Лагранж нүктесі миссиясы Агенттіктің сипаттамасы "Айдың артқы жағындағы байланыс спутниктері" Жер–Ай NASA 1968 жылы Аполлон бағдарламасы кезінде Айдың артқы жағындағы байланыс үшін ұсынылды, негізінен Аполлонның артқы жағына қонуын мүмкіндік ету үшін. Бұл спутниктер де, қону да ешқашан іске аспады. Ғарыш колонизациясы және өндіріс Жер–Ай немесе — 1974 жылы Жерард К. О'Нилл алғаш ұсынды, кейіннен L5 қоғамы қолдады. EQUULEUS Жер–Ай Токио университеті, JAXA 6U CubeSat, 2021 жылы SLS Artemis 1 бортында қосымша жүк ретінде ұшыру жоспарланған. DESTINY+ Жер–Ай JAXA JAXA "Орташа мөлшерлі мақсатты миссия"; 2025 жылға ұшыру жоспарланған. Зерттеу шлюзі платформасы Жер–Ай NASA 2011 жылы ұсынылды. Нэнси Грейс Роман ғарыш телескопы (WFIRST) Күн–Жер NASA, USDOE 2026 жылға ұшыру жоспарланған. LiteBIRD Күн–Жер JAXA, NASA JAXA-ның келесі "Стратегиялық ірі миссиясы"; 2032 жылға ұшыру жоспарланған. Жұлдызаралық карталау және үдету зымырандық кемесі (IMAP) Күн–Жер NASA 2025 жылдың басында ұшыру жоспарланған. Ғарыш құбылыстарын бақылау (SWFO L1) Күн–Жер NOAA IMAP-пен бірге 2025 жылдың басында ұшыру жоспарланған. Жұлдыздық транзиттер және тербелістерді зерттеу (PLATO) Күн–Жер ESA 2026 жылы алты жылдық алғашқы миссия үшін ұшыру жоспарланған. Космология және астрофизикаға арналған ғарыш инфрақызыл телескопы (SPICA) Күн–Жер JAXA, ESA, SRON 2015 жылдан бері, жапондық және еуропалық тараптардың келісімін күтуде, 2032 жылға ұшыру ұсынылған. Жоғары энергиялы астрофизикаға арналған кеңейтілген телескоп (ATHENA) Күн–Жер ESA 2035 жылға ұшыру жоспарланған. ESA Vigil Күн–Жер ESA Күн белсенділігінің күшеюі туралы ерте ескерту үшін обсерватория. 2029 жылға ұшыру жоспарланған. Күнді қуалайтын кеме Күн–Жер Күн бөлшектерінің оқиғалары туралы ерте ескерту үшін обсерватория. Бастапқы ұсыныс кезеңі. Spektr M Күн–Жер Roscosmos 2030 жылдан кейін ұшыру мүмкін.