Кіріспе

Компьютерлік жабдықтың бір бөлігі.

Шығару құрылғысы – ақпаратты немесе деректерді адам сезімдерімен қабылдайтын түріне немесе, тарихи тұрғыдан алғанда, басқа компьютерлік емес жабдықпен пайдалану үшін машинамен оқи алатын физикалық түріне түрлендіретін компьютерлік жабдықтың кез келген бөлігі. Бұл мәтін, графика, тактильдік сезім, аудио немесе бейне болуы мүмкін. Мысалдарға мониторлар, принтерлер, динамиктер, құлаққаптар, проекторлар, GPS құрылғылары, оптикалық таңбаларды оқу құралдары және Брайль әрпін оқу құралдары жатады. Өндірістік ортада шығару құрылғыларына қағаз ленталар мен перфокарталарға арналған "принтерлер" де кіреді, әсіресе егер ленталар немесе карталар кейіннен өнеркәсіптік жабдықтарды басқару үшін қолданылса, мысалы, толыққанды компьютерленбеген электрлік робототехникасы бар өнеркәсіптік тоқыма станогын.

Көрнекілік

Дисплей құрылғысы – компьютер экранында визуалды түрде ақпаратты көрсететін шығыс құрылғысының ең көп таралған түрі. Ақпарат экранда уақытша пайда болады және оны оңай өзгертуге немесе жоюға болады. "Бір құрылғыдағы" компьютерлерде, ноутбуктерде, қолға ұсталатын компьютерлерде және басқа да құрылғыларда дисплей құрылғысын көрсету үшін "дисплей" термині қолданылады. Дисплей құрылғылары үй раздығы, мобильді жүйелерде, камераларда және бейне ойындары жүйелерінде де қолданылады. Дисплей құрылғылары қалаған пішінде жарықтандыру арқылы кескіндерді құрайды. Растрлық дисплей құрылғылары қатарлар мен бағандар түрінде екі өлшемді матрица ретінде ұйымдастырылған. Бұл секунд ішінде көп рет қайталанады, әдетте тұтынушылық құрылғыларда 60, 75, 120 немесе 144 Гц жиілікте.

Интерфейсі

Компьютердің процессоры мен дисплей арасындағы интерфейс – графикалық өңдеу блогы (GPU). Бұл процессор фреймбуферде кескіндерді қалыптастыру үшін пайдаланылады. Кескінді дисплейге жіберген кезде, GPU бейне сигналын жасау үшін бейне дисплей контроллері арқылы кескінін жібереді, содан кейін ол HDMI, VGA немесе DVI сияқты дисплей интерфейсіне жіберіледі. GPU дискретті және интеграцияланған түрлерге бөлінеді, біріншісі – сыртқы құрылғы, екіншісі процессор чипінің ішіне кіреді. Дискретті графикалық карталар көбінесе хостқа PCI Express шинасы арқылы қосылады, ал ескі графикалық карталар AGP немесе PCI қолданған болуы мүмкін. Кейбір портативті компьютерлер Thunderbolt (PCIe арқылы) арқылы сыртқы графикалық картаны қолдайды.

Монитор

Монитор – бұл дербес дисплей, көбінесе үстел компьютерімен қолданылады, немесе ноутбукпен бірге сыртқы дисплей ретінде пайдаланылады. Монитор HDMI, DisplayPort, VGA сияқты дисплей кабельдері арқылы құрылғыға қосылады. Ескі мониторлар CRT технологиясын пайдаланса, қазіргі заманғы мониторлар әдетте TFT LCD, LED, OLED және тағы да басқа технологияларды қолданатын жалпақ панельді дисплейлер болып табылады.

Ішкі дисплей

Барлық дерлік ұялы құрылғылар ішкі дисплеймен жабдықталған. Бұл ішкі дисплейлер LVDS немесе eDP сияқты ішкі дисплей интерфейсі арқылы компьютерге қосылады. Бұл дисплейлердің ең басты артықшылығы – олардың ыңғайлы тасымалдануы.

Терминал

Қазіргі заманғы пикселге бағдарланған дисплейлердің пайда болуына дейін компьютерлік терминалдар қолданылды, олар VDU деп аталатын символге бағдарланған дисплей құрылғысы мен компьютерлік пернетақтадан тұрды. Бұл терминалдар көбінесе монохромды болды және тек мәтінді ғана көрсетуге қабілетті еді. Бастапқы графика ASCII өнері мен қораптарды салуға арналған символдарды пайдалану арқылы көрсетілуі мүмкін. Телепринтерлер осы құрылғылардың алдын бағдарлаған нұсқалары болды.

Проектор

Проектор – жоғары қуатты шамды пайдаланып компьютерлік кескінді бетке проекциялайтын дисплей. Мұндай дисплейлер көбінесе слайд-шоулар көрсетуге немесе кино көрсетілімдерінде қолданылады.

Технологиялар

Дисплей технологияларын жұмыс принципі, жарықтандыру (немесе оның болмауы), пиксельдік орналасу және тағы да басқаларға сәйкес жіктеуге болады. Катодты сәулелі түтік (CRT) КТТ экраны электронды түтік арқылы бейне жасайды, ол электрондарды фосформен қапталған экранға атып, пиксельдерді жарықтандырып, суреттерді көрсетеді. Сұйық кристалды дисплей (ЖКД) – суреттерді құру үшін сұйық кристалдарды пайдаланатын дисплей технологиясы. Жұқа пленкалы транзистор (TFT) – ЖКД-мен бірге қолданылатын транзисторлардың жұқа қабатын білдіреді. Жарықдиодты артқы жарықтандырылған ЖКД – артқы жарықтандыру ретінде жарықдиодтарды (LED) пайдаланатын ЖКД дисплейі. Жарықдиодты артқы жарықтандыруды қолдануға дейін суық катодты люминесцентті (CCFL) түтіктер қолданылды. Жарықдиодты дисплейлер кескінді құру үшін жарықдиодтар массивін пайдаланады. Органикалық жарықдиод (OLED) – LED дисплейден айырмашылығы, OLED дисплейінде артқы жарық болмайды. Электрондық қағаз (электрондық сия) – электрондық сия дисплейі басылған қағазға ұқсас суретті құру үшін капсулаланған пигменттерді пайдаланады, бұл көбінесе электрондық кітап оқырмандарында қолданылады.

Монохроматикалық дисплей

Монохромды дисплей – ең алғашқы компьютерлік технологиялар дәуірінде, 1960 жылдардан 1980 жылдарға дейін, түсті мониторлар кең таралғанға дейін жиі қолданылған CRT түрі. Олар әлі де компьютерлік кассалық жүйелер сияқты салаларда кеңінен қолданылуда. "Жасыл экран" дегені – жасыл "P1" люминофор экраны бар монохромды мониторды атаудың қалыпты жолы еді.

Түсті дисплей

Түсті мониторлар, кейде RGB мониторлары деп аталады, монохромды дисплейден айырмашылығы, үш жеке сигналды (қызыл, жасыл және көк) қабылдайды. Түсті мониторлар RGB түстік моделін үш түрлі люминофорды пайдалану арқылы іске асырады, олар қосылғанда қызыл, жасыл және көк түстерде көрінеді. Люминофорларды бір-біріне жақын орналастырып, оларды әртүрлі қарқынмен қосу арқылы түсті мониторлар шексіз көп түстерді жасауға мүмкіндік береді. Бірақ, іс жүзінде, кез келген монитордың көрсетуге болатын нақты түстердің саны бейне адаптерімен анықталады.

Тыңдау

Дауыс шығару құрылғысы – драйвер деп аталатын тербеліс түрлендіргіш арқылы дыбыс жасайтын шығыс құрылғысы. Оған сәйкес кіріс құрылғысы – микрофон. Дауыс шығару құрылғылары компьютердің дыбыс картасына түрлі интерфейстер арқылы қосылады, мысалы, аналогтық дыбыс үшін телефондық ұңғыш немесе сандық дыбыс үшін SPDIF. Дауыс шығару құрылғыларын кабельдер арқылы қосуға болады, ал сымсыз дауыс шығару құрылғылары Bluetooth сияқты радио технологиясы арқылы бас құрылғыға қосылады. Дауыс шығару құрылғылары көбінесе жұптап қолданылады, бұл динамик жүйесіне кеңістіктік дыбыс шығаруға мүмкіндік береді. Егер бірнеше жұп қолданылса, ол қоршаған дыбыс деп аталады. Кейбір компьютерлерде кіріктірілген дауыс шығару құрылғысы болады, ол көлемді ұлғайту үшін дыбыс сапасын құрбан етуі мүмкін. Мысалы, смартфонның кіріктірілген дауыс шығару құрылғысы пайдаланушыларға сыртқы дауыс шығару құрылғыларын қоспай-ақ медиа тыңдауға мүмкіндік береді.

Интерфейсі

Аудиторлық шығыс құрылғысы мен компьютер арасындағы интерфейс – дыбыс картасы. Дыбыс карталары компьютердің негізгі тақтасына енгізілген, кеңейту картасы ретінде орнатылған немесе жеке құрылым ретінде болуы мүмкін. Дыбыс картасы аналогтық немесе цифрлық шығыс бере алады. Екінші жағдайда, шығыс көбінесе SPDIF арқылы электрлік сигнал немесе TOSLINK деп аталатын оптикалық интерфейс ретінде беріледі. Цифрлық шығыстар AV қабылдағышпен декодталады. Сымсыз аудио жағдайында компьютер тек радиосигналды жібереді, ал декодтау және шығару жауапкершілігі динамикке жүктеледі.

Компьютерлік динамиктер

Дауыс берушілерді кез келген мақсатта пайдалануға болады, бірақ компьютерлік динамиктер компьютермен қолдану үшін арнайы жасалған. Бұл динамиктер әдетте үстелге қойылуы үшін ойластырылған, сондықтан олар қалыпты динамиктердей үлкен болмайды. Компьютерлік динамиктер USB арқылы қуат ала алады және көбінесе 3,5 мм ұялы телефондық қосылыс арқылы жалғанады.

Компьютерлік динамик

PC динамигі – IBM PC-ге үйлесімді компьютерлерге орнатылған қарапайым динамик. Дыбыс картасымен қолданылатын динамиктен өзгешелігі, PC динамигі тек сырыл сияқты дыбыстарды шығару үшін тіктөртбұрышты толқындарды ғана шығаруға арналған. Қазіргі заманғы компьютерлер PC динамигі ретінде пьезоэлектрлік қондырғыны немесе кішкентай динамикті пайдаланады. PC динамиктері компьютердің іске қосылу кезінде қателерді анықтау үшін автоматты өзін-өзі тексеру (Power on self test) барысында қолданылады, бұл үшін бейне шығару құрылғысының қатысуы және жұмыс істеуі міндетті емес.

Студиялық монитор

Студиялық монитор – студиялық ортада қолданылатын динамик. Бұл динамиктер дәлдікке қарай жасалған. Монитор, ешқандай жиілікті артық немесе кем көрсетпейтін, тегіс (сызықтық) жиілік жауабын шығарады.

Құлақ аспаптары

Құлаққаптар, құлаққаптар және құлаққа салынатын гарнитуралар – пайдаланушының басына немесе құлағына орнатылатын динамиктердің бір түрі. Дауыс берушілерден айырмашылығы, құлаққаптардың дыбысы жақын тұрған адамдарға естілмеуі керек, сондықтан оларды қоғамдық орындарда, кеңселерде немесе басқа да тыныш жағдайларда пайдалануға болады. Шуды басатын құлаққаптар сыртқы шуды азайту мүмкіндігімен жасалған, олар активті шуды басу технологиясын қолдануы мүмкін.

Технология

Үнді дыбыс берушілер корпуста бірнеше компоненттерден тұрады, мысалы бірнеше драйверлер, белсенді күшейткіштер, кроссоверлер және басқа да электроника. Адамның есту қабілетінің толық жиілік диапазонын қамтамасыз ету үшін бірнеше драйверлер қолданылады, твиттерлер жоғары жиіліктерді, ал вуферлер төмен жиіліктерді шығарады. Толық диапазонды динамиктер мүмкіндігінше кең жиілік диапазонын беру үшін тек бір драйверді пайдаланады. Hi-Fi динамиктері жоғары сапалы дыбыс шығаруға ұмтылса, компьютерлік динамиктер кіші өлшемділігі мен төмен бағасының есебінен бұл талаптардан айнып кетуі мүмкін, сондықтан олар көбінесе толық диапазонды динамиктерді қолданады.

Таңдау технологиясы

Денелік сезім технологиясы - бұл тиісу сезімін тудыру үшін діріл және басқа да қозғалыстарды пайдалану. Денелік сезім технологиясы 1990 жылдардың соңында ойын контроллерлерінде видео ойын ойнаған кезде тактильді кері байланыс беру үшін енгізілді. Денелік сезім кері байланысы автомобиль саласында, ұшқышсыз ұшу аппараттарын симуляциялау жүйелерінде және ми-компьютер интерфейстерінде де қолданыс тапты. Мобильді құрылғыларда Apple түрлі құрылғыларға 3D Touch және Force Touch деп сатылатын денелік сезім технологиясын қосты. Осы формада, бірнеше құрылғылар сенсорлық экранға түсірілетін күш мөлшерін анықтай алды, ал MacBook құрылғылары сенсорлық панельде екі деңгейдегі күшті сезіне алды, бұл денелік сезімді тудырады.

Сюжеттік

Плоттер – векторлық графиканы басып шығаруға арналған принтердің бір түрі. Ол баспа ортасына пиксельдерді салудың орнына, сызықтар салады, бұл қарындаш немесе қалам сияқты жазу құралымен жасалуы мүмкін.

Телепринтер

Телепринтер немесе телетайппиринтер (ТТП) – хабарларды жіберу және қабылдауға арналған принтер түрі. Деректерді визуально көрсетуге дисплейлер пайда болғанға дейін, алғашқы компьютерлерде жүйелік консольға қол жеткізу үшін тек телепринтер болған. Оператор пернетақта арқылы командаларды енгізгенде, телепринтер нәтижелерді қағазға шығаратын. Кейін телепринтер компьютерлік терминалмен алмастырылды, онда принтердің орнына дисплей орнатылған.