Кіріспе
Калифорния штатындағы корпорацияланбаған қауымдастық, Америка Құрама Штаттары.
Саутелл /sɔːtɛl/ – Лос-Анджелестің батыс жағында, Лос-Анджелестің Батыс жағында орналасқан аудан. Саутелл қаласы, мүгедек ерікті сарбаздарға арналған Ұлттық үйдің Тынық мұхиты бөлімі төңірегінде өркендеп, кейін Саутелл ардагерлер үйі болып қайта аталды. 1899 жылы қала ретінде құрылған. "Пасифик Лэнд Компани" компаниясымен дамытылған және оның директоры У. Э. Саутеллдің құрметіне аталған Саутелл қаласы, Лос-Анджелес қаласына қосылғанға дейін 30 жылдан кем уақыт бойы тәуелсіз болды. Саутелл өркендеген жапон-американдық қауымдастығымен, көтеріңкі мейрамханалармен және артхаус кинотеатрларымен танымал. Оның тамыры жапон-американдық тарихқа терең сіңген. Тарихи мұрасын құрметтеу мақсатында 2015 жылы бұл аймақ Саутелл Жапон қалашығы (Sawtelle Japantown) деп жарияланды.
Ерте тарих
Болашақтағы Савтелл жері ғасырлар бойы Лос-Анджелес бассейнінде маңызды орын болды, себебі оның бұлақ сулары мол. "Күннің астындағы жер" деп аударылған Курувунга ауылы мыңдаған жылдар бойы Тонгва халқының мекені болып келді, бұл ауыл Курувунга бұлақтарының төңірегінде орналасқан. Бұлақтар әлі күнге дейін ағып тұр, бірақ қала құрылысының дамуы, әсіресе Университет жоғары мектебіне жақындығы оларды шектеп отыр. Бұл аймаққа алғаш рет 1769 жылы Гаспар де Портола және оның серіктері келді. Портола мен оның серіктері жасыл шөбінде, бұлақтардың маңында өркендеген белсенді қауыммен кездесті. 1839 жылы Савтеллдің болашақ жері Франсиско Сепульведа II-ге сыйлық ретінде берілген Сан-Висенте-и-Санта-Моника ранчосының құрамына кірді. 1874 жылға қарай жердің иелері Роберт Симингтон Бейкер мен Джон Персиваль Джонс болды. Тынық мұхитының филиалы өскен сайын, Санта-Моника қаласының тұрғындары ардагерлердің үлкен экономикалық және саяси ықпалына, сондай-ақ олардың ішімдікке құмарлығына наразылық білдіре бастады. 1895 жылы Санта-Моника мектеп кеңесінің сайлауы ардагерлердің дауысымен шешілгеннен кейін, Санта-Моника мектеп округінің шекаралары ардагерлер үйін қоспағанда қайта сызылды. Санта-Мониканың осы қарсылығына қарамастан, аймаққа қызығушылық танытқан басқа да тараптар болды, себебі онда көптеген ардагерлер федералды зейнетақы алып отырды.
Негізін қалау
1896 жылы «Пасифик Лэнд Компани» ардагерлер үйінің оңтүстігіндегі бір учаскені сатып алып, жаңа қала салу үшін С. Х. Тафтті жұмысқа алды. «Пасифик Лэнд Компани» жаңа қала үшін пошта бөлімін ашуға тырысқанда, пошта органдары Басетт қаласына ұқсас болғандықтан ардагерлер үйінің басқарушысы А. В. Барреттің есімімен «Барретт» деп атауға қарсылық білдірді. 1899 жылы қаланың атауы ресми түрде «Sawtelle» деп өзгертілді, бұл 1900 жылы компания президенті болған «Пасифик Лэнд Компани» серіктесі У. Э. Саутеллдің құрметіне берілді. Тынық мұхиты филиалы туристер мен жергілікті жылжымайтын мүлік сатушыларын қызықтырды. 1906 жылы Тынық мұхиты бөлімшесі Лос-Анджелес-Пасифик темір жолының «Баллон жолы» бағытындағы аялдамаға айналды, бұл жергілікті көрікті жерлерге танымал саяхат, оны кәсіпкер жалға алынған трамвай арқылы, көбінесе Лос-Анджелес қаласының орталығынан мұхитқа және кері бағытта туристерді алып жүрді. 1905 жылы «Көкпек» үйіне жақын орналасқан және Джонс пен Бейкердің «Санта-Моника жер және су компаниясына» тиесілі, олармен ілгерілеткен жаңа «Вестгейт» бөлімшесінің тұрғын үйлер мен үлкен учаскелері сатылымға қойылды. Саутелл қауымы Тынық мұхиты филиалының төңірегінде дамыды, ардагерлердің отбасылары және көмекке мұқтаж ардагерлердің өзі онда қоныстанды. Осылайша Саутеллдің көп бөлігі ардагерлер үйі салынғаннан кейін өсті.
Лос-Анджелестің қосылуы
Лос-Анджелес қаласы 20 ғасырдың басында, жаңа салынған Лос-Анджелес су тас жолының сумен қамтамасыз еткеніне байланысты, Лос-Анджелес округінің біріктірілген және біріктірілмеген жерлерін қоса алғанда, тұрақты түрде өсіп келе жатты. Саутелл тұрғындары 1913 жылы аннексия мүмкіндігін талқылай бастады және 1917 жылдың 14 мамырында үш дауыс айырмасымен аннексияға қолдау көрсетті. Аннексияға қалалық әкімшілік кеңесі қарсы болды, ал Лос-Анджелес қаласының муниципалдық қарызы туралы тиісінше хабардар етілмеген тұрғындар дереу сотқа шағым түсірді. Сот ісі әлі де қаралып жатқанда, Лос-Анджелесте төңкеріс орын алды. Әкімшілік кеңесі 1 қарашада қалалық әкімдікке келді, онда Лос-Анджелес жаңа өрт сөндіру шлангілерін және көптеген орындықтарды алып кеткенін көрді. Бастапқы жетістікке қарамастан, аннексияға қарсылық көрсеткен Саутелл қалалық шенеуніктері келесі муниципалдық сайлауда аннексияны қолдайтын үміткерлермен ауыстырылды. 1922 жылдың 2 маусымында екінші референдум өтті, ол 800-нен астам дауыспен мақұлданды.
Соғыс аралығы (1930-1950 жылдар)
Саутеллдің тарихы, ішінара, Лос-Анджелестің басқа аудандарындағы қанаушылық саясатқа жауап ретінде қалыптасқан жапон-американдық қауымдастығымен байланысты. Саутеллдің алғашқы жапон тұрғындарының көптегені Калифорния штатының «Шет елдік жер туралы заңына» қарамастан, банк несиелерінің болмауына және жер меншігіне шектеулерге қарамастан, шаруашылықпен айналысты. 1941 жылға қарай Саутелде 26 бау-бақша орталығы жұмыс істеді, олардың көпшілігін жапон иммигранттары мен олардың ұрпақтары басқарды.
1950 жылдардан бастап қазіргі уақытқа дейін
Бұл аймақта қылмыстық топтардың белсенділігі бар, бірақ ол 2000-жылдардың басынан бері едәуір төмендеді. Sotel 13 тобы 1950-жылдардан бері Stoner Park және оның төңірегіндегі аудандарды өздерінің аумағы деп жариялаған, және 2012 жылға дейін бүкіл шағын ауданда топтың граффитилері кездесіп тұрды.
География
Саутелл атауы Лос-Анджелестің бөлігі болып табылатын үлкен ауданға, Лос-Анджелес округінің кішігірім инкорпорацияланбаған аймағына, ол Лос-Анджелес қаласының бөлігі емес, немесе кейде Саутелл аймағы деп аталатын осылардың үйлесіміне сілтеме жасай алады. Атау сонымен қатар тек Ветерандар әкімшілігі кешеніне, соның ішінде заманауи ауруханаға (Батыс Лос-Анджелес медициналық орталығы) және Уилшир бульварының солтүстігіне, тарихи Саутелл ветерандар үйінің бұрынғы орнына және қосымша ғимараттарға қатысты қолданылған. Саутеллдің инкорпорацияланбаған аймағының оңтүстігінде орналасқан Саутелл ауданы, Лос-Анджелестің 5 км² ауданы. Ол шамамен шығысында 405-ші тас жолымен, оңтүстігінде Ұлттық бульвармен, батысында Centinela даңғылымен, солтүстігінде Брингем даңғылымен, Сан-Висенте бульварымен және В.А. аумағымен шектеледі. Лос-Анджелес қаласының денсаулық сақтау орталығы – инкорпорацияланбаған аймақта орналасқан. Бұл аймақ Санта-Моника бульварының екі жағына қарай шамамен 2 км-ге созылып, 405-ші мемлекетаралық тас жолынан (Сан-Диего тас жолы) және Саутелл бульварынан батысқа қарай шамамен 2,1 км-ге созылып, Санта-Моникаға қарай, Centinela даңғылында аяқталады. Саутелл ауданы енді Батыс Лос-Анджелестің солтүстік бөлігін білдіретіндіктен, оны солтүстікке қарай Батыс Лос-Анджелесті шектейтін Брентвуд пен Вествуд шектеседі. Оңтүстікте Саутелл ауданының бөлігі болып саналмайтын Батыс Лос-Анджелестің қалған бөлігі орналасқан. Саутеллдің кішігірім инкорпорацияланбаған ауданы 576,5 акр немесе 0,90 шаршы миль (2 км²) және Лос-Анджелеспен толықтай қоршалған. Оңтүстікте, инкорпорацияланбаған аймақ қазіргі уақытта Батыс Лос-Анджелес пен Лос-Анджелес қаласының бөлігі болып табылатын Саутелл қалалық округіне жақын орналасқан. Солтүстік жағынан Брентвуд және Вествуд қалаларымен шектеседі. Бұл инкорпорацияланбаған аймақ Сан-Диего тас жолы мен Санта-Моника бульварларының қиылысына жақын орналасқан алты учаскеден тұрады, олар АҚШ үкіметіне немесе Калифорния штатына тиесілі. Жетінші жер учаскесі жеке меншік компанияға тиесілі. Бұл аймақ Лос-Анджелес округіне қарасты Үшінші қадағалау округінің аймақтарға бөлу бақылауында. Инкорпорацияланбаған аймақта Уилшир федералды ғимараты, Лос-Анджелес ұлттық зираты, Уодсворт ВА ауруханасы / Батыс Лос-Анджелес медициналық орталығы және көптеген кішігірім федералды кеңсе ғимараттары бар. Саутелл аймағының барлық бөлігі 90049, 90064 және 90025 пошталық кодтарының бөліктерін және 90073 пошталық кодтың бәрін қамтиды (90025 аймағындағы пошталық пошталық код, тек Батыс Лос-Анджелес медициналық орталығы / Ветерандар істері Уодсворт медициналық ауруханасы ғана пайдаланады).
Көлік
Саутеллдегі автобус қызметін негізінен Лос-Анджелес метро автобусы және Санта-Мониканың Үлкен Көк автобусы қамтамасыз етеді, ал қосымша қызметтерді Culver CityBus көрсетеді. Метроның E желісі ауданның оңтүстік жағымен өтеді, оның Саутелл аялдамасы Экспо/Банди станциясында орналасқан. D желісінің кеңейтілуінің Вествуд/VA ауруханасы станциясы 2027 жылы ашылуы күтілуде, бұл болашақ Вествуд/VA ауруханасы станциясын Корея қаласы арқылы Лос-Анджелес қаласының орталығымен байланыстырады. Саутелл, Лос-Анджелес көлік департаментінің «Баяу көшелер» бағдарламасына қатысады. Автомобильдердің қозғалысын шектеу және жүргізушілерді жылдамдықты азайтуға шақыру арқылы, пилоттық бағдарлама жаяу жүргіншілерге, жүгірушілерге, балаларға және мүмкіндігі шешілген адамдарға арналған аудандық жолдарды қайтару мақсатында іске асырылды. 2017 жылы бұл аудан Лос-Анджелестің ең көп жаяу жүруге қолайлы 10 ауданының бірі деп танылды. Саутелл бульвары – маңызды магистраль және жергілікті жапон қауымдастығының орталығы. Саутеллдегі басқа да маңызды көшелерге Санта-Моника бульвары және Олимпиада бульвары жатады; Санта-Моника және Сан-Диего тас жолдары арқылы қала маңына шығу мүмкіндігі қарастырылған.
Өнер және мәдениет
Саутеллде Лос-Анджелестің үлкен кино қауымдастығы үшін маңызды мәдени орталықтар болып табылатын екі тәуелсіз артхаус кинотеатры орналасқан. Нуарт театры 1929 жылы салынған. Ол отандық және шетелдік тәуелсіз фильмдерді көрсетеді және "Рокки хоррор шоу" және басқа да түнгі сеанстарды тұрақты түрде ұсынады. Laemmele Royal Theater, бастапқыда Tivoli деп аталған, 1924 жылы салынған және Оңтүстік Калифорнияда күнделікті жұмыс істейтін соңғы бір экранды кинотеатрлардың бірі. Батлер даңғылында орналасқан Village студиясын көптеген танымал әртістер пайдаланған. The Village-да жазылған альбомдардың қатарында Steely Dan-нің Aja, Frank Zappa-ның Joe's Garage және Bob Dylan-ның Planet Waves бар. Сонымен қатар, «О, бауырым, қайдасың?», «Toy Story 2», «Walk the Line», «The X Files», «Wall-E», «The Shawshank Redemption» сияқты көптеген танымал фильмдер мен телесериалдардың саундтректері де осында жазылған. Оның оңтүстік қабырғасында әйгілі сурет салынған. Саутеллдің жапон институты, Батыс Лос-Анджелестің Никкей қауымының мәдени орталығы, Саутеллдің оңтүстік жиегінде, Коринф даңғылында орналасқан. Стонер паркі – теннис корты, балалар ойын алаңы, скейтборд алаңы, маусымдық ашық бассейн, демалыс орталығы және жапон бағымен Саутелл маңының табиғи орталығы. Ол Стонер даңғылының соңында орналасқан.
Ардагерлер әкімшілігі ауруханасы, кеңсе ғимараттары және ұлттық зират
1888 жылы құрылған бұрынғы ардагерлер үйінің аумағы, сондай-ақ бұрынғы сарбаздар мен теңізшілерге арналған зират пен аурухана Саутел деп аталады. Бұл аймақта бұрынғы аурухана және пәтерлер үйлері, сондай-ақ тарихи ардагерлер үйі орналасқан. Қазір бұл ғимараттар зерттеу және кеңсе кеңістігі ретінде пайдаланылуда, және көбінесе Уилшир бульварының солтүстігінде жатыр. 1977 жылдан бері бұл аймаққа ресми түрде Ветерандар істері (VA) Уадсворт медициналық орталығы (қазіргі Батыс Лос-Анджелес VA медициналық орталығы) кірді, ол бұрынғы ардагерлер үйінен Уилшир бульварынан оңтүстікке қарай орналасқан (суретті қараңыз). Бұл ірі аурухана VA Ұлы Лос-Анджелес денсаулық сақтау жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Ардагерлер үйі мен аурухана аумақтары қазіргі 405 тас жолының (Сан-Диего тас жолы) батысында орналасқан, ол бұл федералды жерді екіге бөледі. 1960 жылдардағы даулы жоспардың бір бөлігі ретінде, мүлік Бойл-Хайтс қаласындағы Хазард паркіне ауыстырылуы керек еді, ол жаңа VA ауруханасына айналуға тиіс болған. Бірақ, жеті жылдан кейін жоспар халықтың күшті қарсылығына байланысты тоқтатылды, және оның орнына 1977 жылы қазіргі Батыс Лос-Анджелес медициналық орталығы жаңа аурухана ретінде салынды. 405 тас жолының шығысында, Сепульведа бульвары мен Ветеран даңғылының арасында орналасқан Лос-Анджелес ұлттық зиратында Мексика соғысынан бастап бүгінгі күнге дейін шамамен 85 000 ардагер мен олардың отбасы мүшелерінің қалдықтары сақталған. Уилшир федералды ғимараты (оң жақтағы сурет, төмендегі сипаттамасы бар) 405 тас жолының шығысында, Уилшир бульвары мен зираттың оңтүстігінде орналасқан.
Уилшир федералды ғимараты
Бұл аймақтағы ірі, жеке тұрған федералды кеңсе ғимараты – 19 қабатты Уилшир Федералды ғимараты (1969 жылы салынған), 11000 Уилшир бульвары, Вествуд, Лос-Анджелес қаласында орналасқан. Бұл федералды ғимарат Лос-Анджелес аймағындағы федералды биліктің ең айқын символы болып табылады, сондықтан да үкімет саясатына қарсы наразылықтарды өткізуге танымал орын. Оның құрамында Федералды тергеу бюросының (ФБР) Лос-Анджелес филиалы да бар.
Демография
1980 жылғы АҚШ халық санағынан 1990 жылғы АҚШ халық санағына дейін құрылыс саласының дамуы тұрғындардың санын 6,7%-ға арттырды; 692 тұрғын үйдің салынуы Саутеллдегі тұрғын үйлер санын 10,6%-ға ұлғайтты. 1990 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша Саутелде 14 042 адам тұрды. Ол кезде ең көп кездесетін ұлттық топ болған жоқ. "Los Angeles Times" газетінің журналисі Барбара Кох былай деп жазды: "1990 жылғы халық санағында Саутеллдегі нәсілдік құрамы 1980 жылғы көрсеткіштерден ешқандай айырмашылықты көрсетпеді". 1990 жылы тұрғындардың 48%-ы испандық емес ақ нәсілді, 26%-ы латын американдық немесе испандық, 23%-ы азиялық, ал 3%-ы афроамерикандық болды.
Мемлекеттік қызметтер
Лос-Анджелес полиция департаменті 1663 Батлер даңғылы, 90025 мекенжайындағы Батыс Лос-Анджелес қауымдық полиция бөлімінде жұмыс істейді. Лос-Анджелес өрт сөндіру департаментінің 59-шы станциясы 11505 Батыс Олимпиада бульвары, Саутелл және айналасындағы аудандарға өрттен қорғау қызметін көрсетеді. LAFD басқару құрылымында ол Батыс бюросына қарасты. Лос-Анджелес қалалық кітапханасының филиалы – Батыс Лос-Анджелес аймақтық кітапханасы Санта-Моника бульвары, 11360 мекенжайында орналасқан.
Көркем әдебиет пен танымал мәдениетте
Нил Стивенсонның ғылыми фантастикалық романы "Қар құлауы" корпорацияланбаған Саутелл аймағын "Федленд" деп атайды, себебі романда ол АҚШ үкіметінің тікелей бақылауындағы қалған аз аймақтардың бірі болып табылады (қаланың қалған бөлігі корпорациялардың меншігіне өтті). Режиссер Мишель Гондри Бектың "Deadweight" музыкалық видеосының бір бөлігін Нуарт театрында түсірді. Университет жоғары мектебінің Голливудтың ірі студияларына жақын орналасқандығына байланысты, ол көптеген фильмдер мен телесериалдардың түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды, оның ішінде "Құдай сияқты Брюс", "Ананас экспресі", "Вәлентин күні", "Straight Outta Compton" және "Арестті дамыту". Халидтің "Жас, ақымақ және кедей" және Жанель Монедің "Шалғы" музыкалық видеолары Университет жоғары мектебінде түсірілді. Джон Уотерс "Темірге жол жоқ" трейлерінде Нуарт театрында алғашқы көрсетілімде көрермендерге "дегенмен темекі шегіңіздер" деп кеңес берді.