Кіріспе
Форт-Фарехам – Англияның Фарехам қаласында орналасқан Палмерстон форттарының бірі. Ұлыбританияның қорғаныс жөніндегі корольдік комиссиясы Форт Брокхерст, Форт Элсон, Форт Роунер, Форт Грандж және Форт Гомердің Госпорт алдыңғы шебін мақұлдағаннан кейін, Госпорт алдыңғы шебінен екі шақырым алға жылжытып, тағы үш форттан тұратын сыртқы қатар салу туралы шешім қабылданды. Аталған үш жобаланған форттың ішінде тек Форт-Фарехам ғана шығындарды үнемдеу қажеттілігіне байланысты салынды. Ол Портсдаун төбесіндегі форттар мен Госпорт алдыңғы шебі арасындағы байланыс буыны қызметін атқарып, Фарехам ауданындағы олқылықты жапты. 1976 жылдан бері ІІ санаттағы ескерткіш болып табылады.
Дизайн
Форт-Фарехам Солтернс-Крик өзенінің батысында, Фархэмден Госпортқа дейінгі темір жол желісіне (осы жол да қорғалған) іргелес орналасқан, оның солтүстік-шығыс бұрышынан бұл темір жол өтеді. Ол Форт Элсоннан 3500 метр алға, Госпорттың ең солтүстік фортынан орналасқан. Форт-Фарехам форттардың Портсдаун-Хилл желісі арасындағы байланыс ретінде қызмет етті және Солтүстік-Шығыстан 2500 метр қашықтықтағы Уоллингтон фортынан көрінетін. Стратегиялық маңызды Фарехам қаласы мен Фарехам сағасы екеуінің арасында жатыр. Форт-Фарехам Госпортты Портсдаун форттарына жалғастыратын жолды қорғауға да тиіс болды. Госпорттың алдыңғы шебінің алдындағы аумақты қорғау қажеттілігіне және оның оқшауланған орналасуына байланысты Форт-Фарехам көпбұрышты құрылым ретінде салынды, ол өзін басып алудан қорғануға қабілетті. Оның орналасуы Госпорт шебіне шабуыл жасауды, оны тұтқындамай немесе жоймай өте қауіпті етті. Жоспарында Форт-Фарехам басты қару-жарақ үшін батысқа қараған қоршаумен, ал Форт-Уоллингтонға қарай Фархэм ойысын бақылау үшін қару-жарақпен бірге солтүстікке қараған қоршаумен бейнеленген. Оңтүстік қоршаулары тікелей атысқа ұшырауы мүмкін болғандықтан, қару-жарақтарды Хаксо казематтарының күрделі жүйесіне жасыру арқылы олардың қорғанысы күшейтілді. Бұл форт Палмерстон форттарының арасында Хаксо казематтарының осындай шоғырланған жиынтығына ие болған жалғыз форт. Фортты сулы болуы тиіс арық қоршап тұр, бірақ суды алу және сақтаудағы қиындықтар салдарынан оның солтүстік бөлігі көп бөлігінде құрғақ болып қалды. Арық батыста үлкен капонирмен, ал солтүстік, оңтүстік-батыс және оңтүстік бұрыштарында кіші деми капонирлермен жақсы қорғалған. Құрылыстың кейінгі кезеңдерінде Госпорттың алдыңғы шебінің ішкі үш форты сияқты өздігінен қамтылған бекініс емес, форттың артқы бөлігін жабу үшін реданды таңдау туралы шешім қабылданды.
Құрылыс (1861-1868)
Құрылыс 1861 жылдан 1868 жылға дейін жалғасты, жалпы құны 104 557 фунт стерлингті құрады. 1869 жылғы Қорғаныс комитетінің баяндамасында Форт-Фарехам "тұрақтылық және беріктік тұрғысынан шеберлікпен салынған, ал мақұлданған жоспарларға сәйкес толыққанда аяқталған кезде қазіргі заманғы қару-жарақ талаптарына жарайды, және оның ор қабырғасы сумен толтырылғанда, кез келген шабуылға тиімді қарсылық көрсете алады" деп қорытынды жасалды.
Белсенді бекініс (1868-1902)
Форттың бастапқы жобасы негізгі батыс қамал үшін Монкрифф қарсы салмақты шаналарында бес 64 фунттық RML пушкасын (RML-дің 7 пушкасына өзгертілген), қырық тоғыз 7 дюймдік RBL пушкасын, үш нарықты гаубицаны және бекініс орларын фланкттан қорғауға арналған он бес тегіс ұңғылы пушканы көздейтін. Форт толыққан кезде қару-жарақ алпыс төрт 7 дюймдік RBL, бес 40 фунттық RBL, бес 64 фунттық RML пушкасы, капонирлерде он бес 32 фунттық тегіс ұңғылы BBL пушкасы және үш нарықты гаубицаға өзгертілді. 1886 жылы орнатылған қару-жарақ құрамында бір 7 дюймдік RBL пушкасы және екі 6,3 дюймдік нарықты гаубица болды. 1891 жылы жоспарланған қару-жарақтардың көп бөлігі орналастырылды: он бес 7 дюймдік RBL, оның он пушкасы негізгі және оңтүстік қамалдардағы орналасқан жерлерде, ал бесеуі Монкрифф пушка орнында, Фарехам ойығын жабу үшін он жылжымалы пушка, оның төртеуі қоршау шаналарындағы 4 дюймдік B.L., ал алтауы жолаушы шаналарындағы 40 фунттық RBL.
By the time that the fort was complete the armament had been changed to sixty four 7 inch R. B. L., five 40 pdr. R. B. L., five 64 pdr. R. M. L. guns with fifteen 32 pdr. S. B. B. L. guns in the caponiers and three Rifled Howitzers. In 1886 the mounted armament was one 7 inch R. B. L. gun and two 6.3 inch Rifled Muzzle Loading howitzers. In 1891 most of the intended armament was in place: fifteen 7 inch RBL consisting of ten guns in the emplacements on the main and south rampart with five guns in the Moncrieff Gun Pit, ten movable guns to cover the Fareham Gap consisting of four 4 inch B. L. on siege carriages and six 40 pdr. R. B. L on traveling carriages.
Кейінгі қолданылуы (1902-1965)
1902 жылға қарай құрлықтағы форттардың көпшілігі қорғаныс құрылымдары ретінде қолданыстан шығарылды және олардың қару-жарағы, Форт-Фарехамдағы қару-жарақтарды қоса алғанда, алынып тасталды. Форт-Фарехам екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін казарма ретінде қызмет етті. 1905 жылы Портсмут бекінісін қорғау жоспары сақтық шаралары кезеңінде Форт-Фарехамды No. 23 ротасының қырық төрт адамымен, Корольдік гарнизондық артиллерия және Оксфордшир жеңіл жаяу әскерлерінің 3-ші батальонының мүшелерімен басып алуды көздеді. Олар фортты батыстан шабуылға қарсы тұру үшін база ретінде пайдалануға тиіс болды, егер жау Саутгемптонды басып алған немесе оны айналып өткен жағдайда. Мобилизациядан кейін оларға 2-ші Гэмпшир Корольдік гарнизондық артиллериясының (еріктілер) үш офицері мен 66 адамы қосылды. Бірінші еріктілер бригадасы Хэмпшир полкі тек әкімшілік мақсаттар үшін адамдармен қамтамасыз етуге міндетті болды. Фарехам учаскесінде қолданылатын жылжымалы қару-жарақ Форт-Фарехамда сақталды. Оған төрт 15 фунттық Б.Л., төрт 4 дюймдік Б.Л. және 40 фунттық қарулы мылтықтар кірді. 1907 жылдың сәуір айында Форт-Фарехамда 108-ші (ауыр) батарея Корольдік гарнизондық артиллериясы орналасты. 1908 жылға қарай 1-ші ауыр бригада Форт-Фарехамда орналасты. 1900 жылдан кейін бір кезде қоралар, арба бөлмесі және көлік сарайы батыс қару-жарақ пандусына іргелес парад алаңына қосылды. 1914 жылы фортта 1-ші ауыр бригаданың 35-ші (ауыр) батареясы орналасты. Ол 2-ші дивизияға қосылған Британдық экспедициялық корпусының құрамына кірді. 1914 жылдың желтоқсан айында VI және VII қоршау бригадалары Корольдік гарнизондық артиллериясы құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1941 жылы Форт-Фарехам 124-ші ауыр зениттік полкінің, Корольдік артиллерияның бригада штабы ретінде, сондай-ақ 410 батареясының, 45-ші зениттік бригадасының, 412 батареясының 65-ші зениттік бригадасының және 415 батареясының 27-ші зениттік бригадасының штабы ретінде пайдаланылды. 1928 жылдан 1945 жылға дейін офицерлер үйі 35-ші зениттік бригаданың, Корольдік артиллерияның штабы және қару-жарақ операциялық бөлмесі ретінде қызмет етті. 1947/48 жылдан 1957 жылға дейін ол зениттік операциялық бөлмесінің бөлігі ретінде қайта бөлінді.
Пайдаланылмай қалған (1965-қазіргі уақыт)
1965 жылы қорғаныс министрлігі оны Фархэм қалалық аудандық кеңесіне сатқанда, форт қажеттіліктерге артық айналды. 1974 жылы, Фархэм кеңесінен фортты жалға алған Мүліктік компанияның мердігері бульдозерлермен өсімдіктерді түгелдей жойып, бекіністі тазартты. Хаксо казематтарынан топырақ алынып, парапеттер мен мерлондарды құрайтын жер де тазартылды, қару орналасқан жерлер мен жабдық сақталатын бөлмелер қоршаусыз қалды. Бір Хаксо казематы толығымен бұзылды. Құзет бөлмесі, қақпа, сарайлар, жылжымалы қару-жарақ қоймасы, көлік сақтау орны және парадос бөліктері де бұзылып, одан әрі зақымданудың алдын алды. Форттың парад алаңы толығымен «Форт-Фарехам» бизнес-паркімен жабылған. Казематтар сақталған, бірақ қазіргі заманауи өндіріс орындарына айналдырылған. Суық соғыс кезінде негізгі қойма және оған іргелес оңтүстік-батыс капонир қысқа мерзімге Фарехам қалалық төтенше жағдайлар орталығы ретінде пайдаланылды, яғни ядролық шабуыл болған жағдайда кеңестің таңдалған өкілдері осы жерде жиналатын болды. Бұл орталық Портсмут және Саутгемптон аймағының қарумен қорғалған аймағы үшін 2-топтың 10-бригадасының әуе шабуылына қарсы операциялар бөлмесінің бір бөлігі ретінде де жұмыс істеді. Бүгінде (2012 жылы) бекініс қабырғалары өсіп, кіру мүмкін емес, парапеттер мен қару орналасқан жерлер алынып тасталған. Бес Монкрифф орлары әлі де сақталған. Оңтүстік-батыс және оңтүстік қабырғаларындағы Хаксо казематтары толығымен сақталған, бірақ кірпішпен қапталған. Минометтік батарея мен капонирлер көбінесе қираған, кірпіш құрылысы зардап шеккен. Батыстағы бас капонир ұзақ жылдар бойы күтімсіз қалғандықтан, сыртқы кірпіштері қатты зақымдалған. 1989 жылы болған өрттен ішкі шатырдың аркалары қатты жарылып, сыланған. Қару тесіктері, тыйым салынған жерлер және шығу жолдары вандалдардың кіруіне жол бермеу үшін жабылып қойылған. Фортқа кіретін көпірдің темір қоршаулары әлі де орнында, бірақ кіру жолы көпірге параллель орды толтыру арқылы екі жолаққа дейін кеңейтілген. 1980 жылдардың соңында Фархэм кеңесі, жақын жердегі тұрғын үйлердің тұрғындарының (қазір таратылған «Форт-Фарехам консервационистері») ерікті көмегімен ордының бір бөлігін тазартты. Айналасындағы орманды жартастар, жабық жолдар және мұздықтар қазір Фарехам кеңесі басқаратын сияқты. Орындықтармен жабдықталған бірнеше жолдар ордының сыртқы шеңбері бойында үздіксіз серуендеуге мүмкіндік береді.