Кіріспе
Англиялық регби лигасының футбол клубы
Брэдфорд Буллс – Англияның Батыс Йоркшир графтығындағы Брэдфорд қаласында орналасқан кәсіби регби лигасы клубы. Олар Британдық регби лигасының екінші деңгейі – Чемпионатта өнер көрсетеді. Клуб алты рет Лига Чемпионатын, бес рет Челлендж Кубогын және үш рет Әлемдік клубтар чемпионатының жүлдесін жеңіп алды. Клуб бастапқыда «Брэдфорд Нортерн» деп құрылған, бірақ 1996 жылы «Брэдфорд Буллс» деп қайта аталды. Брэдфордтың басты қарсыластары – Лидс, Галифакс және Хаддерсфилд. Олар өз тарихының көп бөлігін «Одсал» стадионында өткізді, ал дәстүрлі формаларының түстері – қызыл, қара және қара шевронды ақ түс.
18631907: Брэдфорд футбол клубы
Брэдфорд футбол клубы 1863 жылы құрылды және регби ойнады, кейін Регби футбол одағына қосылды. Бастапқыда клуб Хортон Крикет алаңында ойнады, бірақ алаңның зақымдануына байланысты клубты тастап кетуді сұрады. Содан кейін олар Лейстеридж-Лейнге, кейіннен Маннингхемдегі Норт-Парк-роудқа көшіп барды. Олар көшпелі өмір сүруді жалғастырды, содан кейін Пил Паркке, содан кейін Гирлингтон мен Апперли көпіріне барды. 1879 жылы Брэдфорд футбол клубы мен Брэдфорд крикет клубы Парк-авенюді сатып алды, нәтижесінде клуб "Брэдфорд крикет, спорт және футбол клубы" аталды. Клубтың штаб-пәтері Талбот Дарли көшесінде, кейіннен Александра, Грейт Хортон жолында орналасты. Клуб 1884 жылы Йоркшир кубогын жеңіп, алғашқы маңызды жетістігіне қол жеткізді. 1890–91 маусымнан кейін Брэдфорд, сондай-ақ Йоркширдің басқа аға клубтары – Батли, Бригхаус, Дьюсбери, Галифакс, Хаддерсфилд, Халл, Хунслет, Лидс, Ливерседж, Маннингхем және Уэйкфилд 1891 жылы Ланкаширде өткен ұқсас жарыс үлгісінде өздерінің округтік лигасына қол жеткізуді шешті. Клубтар лиганың толық бақылауын қалаған, бірақ Йоркшир регби футбол одағы жарысты санкцияламады, себебі бұл регби футболының бақылауын аға клубтарға беруді білдіретін еді. 1895 жылы, қаланың көршілері Маннингхем Ф.К. клубымен бірге, Брэдфорд Регби футбол одағынан бөлініп шыққан 22 клубтың қатарында болды. Бұл Хаддерсфилдтегі Джордж қонақ үйінде өткен тарихи кездесуден кейін, ойыншыларға "үзілген уақыт" төлемдеріне байланысты туындаған дауға жауап ретінде болды. Осы 22 клуб Солтүстік регби футбол одағын (кейін Регби футбол лигасы) құрды, соның нәтижесінде регби лигасының футболы дүниеге келді. Брэдфорд жаңа жарыста бірқатар жетістіктерге қол жеткізді. 1903–04 жылғы Солтүстік регби футбол одағының маусымында команда Сальфордпен лиганың жоғарғы жағында тең ұпай жинады, содан кейін ойналған плей-оффта 5–0 есебімен жеңіске жетті. 1905–06 жылдары Брэдфорд Салфордты 5–0 есебімен жеңіп, Челлендж кубогын иеленді және Чемпионатта екінші орынды алды. 1906–07 жылдары Брэдфорд 8–5 есебімен "Халл Кингстон Роверс" командасына қарсы Йоркшир графтығының кубогын жеңіп алды. Осы кезеңде Маннингхем Ф.К. қаржылық қиындықтарға тап болды және жазғы садақ ату жарысы олардың өмір сүруін қамтамасыз ету үшін жеткілікті қаражат жинаса да, клуб мүшелері кодты өзгертіп, футбол ойнауға көндірілді. Маннингхем 1903 жылы Футбол лигасына қабыл алынды, бұл регбиге үстемдік еткен аймақта футболды дамыту мақсатында жасалды, және жаңадан аталған Брэдфорд Сити А.Ф.К. футбол ойынын ойнамай-ақ, толық командасы немесе тіпті алаңға кепілдік бере алмай, Екінші дивизионның толық құрамына сайланды. Брэдфорд Ситидің құрылуы Парк-авенюде де футбол қауымдастығын құруға себеп болды. Бұл алаңда 1880 жылдары Блэкберн Роверс және Блэкберн Олимпик Ф.К. арасындағы матч сияқты бірнеше футбол матчтары өткізілді. 1895 жылы Брэдфорд командасы 3000 көрерменнің алдында Манчестердегі Мосс Сайд командасын 4–1 есебімен жеңді. Брэдфорд Ситидегі өзгерістерден кейін 1907 жылдың 15 сәуірінде регби клубының болашағын шешу үшін Брэдфорд ФК мүшелерінің жиналысы шақырылды. Бастапқы дауыс беру регби лигасының құрамында қалуға басымдық бергендей болды, бірақ пікір регби одағына қарай өзгерді және төраға Бриггс өзінің ықпалын пайдаланып, комитетті футболға көшу туралы ұсынысты қолдауға итермеледі. Кейде "Ұлы сатқындық" деп аталатын бұл әрекет Брэдфорд ФК-нің Брэдфорд Парк Авеню Ассоциациясы Футбол Клубына айналуына әкелді. Азшылық фракция бөлініп, Солтүстік одақта ойынды жалғастыру үшін жаңа клуб құруға шешім қабылдады, оған "Брэдфорд Нортерн" деп ат қойылды, ол 1907–08 жылғы Солтүстік регби футбол одағының маусымында Брэдфорд ФК орнын сұрады және алды. Брэдфорд Нортерннің алғашқы үйі қаланың оңтүстігіндегі Дадли Хиллдегі Гринфилд Атлетик алаңы болды. Олар Гринфилд қонақ үйінде орналасты.
1907-1963 жж: Брэдфорд Солтүстік
Норрн клубы 1908 жылы Берч-Лейнге көшті. 1927 жылы Брэдфорд кеңесі клубқа Рули Лейн мен Мейо авеню арасында жаңа стадион үшін жер ұсынды. Бірақ NRFU бұл жердің тым кішкентай екенін айтты, сондықтан клуб іздеуін жалғастырды. Одсалға көшкенге дейін Брэдфорд Норрн Дудли Хиллдегі Гринфилд Атлетик Граундында және Боулинг Олд Лейн крикет алаңының бөлігі болған Бирч Лейнде орналасқан болатын. Кейде үлкен матчтарға Бирч Лейндегі сыйымдылық жеткіліксіз болғандықтан, олар Вэлли Парадты жалдауға мәжбүр болды. 1933 жылдың 20 маусымында Брэдфорд Норрн Брэдфорд кеңесімен бұрынғы карьерді Одсал Топтағы қоқыс полигоны ретінде пайдалануға арналған он жылдық келісімге келді. Ол Уэмблиден тыс ең үлкен стадионға айналды. Брэдфорд Норрн командасы алғашқы ойынын 1934 жылдың 1 қыркүйегінде өткізді. 1940 жылдары Брэдфорд көптеген кубоктарды жеңіп, табысқа жетті: 1940–41, 1942–43, 1944–45, 1945–46, 1948–49 және 1949–50 жылдары Йоркшир кубогы; 1943–44, 1946–47 және 1948–49 жылдары Челлендж кубогы. Чемпионатта Брэдфорд соғыстан бұрын да, соғыстан кейін де жеңіске жету қиын болды, бірақ 1942–43 және 1947–48 жылдары күміс жүлдегер атанды. 1945 жылдың 3 қарашасында Брэдфорд Норрн Йоркшир кубогының финалында Хэлифакста Уэйкфилд Тринитимен кездесті. Уэйкфилд матчты фаворит ретінде бастады, олар маусымдағы он үш матчтың тек біреуінде ғана жеңіліске ұшырады. Бірақ Брэдфорд 5:2 есебімен жеңіске жетті, Франк Уиткомб есеп ашты, ал Джордж Кармайкл голды соқты және алты маусым ішінде төртінші рет Йоркшир кубогын жеңіп алды. 1947 жылы Брэдфорд Уэмблидегі Челлендж кубогының финалында Лидсті 8:4 есебімен жеңді. 1947–48 жылғы Челлендж кубогының финалы ерекше болды, өйткені бұл регби лигасының бірінші матчына қатысқан биліктегі монарх, король Георг VI, жүлде табыстады. Бұл сондай-ақ, Мидлендс аймағына көрсетілген алғашқы регби лигасының матчы болды. Брэдфорд Уиганға 8:3 есебімен ұтылып, Франк Уиткомб Лэнс Тодд кубогын жеңген алғашқы ойыншы атанды. 1949 жылғы Челлендж кубогының финалы алғаш рет толық сатылып кетті, 95,050 көрермен Брэдфордтың Галифаксты жеңгенін көрді. 1951–52 жылдары Брэдфорд лигада екінші орынды иеленді, бірақ Англияның солтүстігінде кез-келген кодтағы алғашқы жарықтандырылған футбол матчында Жаңа Зеландияны жеңді. 1953 жылы 69,429 адам Брэдфордтың Хаддерсфилдпен Челлендж кубогының үшінші турында ойнағанын көрді. Бұл Брэдфордтың ең көп көрермен жинаған матчы болды. Сонымен қатар, олар Йоркшир кубогының финалында Халлға қарсы 7:2 есебімен жеңіске жетті. Брэдфорд пен Ли 1954 жылдың желтоқсан айында жексенбіде матч өткізген алғашқы регби лигасы клубтары болды, бірақ жексенбіліктерге қарсылық көрсетті. Брэдфордтың қолдауы 1963 жылғы маусымда күрт төмендеді, Барроуға қарсы матчқа рекордтық төмен 324 адам келді. Клуб 1963 жылдың 10 желтоқсанында 13 матч өткізіп, 1-ін жеңіп, 12-сінде жеңіліске ұшырап, 109 ұпай жинап, 284 ұпай жіберіп, жұмысын тоқтатты. Нәтижелер жарамсыз деп танылды және 1963–64 жылғы маусымның тізімінен алынып тасталды.
1964-1995: Үшінші клуб
1964 жылғы 14 сәуірде өткен жиынға 1500 адам қатысып, жаңа клуб құру мәселесін талқылады. Бұл мәселеде бұрынғы ойыншылар Джо Филлипс және Тревор Фостер де болды. 1964 жылғы 20 шілдеде Bradford Northern (1964) Ltd құрылды. Клубтың жаңа құрамы шамамен 15 000 фунт стерлингке құрылды және оның бапкері Джек Уилкинсон болды. 1964 жылғы 22 тамызда реформаланған клубтың алғашқы матчында қарсылас Hull Kingston Rovers болды, ал 14 500 көрермен қолдауын білдірді. Одсал стадионы 1957 жылдан бері Bradford Northern матчы үшін 10 000-нан астам көрерменді алғаш рет қабылдады. Реформаланған клуб 1965–66 жылдары Йоркшир графтығы кубогының финалында Hunslet командасын 17–8 есебімен жеңіп, алғашқы кубогын жеңіп алды. 1972–73 жылдары Брэдфорд Challenge Cup финалында Featherstone Rovers командасына 33–14 есебімен жеңіліп қалды. 1973–74 жылдары Брэдфорд Екінші дивизион чемпионатын жеңіп, Бірінші дивизионға қайта оралды. Осы маусымда Кит Мамби дебют жасады, 16 жасында Брэдфордтың ең жас ойыншысы атанды, Doncaster командасына қарсы матчта 12 гол соқты және бір ойын жасады. Ол клуб үшін 576 матч өткізді. 1974–75 жылдары Брэдфорд Widnes командасына қарсы 3–2 есебімен Regal Trophy турнирін жеңіп алды. Питер Фокс 1977–78 жылдары алғаш рет Брэдфордтың бапкері болды. Брэдфорд Премьершип финалында Widnes командасын 17–8 есебімен жеңіп, Чемпионатта екінші орын алды. 1978–79 жылдары Брэдфорд тағы бір Премьершип финалына өтті, бірақ бұл жолы Leeds командасына 24–2 есебімен жеңіліп қалды. Бір жылдан кейін Брэдфорд Чемпионат және Regal Trophy турнирін жеңіп алды, ал Питер Фокс «Жыл бапкері» сыйлығын жеңіп алды. 1980–81 жылдары клуб екі жыл қатарынан чемпион атанды. 1981–82 жылдары Брэдфорд Йоркшир кубогының финалында Castleford командасына 10–5 есебімен жеңіліп, 1982–83 жылдары тағы да жеңіліске ұшырады, бұл жолы Hull F.C. командасына қарсы 18–7 есебімен. Кит Мамби Бірінші дивизионның «Жыл ойыншысы» сыйлығын жеңіп алды, ал Брайан Нобл «Жас ойыншы» сыйлығын жеңіп алды. 1985 жылы Эллери Хэнли Northern командасын тастап, Уиганға рекордтық трансферлік келісім бойынша қосылды, оның құны 80 000 фунт стерлинг және Стив Донлан мен Фил Фордты қамтитын ойыншылардың айырбасы болды. 1987 жылдың қарашасына қарай Брэдфордтың ақша ағынымен проблемалары туды және жергілікті кеңес қаржылық көмек көрсетуден бас тартты, бірақ клубтың қаржысын басқару үшін арнайы комитет тағайындады. 1987 жылдың желтоқсанында ақша табу үшін Брэдфорд 22 ойыншыны 210 000 фунт стерлингке және Фил Фордты 120 000 фунт стерлингке сатуға шығарды. 1987–88 жылдары Брэдфорд Йоркшир кубогының финалында Castleford командасына қарсы 11–2 есебімен жеңіске жетті, ал алдыңғы матч 12–12 есебімен тең аяқталған еді. Рон Уилли 1989–90 жылдары Брэдфорд Норрн клубын қысқа ғана уақытқа баптап, оларды Премьершип финалына және Йоркшир кубогының финалында 20–14 есебімен Featherstone Rovers командасын жеңген кезде табысқа жеткізді. Дэвид Хоббс 1990 жылы Northern клубының бапкері болды, бірақ 1994 жылы Wakefield Trinity клубына кетті. Брэдфорд 1990–91 жылдары Warrington командасына қарсы Regal Trophy турнирінде 12–2 есебімен жеңіліп қалды. Питер Фокс 1991 жылы екінші рет Брэдфордтың бапкері болды, ал 1993–94 жылдары Брэдфорд Уиганнан кейін ұпай айырмашылығы бойынша екінші орын алды. Фокс 1995 жылы клубтан кетті.
1996-2011: Алтын дәуір
1996 жылы ағылшын регби лигасының бірінші дивизионы қысқы маусымнан жазғы маусымға көшті және тұңғыш Суперлига маусымын өткізді. Брэдфорд «Northern» деген атауын алып тастап, «Bradford Bulls» атанды. Мэтью Эллиот 1996 жылы бас бапкер болып тағайындалды. «Буллс» өздерінің алғашқы маусымында-ақ Суперлига чемпионы атанды. Эллиот «Брэдфорд Буллз» командасын 1999 жылғы Суперлиганың финалына дейін жеткізді, ал 2000 жылы «Буллс» 51 жылдан кейін алғаш рет Челлендж кубогын жеңіп алды, Эдинбургтағы ойында «Лидс» командасын ұтты. Брайан Нобл 2000 жылдың қарашасында «Брэдфордтың» бас бапкері болып тағайындалды. Нобл «Брэдфорд Буллз» командасын 2001 жылғы Суперлиганың финалына алып барды, онда олар «Уиган Уорриорз» командасын жеңді. Суперлига VI чемпионы ретінде «Буллс» 2001 жылғы NRL жеңімпазы «Ньюкасл Найтс» командасымен 2002 жылғы Әлемдік клубтық кубок үшін күресті. Нобл бұл ойында «Брэдфордтың» жеңісіне жетекшілік етті. Ол «Буллс» командасын 2002 жылғы Суперлиганың финалына алып барды, бірақ олар «Сент-Хеленс» командасына есе жіберді. 2006 жылдың 20 сәуірінде Стив Макнамара Брайан Ноблдың «Уиганға» кеткенінен кейін «Брэдфордтың» бас бапкері болып тағайындалды. Ол сол кезде Ұлыбританиядағы ең жас бапкер болатын. Бірінші маусымында ол «Брэдфордты» Суперлига плей-оффына шығарды, бірақ клубты «Халл» командасы финалдық кезеңде жеңіп алды.
Қатарынан сегізінші жеңіліске ұшырағаннан кейін, «Буллс» Суперлигадағы ең нашар көрсеткішті көрсетті, және Макнамарамен жасалған келісім 2010 жылдың 13 шілдесінде таратылды. Ли Сент-Илэр 2010 жылғы маусымның қалған бөлігінде бапкерлік қызметін атқарды. Мик Поттер 2011 жылы бапкер болды. 2012 жылы клуб банкротқа ұшырағанына қарамастан, команда Суперлиганың жартылай финалына өтуге жақын болды, себебі Поттер жалақысыз бапкер ретінде қызметін жалғастырды.
20172019: Төртінші клуб
2017 жылдың қаңтар айында «Буллс» клубы таратылғаннан кейін, Регби футбол лигасы Брэдфорд қаласында жаңа клуб құруға ниет білдіргендерден ұсыныстар қабылдады. Бұл клубқа 2017 жылғы Чемпионатта «Буллс» клубының орнын алуға рұқсат берілді, бірақ 12 ұпайлық айыппен бастады. RFL жаңа клубқа өтінім берушілерге қатысты талаптар жиынтығын белгіледі, нәтижесінде 12 қызығушылық таныстырылды, оның төртеуі RFL-ге ресми ұсыныстар түрінде ұсынылды. 13 қаңтарда RFL жаңа клубты басқаруға консорциум таңдалғанын және оларға бұл туралы хабарланғанын мәлімдеді. Жаңа иеленуші 17 қаңтарда Жаңа Зеландия Регби лигасының бұрынғы төрағасы Эндрю Чалмерс екені жарияланды. Бұрынғы ойыншы және жаттықтырушы Грэм Лоу тағы да қатысты. Клубтың бас компаниясы «Брэдфорд Буллс 2017 Лимитед» атауымен Компаниялар тізілімінде тіркелді, ал команда «Брэдфорд Буллс» деген атауын сақтап, клуб түстері, стадион және 2016 жылғы құрамнан бірнеше ойыншыны ұстап қалды. 20 қаңтарда Джефф Тоуви бас жаттықтырушы, Леон Прайс капитан болып тағайындалды. Бірақ, оның құжаттарын рәсімдеудегі кешігу Тоувидің міндетін орындауына кедерес келтірді, соның салдарынан Лей Беатти уақытша бас жаттықтырушы болып тағайындалды. 2018 жылғы маусымды бастамас бұрын, «Буллс» клубы тәжірибелі Джон Кирді бас жаттықтырушы етіп тағайындады, және оның жетекшілігімен Чемпионатқа жол пулы алды.
2019 қазіргі уақыт: Дьюсбериге көшіп, Одсалға оралды
2019 жылдың тамызында «Буллс» клубының төрағасы Эндрю Чалмерс клубтың енді «Одсал» стадионында ойнауға шамасы келмейтінін және балама нұсқалар – «Вэлли Параде» және «Хорсфолл» стадиондары тым қымбат деп табылғаннан кейін екі жылға «Дьюсбери» стадионына көшетінін хабарлады. 2019 жылдың 1 қыркүйегінде «Брэдфорд Буллз» командасы келесі бір жарым жылға «Одсал» стадионындағы соңғы ойынын өткізіп, команданың 85 жылдық үй стадионымен уақытша қоштасты. 2019 жылдың қарашасында Найджел Вуд, Марк Сойер және Эрик Перес клубтың меншігіне өтті, бірақ Перездің қатысуы тек уақытша болды, ол бірнеше айға уақытша төраға болып тағайындалды. «Буллс» 2021 жылдың мамырында «Одсалға» қайта оралды. 2022 жылғы RFL чемпионатында «Брэдфорд» турнир кестесінде көңілі толмаған 9-шы орынды иеленді.
1907-1933: Гринфилд және Бёрч Лэйн
Брэдфорд Норрн клубы бірнеше жерлерде ойнаған, оның ішінде Дадли Хиллдегі Гринфилд Атлетик Граунды және Бирч Лейндегі Боулинг Олд Лейн Крикет клубының алаңы. Алайда, 1920 жылдардың басына қарай Бирч Лейннің мүмкіндіктері шектеулі екені анық болды және «Норрн» жаңа үй іздеуге кірісті. Клубтың нашар қаржылық жағдайы Рули Лейннен тыс жерді дамыту немесе Гринфилдке қайта оралып, жаңарту мүмкіндігін пайдалануға кедергі келтірді, бірақ 1933 жылы Брэдфорд қалалық кеңесі Одсал Топтағы жерді өз үй алаңына айналдыру мүмкіндігін ұсынды.
Қалқасы
Суперлига дәуіріне дейін клуб «Брэдфорд Нортерн» деп белгілі болды және Брэдфорд қаласының елтаңбасындағыдай стильделген қабан басын пайдаланды. Клуб «Брэдфорд Буллз» деп қайта құрылғанда, гербі Чикаго Буллз гербіне ұқсас дизайнға өзгертілді.
Түстер
Брэдфордтың дәстүрлі ойын түстері – ақ фонда қызыл, ақ және қара түсті шеңберлер. Брэдфордтың үй формалары негізінен ақ түсті, қызыл, ақ және қара түсті шеңбер немесе "V" белгісімен. Сыртқы формалардың дизайны мен түстері әртүрлі болған, бірақ көбінесе дәстүрлі қызыл, ақ және қара түстер дизайнға енгізіледі.
Нысанды жеткізушілер мен өндірушілер
Жыл Жинақ өндірушісі Негізгі футболканың демеушісі 1980–1986 Umbro SGS Glazing 1986–1987 Wang Computers 1987–1992 Samuel Websters 1992–1995 Ellgreen Vaux Breweries 1996–1997 Mitre Compaq 1998 Asics 1999 Asics 2000 Joe Bloggs Clothing 2001 Skylark 2002 JCT600 2003 BULLSNET. COM 2004–2006 ISC 2007–2012 KooGa 2013–2016 ISC Provident Financial 2017 Utilita Energy 2018 Visionon. net 2019 Kappa Lowe 2020 Sedulo 2021– Steeden
Жарыстар
Брэдфордтың басты қарсыластары – Лидс Ринос, олармен көптеген финалда ойнаған, әсіресе Суперлиганың алғашқы жылдарында. Сонымен қатар, «Алтын дәуірде» екі рет қатарынан Челлендж кубогының финалында кездескен Сент-Хеленс та бар. Кейгли Кугарспен де шағын жергілікті бәсекелестік бар, бірақ ол бір жақты деп есептелді және әртүрлі дивизионда ойнағандықтан, бәсекелестік ойындар сирек болды. Halifax Panthers және Huddersfield Giants командаларымен де жергілікті бәсекелестік қалыптасқан. Лидс Риностан бір дивизион төменге түскендіктен, қазіргі кезде Халифакспен арадағы бәсекелестік олардың басты қарсыластығына айналды.