Кіріспе

Дублиндегі қаржы орталығы, Ирландия
Дублиндегі қаржы орталығы, Ирландия

Халықаралық қаржы қызметтері орталығы (IFSC) – Дублиннің орталық ауданы және 1980 жылдары Дублин доклендсінің жаңғырту аймағы және арнайы экономикалық аймақ (АЭА) ретінде құрылған, Солтүстік қабырғасы мен Джордж док аймақтарындағы бұрынғы мемлекеттік порт билігінің пайдаланылмаған жерлері. Бұл термин Ирландияның қаржы қызметтері саласының атауына айналды, сонымен қатар мекенжай ретінде қолданылады және әлі де АЭА ретінде жіктеледі. Ол 1987 жылы Дублиннің орталық бөлігіндегі доклендстің бір бөлігінде АЭА ретінде ресми түрде құрылды, Еуроодақтан «белгіленген қаржы қызметтеріне» 10% корпоративтік салық ставкасын қолдануға рұқсат алды. Сәтті жаңғырту кезеңінен кейін, 23-тарау бойынша жеңілдіктер және басқа да схемалар 1999 жылдан бастап жаңа қатысушыларды қабылдауды тоқтатты. IFSC-тің бастапқы 11 гектар жері бірнеше рет кеңейтілді және 2018 жылға қарай Еуропаның маңызды қаржы орталығына айналды. Спенсер док және Гранд Канал док аймақтарымен біріккеннен кейін IFSC қазір «Халықаралық қызметтер орталығы» болып саналады, ол тек қаржылық емес, одан да кең ауқымды қызметтерді қамтиды. Коммундар көшесінің шығысында орналасқан IFSC 2 кеңейтуі (1997-2007 жылдар аралығында Даблин доклендсін дамыту басқармасы (DDDA) арқылы жүзеге асырылды) Солтүстік Уолл-Кей және Төменгі Мэрия көшесі бойымен созылады. Бұл қала орталығында орналасқан, кеңселер, білім беру мекемелері, тұрғын үйлер, мейрамханалар мен сауда орындарын, соның ішінде Dublin Landings құрылысын қамтитын біріктірілген жоба. Тек бастапқы IFSC-тің Солтүстік қабырғасындағы аймақ ғана IFSC-ті пошталық мекенжайдың бір бөлігі ретінде қамтиды.

Тарих

Төмен салықтық халықаралық қаржы қызметтері орталығы тұжырымдамасы ирланд бизнесмені Дермот Десмонд пен саясаткер Руаири Квиннге, сондай-ақ олардың идеяларын кейіннен Фианна Фейл партиясының лидері Чарльз Хоуги қабылдап, 1987 жылғы сайлау манифестіне енгізгенімен (AIB бас директоры Майкл Баклидің де үлесі болды) байланыстырылады. Қаржы министрлігінің қарсылығына қарамастан (ішкі салық түсімдеріне тигізетін әсеріне қатысты алаңдаушылық білдірген), Хоуги осы қарсылықты жеңіп, 1987 жылғы Қаржы заңының (30-бап) арқасында Еуроодақтан 10% салық жеңілдігі бар арнайы аймақ (IFSC) құруға рұқсат алды. CHDDA бұрын 1986 жылдың қараша айында Гарет Фицджеральд басқаратын Fine Gael – Лейборист коалициялық үкіметінің қолдауымен арнайы мақсаттағы агенттік (SPA) ретінде құрылған болатын. IFSC-тің физикалық нысаны үш кеңсе – Халықаралық орталық, IFSC үйі және La Touche үйінің салынысымен басталды, олардың барлығы ерекше жасыл түспен ерекшеленді. IFSC-те жұмыс істеу және 10% салық мөлшерлемесін алу үшін компаниялар Ирландияны дамыту агенттігінің, Қаржы министрлігінің, Кәсіпкерлік, сауда және жұмыспен қамту министрлігінің және Ирландия Орталық банкінің өкілдерінен құралған Сертификаттау жөніндегі консультативтік комитетінен (CAC) мақұлдау алуы тиіс болды. Келесі маңызды оқиға – 1997 жылғы Ирландияның салық және біріктірілген заңы (TCA) болды, ол IFSC-тегі құқықтық және салықтық жүйені жаңғыртты, әсіресе «Ирландияның 110-бөліміндегі SPV» құрылды және Double Irish, Single Malt және материалдық емес активтерге арналған капиталдық салымдарға қатысты BEPS құралдарының негізі қаланды. Сонымен қатар, IFSC-тің аумағын кеңейтуді қадағалау үшін Дублин док-аймақтарды дамыту басқармасы құрылды (ең маңыздысы – Гранд-канал алабының аумағын қайта жаңғырту). «Екі деңгейлі» ирланд корпоративтік салық мөлшерлемесі Еуроодақтың бәсекелестік ережелеріне байланысты қысымға ұшырады және 2005 жылы күшін жоятыны туралы келісімге келді. Осы мерзімге дейін Ирландия үкіметі 1998/1999 жылғы Қаржы заңдары арқылы бүкіл ел үшін 12,5% корпоративтік салық мөлшерлемесін енгізді, ол 2003 жылдың 1 қаңтарынан бастап толық күшке енді, ал 2006 жылдың 1 қаңтарына дейін барлық қалған IFSC компаниялары (кейбіреулері бұрынғы лицензияларын сақтап қалды) 12,5% мөлшерлемесіне көшті. Осылайша, IFSC міндетті заңды тұлға ретінде өмір сүруін тоқтатты. Келесі маңызды оқиға – 2008-2013 жылдардағы Ирландияның қаржылық дағдарысы болды. IFSC Еуроодақтағы бағалы қағаздарды секьюритилендірудің ірі орталығы болды және миллиардтаған еуролық арнайы мақсаттағы құралдардың (SPV) құлдырауы Ирландияның қаржылық жағдайына қатысты алаңдаушылықты күшейтті. Бұл SPV-лардың (және басқа да IFSC-тегі қызмет түрлерінің) Ирландияның ұлттық есеп статистикасын одан әрі бұрмалағаны да жағдайды уақытша нашарлатты. Дүниежүзілік қаржы орталықтары индексінде (GFCI) Дублиннің рейтингісі 2009 жылдың наурызындағы 10-орыннан (GFCI 5) 2009 жылдың қыркүйегіндегі 23-орынға (GFCI 6) дейін төмендегені ресми тергеуді бастады. Ирландияның қаржылық дағдарысынан кейін Ирландиялық реттеушінің қатаңдауы (бұрынғы бос реттеуден кейін) кейбір қаржы институттарының операцияларын басқа жерге көшіруіне (сондай-ақ басқаларының жабылуына) және Дублиннің қаржылық қызметтер орталығы ретіндегі GFCI рейтингісінің 2014 жылы 70-ке дейін төмендеуіне әкелді (GFI 16). IFSC институттары Ирландия Орталық банкінің шешімдерінің уақтылылығы олардың жұмысына әсер ететінін атап өтті. Бірақ 2014 жылдан бастап IFSC қалпына келе бастады және 2016 жылғы GCFI 21 рейтингінде 31-орынға көтерілді. IFSC секьюритилендіру секторы ірі ішкі жанжалға ұшырады, ол 2016 жылдың ортасында АҚШ-тың қиын жағдайдағы борыштық қорларының («құс қорлары» деп те аталады) Ирландияның 110-бөліміндегі арнайы салымды пайдаланып, олардың Ирландиядағы инвестицияларына барлық ирланд салықтарын төлеуден жалтарғаны анықталғанда туды. Ирландия үкіметі «жасырын жолдарды» жапты, бірақ Ирландияның салық кірістерінен кеткен шығын миллиардтаған еуроға жетеді деп бағаланды (секуритилендіру секторының Ирландияға келтірген пайдасынан асып түседі). Бұл мәселе «Армениядағы салықтан жалтару» бөлімінде талқыланды. IFSC секьюритилендіру секторы 2018 жылы Ресей банктерінің (кейбіреулері Еуроодақ пен АҚШ санкцияларына ұшыраған) 100 млрд еуродан астам қаржыны IFSC арқылы өткізу үшін Ирландияның 110-бөліміндегі арнайы салымды пайдаланғаны туралы мәлімделген кезде одан әрі қысымға ұшырады. Академиялық зерттеулер IFSC SPV секторының мыс пластиналы компанияларға ұқсас, дерлік реттелмеген режимде жұмыс істейтінін көрсетті. Басқа да бұрынғы Ирландия Орталық банкінің реттеушілері де олардың алаңдаушылықтарын жария етті. Бұл мәселе «Реттелмеген көлеңкелік банк жүйесі» бөлімінде талқыланды.

Қаржылық секторлар

2015 жылғы Ирландия үкіметінің IFS 2020 стратегиялық құжатында Ирландияның қаржылық қызметтер секторы 400-ден астам компанияны қамтиды, 35 000-нан астам адам жұмыс істейді (үштен бірі Дублиннен тыс), басқарудағы активтердің құны 3,2 триллион евродан астам, салық түрінде 2 миллиард евро, ал жалақы мен еңбекақы ретінде 2,3 миллиард евро қарастырылған. KPMG бағалауынша, IFSC Ирландияның ЖІӨ-сінің 7% құрайды. IFSC қазір Еуропаның маңызды орталықтарының біріне айналды және соңында дүниеге келді, содан кейін әлемдік көшбасшыға айналды. IFSC-дегі ең ірі кеңселердің ішінде ірі ирландиялық есеп және заң фирмалары бар. Әлемнің төрт ірі қорды басқару және сақтау провайдерінің барлығы – State Street, BNY Mellon, Citibank және Northern Trust, сондай-ақ JPMorgan Chase, Goldman Sachs және Bank of America сияқты ірі жаһандық инвестициялық банктердің ішкі қорды басқару бөлімдері IFSC-де орналасқан. Қорды тіркеу (және тарату) – бұл мамандандырылған заң фирмалары мен инвестициялық фирмалардың мамандандырылған әкімшілік бөлімдері (мысалы, BlackRock, Citibank, Deutsche Bank) Ирландияда тіркелген және көбінесе Ирландияда тізімделген қор құрылымдарына заңдық (мысалы, қор проспектін, қор тізімдеме құжаттарын жасау және т.б.) және басқа да кәсіби қызметтер (мысалы, қор сенімділері, қор аудиті және т.б.) ұсынады. Бұл қорлар түрлі ирландиялық заңды қор "қаптамаларында" (UCITS, QIAIF, ММФ және АИФ қоса алғанда) орналасқан. IFSC – Еуропадағы UCITS үшін ең ірі және ең жылдам өсіп келе жатқан орындардың бірі. IFSC қорларын басқару және тіркеу секторының кәсіби қауымдастығы – Ирландия қорлары (индустриясы) қауымдастығы (бұрынғы Дублин қорлары индустриясы қауымдастығы немесе "DIMA").

Бағалы қағаздар

1997 жылы PwC "ирландтық құрылымдалған қаржы режимінің жүрегі" деп сипаттаған 110-бөлімшедегі арнайы мақсаттағы компанияны (SPV) енгізу, IFSC-ге ЕО секьюритизациялау нарығындағы SPV-лердің ең ірі провайдері болуға және Ирландияны әлемдегі 4-ші ірі көлеңкелі банктік орталыққа айналдыруға мүмкіндік берді. Ирландиялық секьюритизациялау SPV-лері нақты ирландтық корпоративтік салық төлемейді (SPV-лер осылай құру үшін арнайы жасалған), бірақ олар жергілікті ирландтық кәсіби қызметтер фирмаларына (заң, есеп және корпоративтік қызметтер провайдерлері) төленген комиссиялар арқылы Ирландия экономикасына жыл сайын 100 миллион евродан астам үлес қосады деп бағаланады, олар SPV-лерді құрып, басқарады. 2017 жылы бұл сектор ірі салық жанжалына қатысты. IFSC (немесе IFS секторы) үшін "басқарылатын жалпы қорлар" деректері келтірілген кезде, секьюритизациялау секторы кейде қорды басқару секторымен біріктіріледі. IFSC секьюритизациялау секторының сауда қауымдастығы – IFSC заң фирмасы Matheson құрған Ирландия борыштық бағалы қағаздар қауымдастығы (IDSA).

Банктік қызмет

Әлемдегі ең ірі банктердің кейбіреулері IFSC-те кеңселері бар. Олар негізінен секьюритилендіру және құрылымдалған қаржы операцияларына, ұшақтарды лизингке беруге немесе өздерінің бас компаниясы үшін корпоративтік қаржыны басқару және қор әкімшілігі функцияларын атқаруға әкімшілік қолдау көрсетуге баса назар аударады. IFSC платформасы арқылы жоғары маржалы активтерді басқару, инвестициялық банк қызметі немесе корпоративтік қаржымен айналысатын шетелдік банктердің мысалдары аз (олар көбінесе Лондон, Париж, Франкфурт немесе Люксембургтегі Еуропадағы кеңселерін пайдалануға бейім). IFSC және IFSC-ге жатпайтын банктік секторды біріктіретін кәсіби ұйым – Ирландия Банктік Федерациясы.

Сақтандыру

Негізгі сақтандыру қызметтері өмірді сақтандыру, жалпы сақтандыру, қайта сақтандыру және жеке сақтандыруды қамтиды. IFSC-де сақтандыру тәуекелінің пайда болуы немесе тікелей сақтандырылуы шектеулі, ал Лондон осы қызметтер үшін маңызды жаһандық орталық болып қала береді. Қазіргі кезде тізімде тұрған жалғыз ирланд сақтандыру компаниясы – FBD Holdings, ол ирланд сақтандыру нарығындағы шағын ойыншылардың бірі. IFSC кейде атамекендік компанияның негізгі арналары арқылы Еуропалық Одақ бойынша сатылатын өнімдерге қатысты есептесу және әкімшілік қызметтерін ұсынады. IFSC салыстырмалы түрде шағын Жеке Сақтандыру нарығында ерекше орынға ие. Басқа IFSC секторларынан өзгеше, Ұшақтарды жалға беру секторы бастамашылық пен қаржыландыру сияқты жоғары маржалы қызметтерді, сондай-ақ есептесу және әкімшілік қызметтерді қамтиды. Бұл сектор шамамен 5000 адамды жұмыспен қамтиды (оның 1700-і тікелей жұмыс істейді) (Қор әкімшілігіне қарағанда, ол шамамен 10 000 жұмыс орны құрайды), және ирланд корпоративтік салығы бойынша 40 миллион еуродан аз төлейді. 2019 жылдың мамыр айындағы Қаржы министрлігінің мәліметтеріне сәйкес, 2012 жылдан бері Ирландиядағы ұшақтарды жалға беру саласының таза активтері нөлге жуық болды (Ирландияда тіркелген ұшақ активтері 141 миллиард еуроны құрады, офшорлық қаржыландыру бойынша 141 миллиард еуромен өтелді); және ұшақтарды жалға беру саласы 2018 жылы ирланд корпоративтік салығы бойынша тек 54 миллион еуро төледі. Ұшақтарды жалға беру секторының қызметкерлерінің орташа жалақысы шамамен 165 000 еуроны құрайды. Carlyle Group және Oaktree Capital Management. Сонымен қатар, Brookfield Asset Management компаниясының Imagine Communications компаниясын 120 миллион еуроға сатып алуы, Insight Partners компаниясының ISIF-пен бірлесіп AMCS Group компаниясының 100 миллион еуролық үлесін сатып алуы және Apollo компаниясының 2018 жылы 600 миллион еуроға Ирландияның ең ірі қонақ үй тізбегі Tifco компаниясын сатып алуы сияқты инвестициялар мен сатып алулар да шетелдік компаниялар тарапынан жасалады. Атамекендік жеке капитал фирмаларының қатарында Renatus және ең бастысы Causeway Capital компаниясы бар, олар 2019 жылдың ақпан айында Patisserie Valerie компаниясын құтқаруға жауапты болды. Жеке капитал және венчурлік капитал саласындағы өкілдік ұйым – Ирландия Венчурлік Капитал Ассоциациясы (IVCA).

Технологияны кеңейту

2015 жылғы IFSC III кезеңінде «қаржылық» IFSC көршілес Grand Canal Dock және Dublin Docklands аймақтарымен бірікті, Google, Facebook және Amazon сияқты жаһандық технологиялық көпұлттық компаниялардың ірі кеңселерін қамтиды. 2015 жылғы кеңейтуден бастап «Халықаралық қызметтер орталығы» (ISC) термині кейде қолданылады. IFSC-тің ең ірі кеңселерінің бірі – заң фирмалары (мысалы, Matheson, A&L Goodbody, McCann Fitzgerald және William Fry) және есептесу фирмалары (мысалы, PwC, KPMG, Deloitte және EY), олар Ұлы Дублин аймағында жұмыс істейтін көпұлттық қаржылық және технологиялық компанияларға кеңес береді. IFSC заңдары мен есептесу фирмалары секьюритизация үшін құрған құқықтық құрылымдар (мысалы, 110-бөлім SPV және QIAIF) IFSC-дегі АҚШ технологиялық фирмаларының салық құрылымын құру үшін маңызды болды. PwC Ireland басқарушы серіктесі Feargal O'Rourke Double Irish BEPS құралын жасаған деп есептеледі. 2018 жылы Еуропалық Парламенттің GUE/NGL тобы CAIA құралын «Green Jersey» BEPS құралы деп атады. CAIA BEPS құралы көпұлтты компаниялардан оффшорлық аймақтарда виртуалды ішкі зияткерлік меншік (IP) активтерін құруды талап етеді (мысалы, Apple Jersey-ді пайдаланды). Бұл виртуалды IP активтері топаралық несиелер арқылы ирландиялық еншілес компанияға сатып алынады. CAIA құралы ирландиялық еншілес компанияға осы топаралық сатып алуды болашақ ирландиялық салықтардан есептен шығаруға мүмкіндік береді. Көпұлтты компанияның GAAP есептерінде виртуалды топтың IP активін «бағалау» үшін халықаралық деңгейде беделді есептесу фирмасы қажет. «Қазіргі [Ирландияның] зияткерлік меншік режимінде [Ирландияның] материалдық емес активтерге арналған капиталдық салық жеңілдіктері [схемасы] бойынша жеңілдік алуға құқылы болатын, маңызды материалдық емес активтерді ирландиялық GAAP бойынша өндіре алмайтын кез келген бизнесті елестету қиын». «Бұл Ирландияның тартымды 2,5% зияткерлік меншік салығын Ирландияға көшіп келген кез келген жаһандық бизнеске қолжетімді етеді». Автор=KPMG, «Зияткерлік меншік салығы», 2017 жылғы 4 желтоқсан.

СиньхуаДау Джонс индексі (20102014)

Синьхуа–Доу Джонс халықаралық қаржы орталықтарының даму индексі (IFCD) – шамамен 45 ірі әлемдік қаржы орталығының рейтингісі болатын. Ол 2010 жылдан 2014 жылға дейін Қытайдың Синьхуа ақпарат агенттігі, Чикаго тауар биржасы және АҚШ-тың Доу Джонс & Компаниясы бірлесіп құрастырды. IFSC (немесе Дублин) 2014 жылғы соңғы IFCD индексінде 45 орталықтың арасында жалпы есеп бойынша 37-орынды иеленді.